13(1)16

Reflectie jaargang 13nummer 1, voorjaar 2016 9 Of denken we: daar hebben we foto’s van, of eenmooie CD, we hoeven er niet langs de weg bij stil te staan. Daarmee missen we veel, maar de ontwikkelingen in onze cultuur gaan helaas die kant op. Onze nieuwe digitale technieken lijken dit zien-in-het-veld overbodig te maken. En dat maakt van ons ook andere mensen. In de herfst vorig jaar maakte ik er iets vanmee. In het park vlakbij genoten een aantal jongens enmeisjes van de basisschool van eenmiddag in de natuur. Het was een drukte van belang, want er werden allerlei ontdekkingen gedaan: bladeren in alle mogelijke kleuren en vormen, eikeltjes met en zonder deksel, beukennootjes die je kon eten, kastanjes in bolsters vol stekels. Iedereen was druk bezig, maar één jongetje bleef verveeld onder een boom zitten. Tot zijn vriendjes hembij de ontdekkingstocht probeerden te betrekken. Maar hij weigerde. En wat zei hij? ‘Hier is niks te zien. Kommaar eens bij mij thuis kijken. Mijn ouders hebbenme wel zestig DVD’s gegeven. Daar kun je tenminste wat zien: leeuwen, tijgers, aasgieren...’ Hier zit iemand van een nieuwe generatie, dacht ik. Verwendmet een virtuele wereld, maar niet meer in staat het wonder om zich heen te ontdekken.. Over de gevolgen daarvan schreef de Franse filosoof Lyotard al in 1979 een profetisch boek: Het postmoderne weten . 5 Hij beschrijft hoe de moderne mens door de nieuwe techno- logieën is ingevoegd in het weefsel van een vertechnologi- seerde samenleving. En de gevolgen? We raken, als we niet alert blijven, zo verslaafd aan onze TV, computers, DVD’s, CD’s, smartphones en andere media waar we onze dagelijkse brokjes informatie ophalen, dat we tot virtuele knooppun- ten in het maatschappelijke teruggebracht worden. Wat valt er in het leven dan nog echt te ontdekken? Jezus geeft aan wat er nog te ontdekken valt in de natuur. In logion 77 komt hij met de intrigerende uitspraak: ‘ Klief een stuk hout en daar ben ik. Til een steen op en daar zul je me vinden. ’ Kan de moderne mens die leeft in een virtuele wereldendewereldvirtueel heeft ingeblikt dit nog verstaan? Nee, want hiervoor moet je stilstaan bij echt hout en steen. Als je op vakantie bent en door een bos wandelt kun je soms door geraakt worden door de stilte, schoonheid en vitaliteit van de natuur. Lopend op een berg kun je soms, zoals eens Jezus in Galilea, beseffen hoe alles eenmanifes- tatie is van de bron, het Ene. Alles tintelt om je heen, een onzichtbare vogel tjilpt, zacht zonlicht schijnt door de dennen, een eekhoorn springt geruisloos op een tak. En daar ben jij, stil aanwezig zoals alles om je heen stil aan­ wezig is. Een indrukwekkende ontdekking die je overkomt als je leeg bent in je hart en openstaat voor je omgeving. Jezus moet dit zo hebben ervaren. Als je de Eeuwige in jezelf hebt ervaren, zul je die ook in alles om je heen zien. Alles om je heen is niet meer ‘het andere’, je bent er wezen- lijkmee verbonden. Alles is een vorm van het Ene waar jij deel van uitmaakt. Overal ontmoet je de Ene, wat je ook bent of ziet. Jij bent alles. Dat alles ben jij. De nieuwe Aarde is er al Ook Jezus had er moeite mee dit duidelijk te maken aan zijn leerlingen. Die waren vol verwachtingen van het beloofde koninkrijk dat God eens op wonderbaarlijke wijze op Aarde zou vestigen. Maar Jezus leerde zijn leerlingen dat je hierdoor verblind raakt voor wat er is. Zijn weg om het koninkrijk te vinden was: naar binnen gaan, naar je hart luisteren en zo in contact komenmet de totale werke- lijkheid, met Gods ruimte waarin wij leven. Hij formuleer- de dat eens in een kernachtige uitspraak die we vinden in het evangelie van Thomas als logion 3: ‘ Het koninkrijk is in je binnenste én in je oog. ’ 6 Zo probeerde Jezus de verblinding van zijn leerlingen weg te nemen: ‘ Zoek je Gods koninkrijk? Ga dan eerst naar binnen. ’ Het ervaren van het koninkrijk in je hart klinkt mogelijk nu vertrouwd. Maar wat betekent de toevoeging ‘én in je oog’? Jezus spreekt hier een universele wijsheid uit: de gesteldheid van je innerlijk zie je weerspiegeld in de wereld om je heen. Dus, wie in zichzelf het koninkrijk realiseert, zal datzelfde koninkrijk in de hele wereld herkennen. Het is een kwestie van ‘direct zienmet je hart’. Helaas, de leerlingen van Jezus bleken zo verblind door beloftes over het komende koninkrijk van God, dat zij niet zagen dat het er al was. In het evangelie van Thomas, logion 113, antwoordt Jezus op een vraag van leerlingen over het te verwachten koninkrijk: ‘ Het koninkrijk is uitge- spreid over de Aarde, maar de mensen zien het niet. ’ En in logion 51 antwoordt Jezus op de vraag wanneer de nieuwe Aarde zal komen opnieuw: ‘ Wat je nog verwacht is al geko- men, maar je herkent het niet. ’ Herkennen wij Gods koninkrijk hier en nu op aarde? Als Jezus nu zou leven, zou hij misschien zeggen: ‘Wees stil, ga eenmoment offline , laat ook je smartphone even voor wat die is. Laat de onttovering los. Ga naar binnen, vergeet al je verwachtingen, ontspan je, ga in je hart, hoor en zie: de nieuwe aarde is er al. Het Beloofde Land is hier en nu te vinden. Dat betekent: de Aarde leeft, de Aarde is bezield en jij bent er diepmee verbonden. Wie zichzelf kent, kent ook de ware aard van de Aarde. Wees daaromdankbaar, vol vreugde en vol respect voor het koninkrijk, het grote geheel waarvan jij deel uitmaakt. Je bent een kind van God en van de Aarde. Deze planeet is de heilige grond die je in bruikleen hebt gekregen, de plek waarop je het Christus­ bewustzijn kunt realiseren. Je hoeft alleenmaar te worden wie je bent, te realiseren wat als mogelijkheid aanwezig is, zowel in jezelf als om je heen. Dat is het goede nieuws.’ n Noten 1 MaxWeber, Wetenschap als beroep . München, 1919. 2 Aurelius Augustinus, De Stad van God . Ambo, 2011. 3 MaxWeber maakt een uitzondering voor die christelijke kerken waarin het sacramentele leven nog bloeit, omdat juist in de viering van de sacramenten het bestaans­ mysterie nog beleefd kan worden. 4 Friedrich Nietzsche, Aldus sprak Zarathoestra. Wereld­ bibliotheek, 2014. 5 Jean-François Lyotard, Het postmoderne weten . Ankh­ Hermes, 1994. 6 BramMoerland, Schatgraven in Thomas . Bert Bakker, 2007.