Reflectie herfst 2012.vp

Wat zeiden de Maya's nu echt over 21-12-2012 (dl 2) Natascha Zwaal Namens de redactie: Om dit deel 2 van het uitgebreide artikel van Natasha Zwaal in te leiden, is het einde van deel 1, dat in het vorig zomernummer van Reflectie verscheen, in kleine let- ter overgenomen. De Maya’s (of oude bewoners van Izapa) zochten naar een begin, een oorsprong waar ze uit voortkwamen en ze ontdekten dat er een punt in de kosmos was waar alles om heen draait. Wanneer je op het noorde- lijk halfrond ‘s nachts naar de sterren kijkt, dan zie je dat de sterren om een noordelijk punt heen draaien: de poolster. Deze ster ligt namelijk precies in het verlengde van de aardas. De aardas ligt echter niet vast maar wiebelt heen en weer en maakt zo een cyclische beweging die ongeveer 26.000 jaar duurt. Dit noemen we de ‘precessie van de equi- nox’. Als gevolg hiervan verschuiven, vanaf de aarde gezien, de ster- ren langzaam ten opzicht van de zon. Als we uitgaan van onze twaalf dierenriemtekens dan schuift de zon ongeveer elke 2150 jaar een die- renriem teken op. Dit is ook de basis voor onze welbekende overgang van het vissen naar het waterman (of aquarius) tijdperk. Dit gaat na- melijk uit van de positie van de zon op 21 maart, tijdens de lente equi- nox. Toen de horoscopen ontstonden was dit het moment in het jaar waarop de zon in het teken ram schoof. In de huidige horoscoop be- gint het sterrenbeeld ram nog steeds rond 21 maart. Door de preces- sie zijn echter de sterrenbeelden verschoven en is de lente equinox zon via vissen naar waterman gegaan. Zoals gezegd staat de aardas nu in lijn met de poolster, maar over 13.000 jaar zal ze ongeveer op de ster Vega gericht zijn. De poolster bleek dus niet het absolute punt te zijn waaromheen alle sterren draai- en. Na lange tijd observeren, ontdekten de Maya’s dat wij (en alle ster- ren) draaien om een galactisch middelpunt, het midden van het melk- wegstelsel dat de Maya’s ook wel Hunab K’u noemden. De Maya’s erkenden het hart van de melkweg als een zwart gat dat als een baarmoeder van de oorspronkelijke goddelijke moeder fun- geerde. Het punt dus waaruit wij allemaal geboren zijn. Voor de Ma- ya’s was de melkweg tevens de toegang tot de onderwereld. ’s Nachts als de zon was ondergegaan, was de onderwereld naar boven ge- draaid en aan de hemel te zien. Alleen door dóór de onderwereld heen te gaan, kon je werkelijk geboren worden. Op deze belangrijke ge- dachte kom ik in deel 2 nog terug. Het hart van de melkweg is vanuit de aarde gezien zichtbaar. Wanneer je het geluk hebt op een plaats op de aarde te zijn waar wei- nig lucht- en lichtvervuiling is, dan kun je ‘s nachts de melkweg waar- nemen als een witte baan langs de hemel. Wat je in feite ziet is een dwarsdoorsnede van de enorme sterrenwolk die de melkweg is. De melkweg heeft de vorm van een platte pannenkoek die in het midden verdikt is. Omdat de zon met onze aarde zich aan de buitenste rand bevindt, kunnen we vanuit de aarde richting het hart kijken. We zien dan de grootste verdichting van sterren, een grote witte vlek met daar- in een donker hart. Dat wij een donker hart zien, komt waarschijnlijk door stofwolken, maar het toeval wil dat huidige wetenschappers er van uit gaan dat het hart van de melkweg ook daadwerkelijk een zwart gat is. Wat de Maya’s met het blote oog zagen, was dus een goede weergave van wat het feitelijk is. Het hart van de melkweg ligt voor ons gezien ongeveer ter hoogte van het sterrenbeeld boogschutter (eigenlijk op de grens van boog- schutter en schorpioen). Zoals eerder gezegd verschuift de positie van de zon gedurende het jaar langs de sterrenbeelden. Daarnaast ver- schuiven de sterrenbeelden door de precessie om zo na 26.000 jaar, vijf zonnetijdperken, weer in hun beginpositie te staan. De Maya’s wis- ten dit door goed de nachtelijke hemel te bestuderen. Hun belangrijk- ste meetmoment in het jaar was 21 december, het moment van het