14(1)17

Reflectie jaargang 14nummer 1, voorjaar 2017 31 De lotus en de roos Boeddhisme in dialoog met psychologie, godsdienst en ethiek Auteur: Han F. de Wit Uitgever: Ten Have, 2016 Welke antwoorden geeft het boeddhisme op levensvragen die in onze cultuur en in deze tijd aan de orde zijn? Hoe verhoudt de roos van waarachtige menselijkheid uit de westerse cultuur zich tot de lotus van verlichting uit het boeddhisme? Hoewel het boeddhisme in het Westen aan populariteit wint en er tal van klas- sieke teksten uit deze traditie in vertaling verschijnen, is het niet eenvoudig om daarin de weg te vinden naar antwoorden op vragen die nu voor ons essentieel zijn. Daarom treedt dr. Han de Wit, psycho- loog, boeddhistisch leraar en grondleg- ger van de contemplatieve psychologie, in deze herziene editie in dialoog met het boeddhisme zelf. Hij behandelt de centrale thema’s ervan aan de hand van vragen vanuit de psychologie en psycho- therapie en vanuit de christelijke en huma- nistische tradities. Maar ook vragen over ons concrete, dagelijkse bestaan komen aan bod: vragen over goed en kwaad, over levenswijsheid en verblinding, over levensvreugde en lijden. Op een bijzonder boeiende en beeldende wijze wordt in dit boek de boeddhistische visie en levenshouding in dialoog met de onze toegankelijk gemaakt. Zijn boek is een heldere inleiding tot het boeddhisme. De centrale thema’s worden behandeld vanuit westers perspectief en staan stil bij vragen als: is het boed- dhisme een religie? Wat is zijn psycholo- gische en therapeutische waarde? Wat hebben we aan het begrip ‘karma’ voor onze ethiek? De Wit zoekt de overeen- komsten en verschillen tussen de lotus (oosters symbool voor verlichting) en de roos (westers symbool voor liefde en medemenselijkheid). De Wit begint zijn studie met een over- zicht van de eerste contacten tussen de westerse cultuur en de drie hoofdstro- men van het boeddhisme. Hij gaat ook in op tal van misverstanden die in het Westen over het boeddhisme in de loop van de tijd zijn ontstaan. Omdat veel kennis werd vergaard door bestudering van boeddhistische teksten bleef de kennismaking oppervlakkig. Voor een echte kennismaking, zo waarschuwt De Wit, is meer nodig dan het je verdiepen in boeken over het boeddhisme of het lezen van teksten. Hiervoor is een leven- de, persoonlijke en hechte relatie met een bevoegde leraar (meester) cruciaal. Tenslotte laat hij niet veel heel van de vele tantracursussen, lessen in mandala’s tekenen of oefeningen waarbij chakra’s worden geopend. Deze hebben naar zijn mening niets te maken met de boeddhis- tische manier om hiermee om te gaan, omdat de betekenis en functie van deze termen slechts overdraagbaar zijn na grondige voorbereidende oefeningen en nadat wederzijds begrip zich ontwikkeld heeft tussen de leerling en de leraar. Deze nieuwe, herziene editie is inclusief een voorwoord van de monnik, filosoof en schrijver Matthieu Ricard, die Han de Wit één van de zeldzame denkers noemt die erin slaagt de diepste en meest trans- formerende aspecten van het boeddhis- tische denken te verbindenmet een dege- lijke kennis van de westerse filosofie. Na lezing deel ik de mening van Ricard, en ook zijn notie dat De Wit laat zien hoe het boeddhisme zou kunnen bijdragen aan de opbouw van een betere wereld, zonder te vervallen in bekeringsijver. Daarom is dit boek in deze hectische tijd, waarin alles op zijn kop lijkt te staan, zo belangrijk. Een aanrader! Ter inspiratie voor onze eigen vormings- processen worden we door Maria Mag- dalena en Jezus uitgenodigd om met hen mee te reizen tijdens hun laatste leven op Aarde en krijgen de gelegen- heid om hun betekenisvolle reizen mee te maken en hun talrijke inwijdingen en spirituele openingen te ervaren. We leren niet alleen van hun leerproces, maar nemen ook kennis van de eeuwen- oude Egyptische, zoroastrische, hindoe- ïstische, boeddhistische en Keltische wijsheden uit deze bijzondere gebieden. Wijsheden die de meesters tot zich hebben genomen en die volgens de auteurs hebben bijgedragen aan de vorming van hun eigen leer over de Goddelijkheid van de mens. Hoewel de beide boeken lezen als een roman, zijn ze voornamelijk een aaneen- schakeling van spirituele gebeurtenis- sen, treffend en helder verwoord. Je moet als lezer wel wat thuis zijn in begrippen als bewustzijnslagen , incarne- ren en activeren van de goddelijkheid . Lezers van dit blad zullen daarmee wel- licht geen moeite hebben, maar andere, beginnende zoekers vermoedelijk wel. Wellicht een goed idee om deze termen in een volgende editie te verduidelijken. Tot slot: beide boeken lezen als een trein! De weg van de stilte Auteur: Omraam Mikhael Aïvanhov Uitgever: Prosveta, 2016 Bij Prosveta verschijnen in de Izvor-reeks van tijd tot tijd boeiende boekjes van de Bulgaarse filosoof en pedagoog Omraam Mikhael Aïvanhov (1900–1986). Hij werd geboren in Bulgarije maar sedert 1937 verbleef hij in Frankrijk. Hij gaf er tal van voordrachten, waarin de-mens-en-zijn- vervolmaking centraal staan. Volgens OmraamMikhaël Aïvanhov drukt de meest wezenlijke spiritualiteit zich uit in de wijze waarop de mens leeft. Net als de eerdere boekjes is ook dit deel is een juweeltje. In dit deeltje gaat Aïvanhov uitvoerig in op het thema ‘stilte’ en zegt hier ondermeer over: ‘ Wat een vergissing te denken dat de stilte noodzakelijkerwijs de woestijn is, de leegte, de afwezigheid van iedere activiteit, van iedere schepping, in één woord: het niets! In het algemeen kun je zeggen dat er twee soorten stiltes zijn: die van de dood en die van het hogere leven. Het is goed om juist deze laatste te begrijpen en daar- over gaat het hier. Die stilte is geen leven- loosheid, maar een intense activiteit die zich voltrekt in de schoot van een vol- maakte harmonie. Zij is ook geen leegte, geen afwezigheid, maar een volheid die je kunt vergelijken met wat mensen ervaren, die verbonden zijn door een grote liefde en iets beleven dat zo intens is, dat ze het niet met gebaren of woor- den kunnen uitdrukken. De stilte is een kwaliteit van het innerlijk leven. ’ Dit is weer één van die boekjes die je op je nachtkastje legt om er voor het slapengaan even in te lezen, maar soms blijf je erin lezen!