Reflectie1(3).vp

Voorwoord van het boek “Kosmische Visie…” van Ervin Laszlo Juriaan Kamp Onlangs verscheen het boek Kosmische visie van Ervin Laszlo. Een intrigerend boek, waaraan in Reflectie aandacht zal worden besteed. Met toestemming van uitgeverij Ankh- Hermes nemen wij het voorwoord over. In het volgend num- mer zullen wij een hoofdstuk uit dit boek publiceren. Hier het voorwoord van Juriaan Kamp, hoofdredacteur van Ode. Dit boek verschijnt in een tijd waarin de wereld in hoog tempo mondialiseert. Steeds meer vliegtuigen verbinden de continenten, terwijl internet een wereldwijd informatienetwerk creëert. Het proces van mondialisering biedt de wereld een unieke kans op eenwording, op het overbruggen van tegenstellingen, op meer vrede. Ondanks dat veelbelovende perspectief valt het resultaat vooralsnog tegen. De ontmoeting van culturen brengt pijnlijke verschillen aan het licht. En het lijkt erop dat die verschillen de wereld eerder meer onveiligheid brengen dan meer vrede. De ontmoeting met ‘de ander’ brengt de moderne mens in verwarring. Hij voelt zich zowel aangetrokken als bedreigd. Ondernemingen ‘veroveren’ nieuwe markten, op zoek naar meer winst, in de vaste overtuiging dat hun succes ten koste van hun concurrenten moet gaan. De wereldhandel floreert, maar van echte samenwerking is geen sprake: iedere handelaar is vooral op zoek naar zijn eigen gewin. Dezelfde sfeer ken- merkt de relatie tussen mens en natuur. Ieder voor zich, is de dominante – westerse – visie op het bestaan. Er bestaan andere visies. Zogenoemde primitieve volkeren laten zien dat er ook een levensvisie bestaat die gefundeerd is op wezenlijke samen- werking en verbondenheid. De Ubuntu -filosofie van de Nguni uit Zuid-Afrika is een mooi voorbeeld. Ubuntu leert dat ‘jouw pijn, mijn pijn’ is, ‘jouw rijkdom, mijn rijkdom’ en ‘jouw red- ding, mijn redding’. Het Westen is – grotendeels door toedoen van de weten- schap – van dit pad van gezamenlijkheid en verbondenheid af- gedwaald. Newton, Darwin, Freud en anderen hebben ons wereldbeeld drastisch veranderd. In het mechanistische uni- versum ging het om de survival of the fittest en om het indivi- duele geluk. Die overtuiging zette ‘de ander’ buiten spel. Nieuwe ontdekkingen in de wetenschap wijzen er echter op dat Newton en consorten niet het definitieve gelijk aan hun zijde hadden. Het universum bestaat niet alleen uit losse ele- menten en in het samenspel van mens en natuur is duidelijk méér aan de hand dan alleen de overlevingsstrijd die Darwin waarnam. Over die ontdekkingen gaat dit boek. Ervin Laszlo neemt de lezer mee langs de – dikwijls adembenemende – voorbeelden van samenwerking en samenhang in de fysica, in de biologie en in het ontluikende bewustzijnsonderzoek. Hij laat zien dat het eigenlijk onmogelijk is dat ons leven ‘zomaar’ uit toeval en willekeur is ontstaan. En hij biedt de visie van het alles verbindende informatieveld of ‘A-veld’ als een verkla- ring voor de verschijnselen die niet passen in de gevestigde natuurkundige en biologische wetten. Het belang van dit boek reikt dan ook verder dan de weten- schap. Juist omdat de wetenschap ons wereldbeeld zo duide- lijk heeft beïnvloed en nog beïnvloedt, is het voor de ontwikkeling van de samenleving van cruciaal belang indien blijkt dat de heersende wetenschappelijke theorieën de werke- lijkheid onvoldoende dekken. De jongste ontdekkingen in de natuurkunde, astronomie en biologie wijzen erop dat de Zuid-Afrikaanse Nguni en al die andere natuurvolkeren, maar ook bijvoorbeeld de Indiase mystici van duizenden jaren gele- den, het bij het rechte eind hadden: mensen zijn met elkaar en de rest van het universum duurzaam verbonden. En dat bete- kent dat de ondernemer met zijn ongeremde concurrentiedrift zichzelf beschadigt, dat de president die een ander land aanvalt ook zichzelf aanvalt en dat de mens die de natuur vernietigt zichzelf vernietigt. Dat inzicht daagt al bij een groeiend aantal individuen. Veel mensen beseffen en voelen allang dat zij een geïnte- greerd deel zijn van het grote web van het leven. Maar weten- schappelijk bewijs zal deze trend een enorme impuls geven. Zoals Ervin Laszlo schrijft in zijn inleiding: ‘[De wetenschap] verandert de wijze waarop wij naar de wereld kijken – en naar onszelf in de wereld.’ Nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen worden niet met- een aanvaard. Gevestigde structuren geven zich niet direct ge- wonnen – ook al blijken er steeds meer hiaten te zitten in de wetten van weleer. Het vergt moed om het onzekere pad van een nieuwe theorie te kiezen. Wat dat betreft, is Ervin Laszlo de ideale boodschapper. Ondanks zijn gelouterde status is hij een buitenbeentje in wetenschappelijke kringen. De wetenschap was nooit zijn carrière, het was zijn nieuwsgierigheid die hem naar de alma mater bracht. Het waren zijn vragen naar het waarom van het bestaan en naar de zin van het leven die hem dreven naar het schrijven van zijn vele boeken. Vanuit dat perspectief gezien heeft Laszlo geen wetenschappelijke status te verliezen. Die vrijheid geeft hem de ruimte om over de fragmentatie van de vakgebieden heen te kijken naar een overkoepelende nieuwe visie die door de wetenschap kan worden gedragen. Kosmische visie maakt duidelijk dat de wetenschap op de drempel van een nieuw paradigma staat. Het gaat daarbij niet om een nieuwe politiek of een ander economisch beleid, maar om een fundamenteel andere visie op het bestaan die de mens de kans biedt fundamenteel andere keuzes te maken. Deze nieuwe visie biedt de mensheid het perspectief van meer vrede en veiligheid – niet als een idealistisch doel, maar als een af- spiegeling van de werkelijkheid. De ontwikkeling gaat snel. Het westerse wereldbeeld dat de planeet enkele honderden jaren heeft gedomineerd, staat voor een kentering. De lezer van Kosmische visie zit op de eerste rij van dit boeiende schouwspel. * * * 37 Reflectie 1(3), december 2004 Weten is niet genoeg. We moeten de kennis tot uitdrukking brengen. Hoe we dat doen moeten we zelf bepalen. Plato