Reflectie Herfst 2013.vp

Boekeninfo (7) Joke Litjens Werkplaat voor de ziel Ten Have 2013 Na De reis naar binnen, een boek met portret- ten van vrouwen over hun spirituele ontwikke- ling, werd Joke Litjens nieuwsgierig naar wat mannen beleven tijdens hun zoektocht naar spiritualiteit. Deze vraag bleek ook te leven bij bezoekers van Litjens’ lezingen en work- shops. In Werkplaats voor de ziel staan twaalf in- tense en diepgaande interviews met mannen over heden en verleden, pijn en kwetsbaar- heid, geloof en ongeloof. De geportretteerde mannen hebben een zeer diverse achter- grond – van kunstenaar tot priester en van fotograaf tot rechtbankvoor- zitter. Litjens sprak met bekende en minder bekende mannen: onder anderen Antoine Bodar, Jaap Lodewijks, Willem Vermandere en Frans Denissen komen aan het woord. Een citaat uit het verhaal van Marcel Fränzel: “Als ik terugkijk op de dag, dan is het spannend om te zien wat het verschil is tussen de voor die dag voorgenomen handelingen en de op die dag uitgevoerde handelingen. Hoe pakt uit, wat ’s ochtends in de meditatie gegroeid is? Bij een terugblik herken ik soms wat ik deed en waarom ik zo gehan- deld heb. Ook als ik terugkijk op de laatste tien jaar van mijn leven, dan begrijp ik achteraf waarom ik dit deed wat ik deed; zo ontvouwt zich een levenspad. Dat gebeurt ook in de dagelijkse terugblik, dan is het geen levenspad, maar een ‘dagpad’ dat je hebt afgelegd. Het brengt me kleine dingen, en soms kleine wonderen.” Een ontroerend boek dat inspireert tot gedachten en gesprekken over bezieling en spiritualiteit. Rimmer Mulder : Seks en de kerk, Hoe Nederland zijn kuisheid verloor Atlas 2013 Rimmer Mulder, voormalig hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant, behaalt momen- teel enig succes met zijn boek ‘Seks en de kerk. Hoe Nederland zijn kuisheid verloor‘. God is uit de slaapkamer verdwenen, zegt Mulder. Dat komt deels door de secularisatie, maar ook waar God niét uit de huiskamer verdween, verdween Hij wel uit de slaapka- mer. Ik heb mijn twijfels daarbij, maar dat komt later. Onlangs was Mulder, die uit een gerefor- meerd nest komt, maar daarvan afstand heeft genomen, te gast in het programma OVT van de VPRO. Mulder maakt een interessant punt, en heeft ook gelijk: de invloed van religie in de slaapkamer is veranderd. De God die volgens de schrijver verdween, mag echter geen God heten. Deze God is eerder wat een schaamtecultuur van hem gemaakt heeft. Goedbedoelende christenen meenden dat God een favoriet standje heeft, dat daarom de missionarishouding genoemd wordt. Dat christenen tussen de lakens met die cultuur gebroken hebben, kan nauwelijks een verlies genoemd worden. Het betekent niet dat God verdween. Sterker nog, God is weer helemaal terug in de slaapkamer. Boeken als die van EstherKaper en Arjet Borger en de webshop van Marc Angenent tonen dat aan. Dat god verdween uit de slaapkamer, biedt nu juist de ruimte voor God om terug te komen. Wat je daar ook van vindt. Leuk als Mulder zegt dat z’n vroegere juf op school onbelicht liet dat Simson zich steeds voortdurend in de nesten werkte doordat hij teveel achter de meiden aanzat. Tja, daarmee kwam je op het gebied van seksualiteit en dat was in die tijd bepaald geen leerstof voor zes- jarigen. Hoe verkrampt erover gedacht werd, bleek uit het boekje “Stom- me zonden” van een zekere prof. Den Hertog die riep hoe zondig en erg zelfbevrediging wel was en dat je hersenen erdoor aangetast wer- den. Ben nu 69, maar merk nog niets van dat aantasten, maar was