Reflectie Herfst 2013.vp

Trouw aan de eigen traditie In dezelfde tijd dat de Quelle werd opgeschreven, vlak na Jezus’ dood, rond 50 AD, kwam ook de kern van het Thomas- evangelie tot stand. Geen wonder dan ook dat de Joodse tradi- tie hier een belangrijke rol speelt. Er is een ontroerende tekst die dit overduidelijk maakt. Logion 12 gaat in op de vraag wat er moet gebeuren na de dood van Jezus. Jezus verwijst dan vol respect naar zijn broer Jacobus, die na zijn dood de leiding zou krijgen in Jeruzalem. De leerlingen zeiden tot Jezus: we weten dat je ons eens zult verlaten. Wie zal dan boven ons staan? Jezus zei tot hen: waar je ook bent, ga naar Jacobus de Rechtvaardige. Ter wil- le van hem zijn hemel en aarde gemaakt. (5) In logion 109 vertelt Jezus in een parabel hoe belangrijk het is trouw te blijven aan de eigen traditie, omdat daarin vaak onvermoede schatten te vinden zijn. Het is een code, maar wie oren heeft om te horen, verstaat de betekenis er van. Jezus zei: het koninkrijk is als een man in wiens akker zich een schat bevond, zonder dat hij het wist. Toen hij stierf, liet hij zijn zoon het land na. De zoon wist ook niets van die schat. Hij erfde het land en verkocht het. En degene die het kocht, ging ploegen en vond de schat. Hij begon geld uit te geven, te- gen rente, aan wie hij maar wilde . De boodschap is duidelijk. De akker staat hier symbool voor de eigen spirituele traditie waarin je bent grootgebracht als bewaarplaats van doorleefde wijsheid. Deze traditie moet je niet zomaar van de hand doen, want dan mis je de schat die erin verborgen ligt. Ga ploegen, ga zoeken en je vindt de schat. En als je die schat hebt gevonden, doe er iets mee, deel hem uit aan diegenen die er open voor staan. Sleutels van wijsheid Natuurlijk is het niet de bedoeling de eigen traditie klakkeloos over te nemen. Jezus neemt in een aantal logia stelling tegen de Sadduceeën, vertegenwoordigers van de rijke elite die hun ziel en zaligheid voor geld en aanzien inruilen. En tegen de Joodse zeloten, die geweld willen gebruiken om de eigen tra- ditie te verdedigen. Maar hij maakt ook bezwaar tegen de wetsgetrouwe Farizeeën, degenen die van rituele reinheid en zuiverheid in de leer hun belangrijkste waarde maken. In het evangelie van Thomas doet Jezus dat nog op een mil- de manier, vergeleken met hoe later de canonieke evangelisten Marcus, Lucas en Mattheus dit overnemen. Toch is Jezus ook in het Thomasevangelie al fel als hij in logion 39 zegt: De Farizee- ën en schriftgeleerden namen de sleutels der kennis en ze heb- ben die verborgen. Zij zijn niet zelf naar binnen gegaan en hen, die naar binnen wilden gaan, lieten zij niet toe. Er spreekt mededogen uit van Jezus met de Farizeeën. Hij erkent dat zij dicht bij de Bron waren. Zij hadden de Thora in handen, maar hebben de ware betekenis er van niet gevonden. Waarom niet? Omdat ze bij uiterlijke reinheid en leerstellin- gen bleven steken en niet naar binnen durfden gaan. Wij zou- den zeggen: omdat ze niet verder gekomen zijn dan de exoteri- sche, letterlijke buitenkant en zich niet in de esoterische bete- kenis ervan voor henzelf hebben durven verdiepen. Zo zijn ze in uiterlijke schijnzekerheden vast blijven zitten en hebben niet het de zekerheid gevonden die het innerlijk contact met de Vader geeft. De gevolgen er van zijn vernietigend. Dat maakt Jezus in het volgende logion 40 kort duidelijk door het beeld te gebrui- ken van een ontwortelde wijnrank: ‘Een wijnrank die geplant wordt buiten de Vader staat niet vast en zal met wortel en tak worden uitgetrokken en vernietigd.’ Als je ‘Vader’ hier opvat als ‘Bron van leven’ of, zoals het Aramese woord Vader letter- lijk betekent ‘Geboortegever’, dan is het duidelijk dat Jezus hier een zo duidelijk mogelijke waarschuwing geeft. Toch valt Jezus niet in de valkuil van veel spirituele lera- ren door te pretenderen de absolute waarheid te verkondigen. De conservatieve, fundamentalistische christenen hebben dat er wel van gemaakt, maar voor hen is het goed het volgende logion 42 van Jezus goed tot zich te laten doodringen. ‘Jezus zei: wordt voorbijgangers.’ Daarin is alle wijsheid gegeven. Hecht je niet aan welke geformuleerde waarheid ook. Anders wordt de waarheid van vandaag de gevangenis van morgen. Ook in crisissituaties, wanneer alles je uit handen dreigt te worden geslagen, is het houvast van een absolute waarheid een illusie. Wordt voorbijgangers. Vindt de waarheid elk mo- ment opnieuw. Noten 1- Ojas Th. de Ronde, Mens en God ineen - de verbindend kracht van het Thomasevangelie, in; Reflectie 2013, jaargang 10, nummer 2. 2- Jacob Slavenburg en John van Schaik, Reïncarnatie en Christendom I en II, in: Reflectie 2013, jaargang 10, resp. de nummers 1 en 2 . 3- De tentoonstelling ‘De Dode Zee Rollen’ is van 9 juli tot 5 januari 2014 te zien in het Drents Museum, Brink 1 te Assen. Meer informatie: www.deadseascrolls.org.il 4- Genoemde logions 12 en 16 zijn te vinden in: Marcus Borg e.a., Q, het verloren Evangelie , Meinema, 1997. 5- Genoemde logions 12, 109, 39, 40 en 42 zijn te vinden in: Bram Moerland, Schatgraven in Thomas, de oorspronkelijke betekenis van het Thomas-evangelie, Bert Bakker, 2009. Ojas Th. de Ronde behaalde in 1970 zijn doctoraal theologie aan de Universiteit van Nijmegen. Daarna verbleef hij enige jaren als spiritueel zoeker in India. Na zijn terug- keer in Nederland begon hij, samen met zijn vrouw, het coaching- en counselingbu- reau Fenix en werd hij docent aan de Hu- manuniversity, een internationaal centrum voor therapie en meditatie. Momenteel geeft hij workshops, schrijft artikelen en verzorgt wekelijkse webradio-uitzendingen ‘De Nieuwe Mens’, www.denieuwemens.eu * * * * Boekeninfo (5) Thich Nhat Hanh Angst - Wijsheid om stormen te door- staan - Ten Have 2013 Een praktische gids om angst te overwinnen. (H)erkennen en loslaten. Angst beheerst het leven van velen: angst voor eenzaamheid, voor verlies, voor ziekte of dood. Vaak is niet eens duidelijk waar de angst vandaan komt. Angst verlamt, en daarom duwen we deze emotie het liefst ver weg. Thich Nhat Hanh laat zien dat erkenning angst hanteerbaar maakt. Zijn aanpak: spoor de oorsprong van deze negatieve emotie op, en leer los te la- ten. Zo kun je alle vormen van angst het hoofd bieden, op weg naar bevrijding en ge- luk. Mindfulnessoefeningen helpen daarbij. * * * 20 Reflectie 10(3), herfst 2013