14(3)17

Reflectie jaargang ı4 nummer 3, najaar 20ı7 31 zijn periodes waarin ik het druk heb met alledaagse bezigheden en zorgen. Ook mensen die te veel leven vanuit hun den- kende ‘ik’ , die graag alles beredeneren, graag de controle willen houden en minder openstaan voor het intuïtieve, hebben er moeite mee om contact te maken met hun droombewustzijn. Omgekeerd is het zo dat dromen vaak spontaan doorkomen in periodes van je levenwaarin je ego onderuit wordt gehaald of waarin je hele leven op z’n kop staat, bijvoorbeeld door grote crises (grote veranderingen) in je leven, belangrijke beslissingen die je moet nemen, angst, verlies, ernstige ziekte enz. Het is dan alsof je onbewuste je koste wat kost duidelijk wil maken of wil helpen .’ Carl Gustav Jung Eén van de vruchten van het werken met dromen is dat je je meer en meer opent voor de spiritueledimensie van jebestaan. Niet alleen groeit door droomwerk je zelfkennis, kom je anders in relaties te staan en krijg je meer contact met jouw unieke bestemming in het leven. Droom- werk verdiept ook het bewustzijn van je verbinding met het allesoverstijgende mysterie dat heel de schepping bezielt. Het inzicht dat dromen daar alles mee te maken hebben danken we in onze tijd vooral aan de visie van Carl Jung, de Zwitserse psychiater, aan wie Stufkens in het laatste hoofdstuk veel aandacht schenkt, en terecht. Een visie op het mysteriedatwerkzaamis inhet onbewus- te van de mens. Dat hij in zijn laatste hoofdstuk veel aan- dacht aan Jung schenkt is niet zonder re- den: hij ziet Jung als de grootste dromen- expert van de voorbij eeuw en zegt veel aan hem te danken. ‘ Zonder zijn werk zou dit boek er niet zijn en zouden wel- licht nog veel meer mensen dan nu het geval is, denken dat dromen bedrog zijn .’ En: ‘ Je hoeft Jung niet als een profeet te beschouwen om vast te stellen dat hij scherp heeft gezien waar de diepe oor- zaak ligt van onze verwarring, onze neu- roses en conflicten, en van onze maat- schappelijke, culturele en internationale crises. We hebben afgeleerd te luisteren naar wat er in onze ziel leeft .’ (Zie ook recensie De verwarde mens van Jaap Hiddinga.) Terecht stelt Stufkens in zijn helder ge- schreven en boeiende boek vast dat de wetenschap vandaag, nog meer dan in de tijd van Jung, de nieuwe godsdienst is. En de technologie levert ons nog bijna elke dag weer nieuwe verbazingwekken- de producten waarbij we ons heil zoeken. ‘ Velen denken intussen dat ze niet méér zijn dan hun brein. We denken dat we de wereld kunnen beheersen, maar in feite worden we beheersd en gestuurd door krachten in onze ziel die we niet kennen .’ Toch concludeert Stufkens dat in onze dagen het eenzijdig rationeel-weten- schappelijke mens- en wereldbeeld achterhaald lijkt te worden, ook door ontwikkelingen binnen de wetenschap zelf, zoals de nieuwe fysica. En velen hebben zich intussen van de kerk afgewend, maar tegelijk is er in brede kring een opmerkelijke nieuwe interesse voor spiritualiteit groeiende. De 21ste eeuw zal de nieuwe eeuw moe- ten worden van de integratie van ratio en intuïtie, van het bewuste en het onbe- wuste, van wetenschap en religie, van zintuiglijk waarneembare werkelijkheid en het mysterie. Met Dat heb je gedroomd schreef Hein Stufkens een intrigerend en boeiend, niet al te dik boek van 125 bladzijden dat antwoorden geeft op de vele vragen over dromen, waarover vaak zoveel onzin verteld wordt. Niet in dit boek dus! Behalve zijn grote