er als jongen wel bang voor. En een RK priester wilde ooit eens van me weten “hoe vaak ik het deed.” Hij weet het nu nog steeds niet. In het licht van sterven Ineke Koedam Met een voorwoord van Pim van Lommel Ankh Hermes 2013 Levenseinde-ervaringen zijn heel troostrijk en geruststellend. Hoe bereidt de stervende mens zich voor op de dood? Wij weten niet wat zij innerlijk doormaken, maar dierbaren en sensitieve zorgverleners aan het sterfbed zien en erkennen het wezenlijke karakter van het proces waarin de stervende is verwikkeld. Daarnaast duiden deze bijzondere verhalen over de naderende dood - of levenseinde-er- varingen - op een overgang naar een andere vorm van bestaan. Een overgang die niet een- zaam of angstig hoeft te zijn, maar die troostrijk en geruststellend is. Koedams onderzoek demonstreert dat liefdevolle spirituele zorg heel belangrijk is. Door meer openheid en begrip te ontwikkelen voor deze persoonlijke levenseinde-ervaringen ontstaat er ruimte voor de behoeften van stervenden. Daarmee kunnen we hen beter ondersteu- nen in het proces van acceptatie en overgave dat sterven heet. ‘’Ik ben ervan overtuigd dat dit boek een belangrijke bijdrage zal le- veren aan de herkenning en erkenning van levenseinde-ervaringen en dat hierdoor de angst voor de dood zelfs nog in de stervensfase kan verminderen of verdwijnen’’, aldus Pim van Lommel, cardioloog en auteur van het boek Eindeloos bewustzijn. In haar inleiding zegt Inneke Koedam: “Sterven is een kostbaar en wezenlijk proces van ieder mens en het is mijn wens dat dit boek on- dersteunend mag zijn aan dit proces. Daarnaast mag het misschien een bijdrage zijn aan verruiming van bewustzijn in het overgangsge- bied van de dood”. Bent u persoonlijk, misschien als mantelzorger, professioneel dan wel als vrijwilliger betrokken bij sterven? Bent u er- varingsdeskundig dan wel belangstellend? Dit boek schetst een beeld van hoe de stervende zich voorbereidt en hoe diepgaand betekenis kan worden gevonden in sterven. Paul Wilkers: Eerlijk, De kracht van echte openheid Ten Have 2013 Zie ook zijn boek Oprechtheid, De univer- sele kracht van biechten Eerlijk zijn in het tijdperk van sociale media. Hoe je van echte openheid een beter mens wordt. Hele volksstammen onthullen tegen- woordig hun privéleven, via social media, of op tv en radio. “Een lege manier van eerlijk zijn”, vindt Paul Wilkes. Hij pleit voor een vorm van eerlijkheid die teruggaat op de traditie van biechten, maar dan veel breder. Ook geeft hij tips hoe je eerlijk kunt zijn op het werk, in relaties en vriendschap, zonder je hele hebben en houden op straat te gooien. Wilkes heeft zo z’n vragen over de social media. “Er is veel ge- schreven over hoe het elektronische tijdperk met zijn voortdurende stroom van informatie over onze relaties, ons stressniveau en onze aandachtsspanne beïnvloedt. Maar er is maar weinig gezegd over hoe het gemak waarmee we op het knopje ‘delen’ klikken ons op een nog dieper niveau kan aantasten. We delen om ons hart te luchten, ver- trouwelijk met elkaar om te gaan, mee te leven. Maar dat doen we on- bewust in een door adrenaline aangemoedigde kortstondige impuls en onnadenkendheid” . Wilkes verwoordt hier treffend de tijdgeest. Het stemt mij tot na- denken over wat ik allemaal post en het waarom. Niet dat ik nu niet meer post, maar ik ga voortaan wat minder vanuit een impuls wat op Facebook posten. Een boek voor wie met zichzelf in het reine wil komen en goed met zichzelf en anderen wil omgaan. * * * * Reflectie 10(3), herfst 2013 29