winterpunt wanneer de zon het verst weg staat van hun woonplaats op het noordelijk halfrond. Op dit moment vond volgens de Maya’s een soort geboorte plaats. De oude zon stierf en de nieuwe zon begon weer aan kracht te winnen. Dit idee was niet uniek voor de Maya’s. Ook in de Griekse en Christelijke tradities was dit een bijzonder mo- ment. Ons kerstfeest, als lichtgeboorte, valt ook zo rond die datum. Wat gebeurt er nu in 2012? Dit is het moment waarop de zon tij- dens zijn winterpunt precies op de plek tussen boogschutter en schor- pioen staat, met andere woorden: er vindt dan een conjunctie, een sa- menstand, plaats tussen de aarde, de 21 december zon en het hart van de melkweg. Het moment van deze conjunctie zou je kunnen zien als een kos- misch kerstfeest. De jonge nieuw geboren vader zon, ontvangt direct de energie van de moeder, het hart van de melkweg, en stuurt dit rechtstreeks door naar de aarde. Dit gebeurt eens in de 26.000 jaar en in die zin is het een kosmische variant van de 260 dagen zwanger- schap van de mens. Je zou dus kunnen zeggen dat de kosmos zwang- er is en op 21 december 2012 nieuw leven schenkt: een nieuwe zon, een nieuw tijdperk, een nieuw bewustzijn. Zo boven, zo beneden zegt de universele wet. Wat in het klein plaatsvindt, is een weerspiegeling van wat in het groot plaatsvindt. Totale transformatie Voor de Maya’s is het moment waarop de 21 decemberzon door het hart van de melkweg, de baarmoeder van onze kosmos, trekt van essentieel belang. Jenkins geeft aan hoe deze gebeurtenis werd vastgelegd in het prachtige mythische verhaal ‘de Popol Vuh’. Hierin worden de oorspronkelijke godenzonen uitge- daagd naar de onderwereld af te dalen om daar de strijd aan te gaan met de negen heren van de nacht (uit deel 1: In de kosmo- logie van de Maya’s bestaan naast de aarde dertien hemelen en negen hellen, die bewoond worden door de negen heren van de nacht. Het terugvinden van de goddelijkheid voor de Maya’s di- rect betrekking op de overwinning op de negen heren van de nacht, die in het heilige Maya verhaal ‘de Popol Vuh’ de oor- spronkelijke godenzonen ten val brachten). Doordat ze onvoorbereidheid zijn, vallen ze ten prooi aan de negen heren. Hun hoofden worden afgehakt en in de boom langs de weg gehangen. Hier veranderen ze in kalebassen, le- vende vruchten van de boom. De boom en de weg vormen sa- men een kruis. Dit symboliseert volgens Jenkins het grote he- melse kruis: daar waar de baan van de zon door de dierenriem- tekens de baan van de melkweg kruist in boogschutter-schor- pioen. In het verhaal van de Popol Vuh is het op dit kruispunt dat de prachtige dochter van de onderwereld het sap van de vruchten opvangt en hiermee bezwangerd wordt. Ze wordt verbannen uit de onderwereld maar geeft geboorte aan de hel- dentweeling die het kwaad overwint en het uiteindelijke god- delijke principe terug op de wereld brengt. Hier zie je dat je door de onderwereld (de melkweg) heen moet om tot (weder)geboorte te komen (vanuit het hart van de melkweg). De strijd met de heren van de nacht vindt plaats door mid- del van het spelen van het beroemde balspel. Dit spel speelde een wezenlijke sleutelrol in de Maya-cultuur en vertelt ons wat het eigenlijke doel van de mens op deze wereld is. Het balspel, dat een essentieel onderdeel was van ieder tempelstad van de Maya’s, werd gespeeld door krijgers uitge- dost in prachtige kleding. Het spel draaide om een bal van en- kele kilo’s die niet met handen of voeten mocht worden aange- raakt en door een ring op meters hoogte moest worden ge- speeld. Op zich al bijna een onmogelijkheid maar daarbij kwam nog dat de winnaars van het spel, hen die dit lukte, op de offertafel terecht kwamen en verhalen vertellen dat hun hart werd uitgerukt en aan de goden werd geofferd. Jenkins be- schrijft in zijn boek hoe dit balspel eigenlijk een mysteriespel was en metafoor staat voor de grote kosmische gebeurtenis. 26 Reflectie 9(3), herfst 2012