Reflectie1(3).vp

Peter O. Baaij wordt de nieuwe bisschop Een interview met de bisschop-elect: ‘Ik heb veel geleerd van de geschiedenis van de Katharen’ In de zomer van 2004 maakten Peter en Gerda Baaij een tocht langs het Ka- tharenpad in Zuid-Frankrijk. Het was voor priester Baaij en zijn vrouw een beslissende periode. Kort voor zij ver- trokken uit hun woonplaats Almere, was het bericht gekomen dat de voor- dracht van Peter voor het bisschops- ambt van de Vrij-Katholieke Kerk in Nederland was goedgekeurd. De Bis- schoppen, leden van de Clericale Syno- de en kerkleden in het land hadden in grote meerderheid met deze voordracht ingestemd. De consecratie van Peter tot bisschop is op Tweede Pinksterdag van 2005. Hij is dan 50 jaar. Nieuwe tijden, nieuwe taken. Voor Reflectie zet Peter uiteen wat die tocht in Frankrijk voor hem en zijn vrouw betekende. Energie opdoen voor ons volgende pad Binnen in de berg kun je zien dat het rotsgewelf laag boven je hoofd is gevormd in de ijstijd. Wie door de smalle gangen loopt over ongelijke bodem en van tijd tot tijd de nauwe pas- sagepunten passeert, verliest alle gevoel van tijd en ruimte. Maar dan openen de wanden zich als ‘t ware! Het kleine groepje mensen bevindt zich plotseling in een reusachtige zaal. Als je je stem verheft en zingt, klinkt het als in een basi- liek. Eeuwen geleden vonden mensen die vervolgd werden vanwege de zuiverheid van hun geloofsleven hier hun schuil- plaats, die tevens hun geestelijk onderkomen zou worden. Montségur is al sinds de Middeleeuwen het centrum van spirituele verdieping. Priester Peter Baaij en Gerda volgden het Katharenpad in Zuid -Frankrijk ‘om’, zoals zij het noemen ‘energie op te doen voor ons volgende pad’. De intense erva- ring die hij op dat vroege ochtenduur had in die grotzaal van Lombrives, dichtbij Montségur, zal hij nooit vergeten. ‘Het zal er wel mee te maken hebben, dat het in een voor ons beslissende fase plaatsvond. Een periode die vooraf gaat aan de consecratie tot bisschop’, zegt Peter Baaij. ‘Eigenlijk zou ik iedereen willen aanraden dat Katharenpad eens te lopen. De een ziet het als een inwijding, de ander als een pelgrimstocht. Weer iemand anders denkt aan een onderdompe- ling in spiritualiteit. En je beseft natuurlijk dat in die zaal mensen bijeen kwamen uit angst voor hun vervolgers. Zelfs in de tweede wereldoorlog was dit nog een schuilplaats tegen oorlogsgeweld’. Peter en Gerda Baaij ervoeren het verblijf in die ondergrondse, reusachtige ruimte vooral als een bevrijding. Hij kon in alle vrijheid ‘ja ‘zeggen tegen het appél dat op hem werd gedaan. Het bisschopsambt kan hij op zich nemen in vrijheid. Maar tegelijkertijd was hij zich ervan bewust dat, zonder dat een mens het zelf weet, de dingen voorbestemd zijn. En dat na zo’n periode van verdriet en narigheid in de Kerk... ‘Dat mag vreemd klinken en voor mijzelf is het ook moeilijk te begrijpen. Ik beken eerlijk, dat er anderhalf jaar geleden soms momenten zijn geweest dat ik echt uit de Kerk wilde stappen. Alles wat er om ons heen gebeurde, dat paste toch niet bij ons... Daar kun je toch geen vorm aan geven? Maar een- maal daar in Frankrijk dacht ik eraan dat ook die Katharen door heel veel moeilijkheden en pijn moeten zijn gegaan. Toch konden zij trouw blijven aan hun keuzen. Zij waren bereid grote offers te brengen. Hun geschiedenis is niet vergeten, omdat ook wij er in onze tijd van kunnen leren. In elk geval heb ik zelf veel geleerd, zowel van de ervaringen in die om- geving van Frankrijk als van hun geschiedenis. Het zijn pijnpun- ten die gelijktijdig lessen voor de toekomst inhouden. Ik denk dat wij in onze Nederlandse Vrij-Katholieke Kerk zó met de recente gebeurtenissen moeten omgaan’. De geschiedenis van de Katharen is er niet louter een van geweld, verdriet en vervolging. Hun verhalen inspireren ook tot meditatie en kunst. Er worden concerten gegeven in die grotzaal. De route door bossen, langs bergpassen en burchten en in de volmaakte stilte stemt tot nadenken, terwijl men er zich ook kan losmaken van aardse zorgen en gezwoeg. Gerda en Peter Baaij waren al eens in die streek, maar nu hebben ze ook echt een groot deel van de tocht gelopen. ‘Er zijn eigen- lijk twee routes’, zegt Peter. ‘Eén gaat naar Perpignan, de an- der door de Pyreneeën naar Spanje. Ik kan het iedereen aanraden daar eens heen te gaan’. Is de geschiedenis van het Katharenvolk niet belastend, als het gaat om het opdoen van energie? Peter: ‘Het is ermee als met alle gebieden. Neem een grote stad als Amsterdam. Ik ben er geboren en heb er mijn jeugd doorgebracht. Nu wonen Gerda en ik ruim twintig jaar in Almere. Weet je dat de energie in Almere heel sterk en puur is? Dat komt volgens mij, omdat de bodem vroeger zee is ge- weest. Er is niets belastends in die grond. Maar aan de andere kant heeft Almere geen eeuwenoude geschiedenis met al het wel en wee, en ook geen echt middelpunt. Amsterdam heeft een rijke en mooie historie, maar de geschiedenis van eeuwen zit er als het ware in gebakken. Ik ben en blijf een Amsterdam- mer en ik houd van die stad. Ben al twintig jaar eerstaanwe- zend priester van onze Amsterdamse kerkgemeente. Zo zie je 8 Reflectie 1(3), december 2004