Reflectie 10(4) 2013 winter.vp

Verbinding met het Oerlicht Wijsheid van het Thomasevangelie in donkere dagen Ojas Th. de Ronde In het evangelie van Thomas is niets van een ’kerstverhaal’ te vinden. Het dogma ‘Jezus die als eniggeboren Zoon van God uit een maagd Maria geboren werd in een stal te Bethlehem’ was bij de eerste volgelingen van Jezus onbekend. Men leefde toen voor iets totaal anders en dat had men rechtstreeks van Jezus vernomen. Een van hen, de apostel Thomas, had Jezus nog in levende lijve ge- kend en had krachtige ‘one-liners’ genoteerd van deze unieke Joodse Wijsheidsleraar en Mystagoog, die ons radicaal verwees naar onze innerlijke mogelijkheid om met het oerlicht, de oerbron, in contact te komen. Thomas had opgetekend dat Jezus zei dat ieder de mogelijkheid heeft het Oerlicht, de eigen oorspronkelijke goddelijke natuur, de ‘Christusnatuur’, te ontdekken. Ieder kan een Chris- tus worden en zo Gods Lichtrijk binnen gaan. Niet later,niet na de dood in de hemel, maar op aarde, hier en nu . Dit was de radicale en bevrijdende boodschap van Jezus die door zijn eerste leerlingen op veel manieren werd ervaren en in alle toonaarden – in krachtige spreuken, mythen en legen- den – werd doorverteld. Maar toen het realiseren van deze boodschap na verloop van tijd moeilijker leek dan gedacht, was er een groep volgelingen van Jezus die de gemakkelijke weg koos en alles wat Jezus gezegd had alleen maar op hem gingen betrekken. De woorden van Jezus werden langzaam verdraaid en de mythen, legenden en stichtelijke verhalen die rond Jezus ontstaan waren werden door hen tot feitelijke histo- rie teruggebracht. Daardoor kwam alleen nog het historische leven van Jezus in een Goddelijke glans en konden de latere gelovigen daar alleen van verre vol bewondering en overgave naar kijken. En om er dichterbij te komen waren ze volledig afhankelijk van de bisschoppen die claimden door de apostoli- sche opvolging de juiste traditie en interpretatie te bezitten. Moedige zielen – Willeke Hendrikx De vleesgeworden God Maar met deze ‘orthodoxe’ opvattingen zijn we ver van de oorspronkelijke boodschap van Jezus afgedwaald. Nu we in de Vrij-Katholieke Kerk op eigen wijze in zijn Geest willen leven, is het van belang Jezus van zo nabij mogelijk te leren kennen en zijn oorspronkelijke woorden in ons op te nemen. De moderne wetenschap kan ons hierbij helpen. Deze laat niet veel over van de later ontstane exoterische, historische en letterlijke interpretaties van de christelijke bronteksten, maar helpt ons de oorspronkelijke, esoterische betekenis te leren kennen. Om een voorbeeld te geven. Enige tijd geleden kwamen een aantal archeologen tot de conclusie dat Jezus niet in Beth- lehem geboren kon zijn, omdat in zijn tijd Bethlehem niet be- stond (1) . Dat was een schok voor de orthodoxe christenen, want daarmee kwam hun interpretatie van het historische kerstverhaal op losse schroeven. Zou God, die toch de Bijbel geïnspireerd heeft, zich dan zo vergist hebben? Het antwoord is eenvoudiger dan het lijkt. Dezelfde weten- schappers veronderstellen ook dat de eerste volgelingen van Jezus geen moeite zouden hebben gehad met de vondst van de moderne wetenschappers. Want ook voor hen had het gegeven van de geboorte van Jezus in Bethlehem niet de historische be- tekenis die de orthodoxe christenen er aan geven. Voor hen had dit verhaal vooral een esoterische, symbolische betekenis. Met name de volgelingen van Jezus met een met een Jood- se achtergrond vonden het belangrijk. Want in dit verhaal kon- den ze voor elkaar verduidelijken dat in de persoon van Jezus, de Christus, de Messias, de voorspelling van de profeet Micha (2) was uitgekomen. Die had immers voorspeld dat eens het ko- ningshuis van David hernieuwd zou worden met een persoon uit Bethlehem- Efrata in de bergen van Judea. Door te kiezen voor Bethlehem als geboorteplaats van Jezus kwam deze in de traditie van het koningshuis van David, de Gezalfde. En kon Jezus terecht de ‘Gezalfde’ (in het Aramees ‘Mshi- cha/Messias’, in het Grieks ‘Christus’) genoemd worden. En wat was de boodschap van deze Messias? Heel radicaal: wij zijn allen ten diepste ook een Messias, een Gezalfde, een Christus. Diezelfde wetenschappers geven ook aan dat een groot aan- tal andere elementen uit het kerstverhaal niet ‘letterlijk’ en ‘historisch’ maar eerder ‘symbolisch’ opgevat moeten worden en inspirerend zijn voor ieder die een spiritueel leven wil leiden. Jezus, geboren uit een maagd? Geboren in een stal en aan- beden door herders en wijzen? Het waren verhalen die voor Jezus’ eerste leerlingen met een heidense achtergrond heel herkenbaar en belangrijk wa- ren. Een aantal van hen was gnostisch geschoold en mogelijk ingewijd in de heidense mysteriereligies zoals van de Egypti- sche godheid Osiris, van de Griekse Dionysus of van de soldatengod Mithras. In deze mysteriën daalt de held neer uit de hoge hemel als ‘universele godmens’, als ‘vleesgeworden God’. Hij wordt ook volgens een aantal mysteriën op 25 december geboren, en wel uit een maagd in een grot, waar herders hem ontdekken en waarin hij soms ook wordt bezocht door wijzen die een ster volgen. Dit alles had een diepe, symbolische betekenis voor het zelfonderzoek naar de eigen diepere natuur en sprak de heidenen aan, waardoor zij open stonden voor de wezenlijke boodschap van Jezus. Allegorische uitleg De eerste discipelen van Jezus interpreteerden de teksten die ontstonden over het leven van Jezus dan ook niet letterlijk, 16 Reflectie 10(4), winter 2013