kennis van filosofische en psychologische stromingen, met name van het werk van C.G. Jung, heeft de auteur ook tal van voorbeelden uit zijn levenslange ervaringen met droomwerk in dit boek verwerkt. Dit alles tezamen maakt dit boek tot een bruikbare reis- gids door dromenland en een spannend avonturenboek over ons nachtelijk leven. Het Pauluslabyrint [Thriller] Auteur: Jeroen Windmeijer Uitgever: HarperColins, 2017 Peter de Haan, docent aan de Universiteit van Leiden, ontvangt een merkwaardig bericht: ‘ Hora est ’ en een brief met de- zelfde boodschap en een verwijzing naar een bijbeltekst. Hij gaat met Judith, een goede vriendin, naar de plaatsing van de eerste ondergrondse vuilcontainer, waar- bij de burgemeester in een diepe kuil zakt. Er blijkt een ondergrondse gang te lopen. Dan begint een adembenemende serie gebeurtenissen. Peter krijgt opdrachten die hem door de hele stad leiden met als einddoel de gekidnapte Judith. Inmiddels is hij ook op de vlucht voor de politie, die hemzoekt voor moord op zijn professor, bij wiens benoeming hijzelf gepasseerd was. Binnen 24 uur moet hij aan alle moeilijke opdrachten voldoen. Als een rode draad loopt een reeks van zeven visioenen door het boek, die over de apostel Paulus gaan, zij het dat diens lotgevallen afwijken van de bijbelse beschrijving. Een omvang- rijke sekte van christelijke Mithras-aan- hangers vervult een sleutelrol. Wie was Paulus, en wat betekende hij voor het vroege christendom? In Het Pauluslabyrint wordt een alternatiever verhaal vertelt dan wat traditioneel over deze evangelieverspreider geleerd wordt. Windmeijer gaat uitvoerig aan het werk om een alternatieve theorie toe te lich- ten, onder meer door de weergave van een soort visioenen van één van de hoofdpersonen, wat geregeld de vaart uit het verhaal haalt. Ook had hij met wat minder lange bijbelcitaten kunnen volstaan. Neem de oude stad Leiden, een geheim genootschap, verborgen ondergrondse gangen, verwijzingen naar de geschiede- nis van het vroege christendom, een moord, en je hebt alle ingrediënten van een boeiende thriller. Maar dat is het niet helemaal geworden doordat zijn boek al te veel theorieën bevat, waardoor de spanningsboog uitblijft. Veel dialogen met veel uitleg, terwijl hij ook poogt het achterliggend plot geloofwaardig te maken: dat Paulus het christendom zou hebben gekaapt en er Mithras-elemen- ten in verwerkt zou hebben. De serieuze geschiedschrijving is er wel over uit dat dit niet het geval was, ondanks dat Paulus onmiskenbaar zijn stempel op het vroege christendom gedrukt heeft. Het Pauluslabyrint is een onderhoudend en goed opgebouwd boek, maar een ‘ Dan Brown van de lage landen ’, zoals de cover vermeldt, nou: nee. Toch is er wel degelijk verschil, ook al zijn de thema’s (religie/geschiedenis en speurtocht) nagenoeg dezelfde. Dan Brown weet ondanks lastige thema- tiek begrijpelijk te blijven; Jeroen Wind- meijer maakt het dermate ingewikkeld en theoretisch, dat ‘leken’ en niet-kerke- lijken het boek wellicht niet helemaal zullen uitlezen. Toch kan Windmeijer prima schrijven en beschikt hij over een overtuigende schrijfstijl. Dit is zijn tweede thriller na ‘ De bekentenissen van Petrus ’ uit 2015. Mededeling Ondanks de aankondiging in het zomer- nummer is de bespreking van het boek van Karel Wellinghoff ‘ Het harde para- dijs ’ niet opgenomen in dit najaars- nummer. Het boek zal uitgebreid aan de orde komen in één van de volgende nummers van Reflectie .