13(4)16

Reflectie jaargang 13nummer 4, winter 2016 25 De grondwet voor geluk De universele wijsheid van de Bergrede Auteur: Hein Stufkens Uitgever: Bres/Edicola Publishing, 2016 Vorig jaar verscheen bij uitgeverij Dabar het boek Spiritualiteit, voeding voor de ziel van Hein Stufkens. Het lezen van dit boek is als wandelen door het boeiende landschap van de spiritualiteit. In het begin staat de Stufkens stil bij kernvragen als: wat is spiritualiteit , wat is het verschil tussen esoterie en exoterie , wat heeft spirituali- teit te maken met mededogen ? Het vervolg voert langs interessante zijwegen: onze verhouding tot de dieren, seksualiteit en spiritualiteit, de symbo- liek van de zon, het belang van dromen, de terugkeer van de engelen en de zoektocht naar de Meester. De wande- ling eindigt in stilte – de voedingsbodem voor elke vorm van spiritualiteit. Zijn recent verschenen boek De grond- wet voor geluk is in zekere zin een logisch vervolg op het vorige, zegt hij in een interview met de site Nieuw Wij 1 . Want als je spiritualiteit omschrijft als levenskunst die omvormend werkt en je tot een gelukkiger mens maakt, dan zijn de volgende vragen: Wat behelst die omvorming dan? Waarin zit dat geluk? En dat zijn nu precies de vragen waar de Bergrede antwoorden op geeft, die na tweeduizend jaar nog net zo actueel zijn als toen. Kort samengevat gaat het erom dat je je ik-gerichtheid loslaat. In het Engels wordt dat zo uitgedrukt: dat het een beweging is van selfishness naar selflessness . Universeel In dit boek laat filosoof Hein Stufkens de Bergrede opnieuw klinken: als een urgente boodschap voor onze tijd en als een oproep tot een spirituele revolutie. Ook maakt hij met tal van citaten uit andere religieuze en filosofische tradi- ties duidelijk hoe universeel en actueel deze woorden van Jezus zijn. Alle hoofd- stukken eindigen met een oefening waardoor we de werkzame kracht van de Bergrede in het eigen leven kunnen ervaren. Aan het eind van het boek stelt Stufkens de vraag of de Bergrede een succes was. ‘ De ontaarding van de bood- schap van Jezus begon al snel na Jezus’ dood. Paulus gaf een eigen hellenistisch gekleurde interpretatie. En nadat het christendom eenmaal staatsgodsdienst werd en nauw verbonden raakte met de macht, was er al gauw niet veel meer over van waar het Jezus om ging. ’ Of de Bergrede alsnog een succes blijkt, hangt, zegt Stufkens, van ons af. ’ Jezus zelf geeft ons in de Bergrede de keuze. Hij beseft dat zijn woorden parels voor de zwijnen kunnen zijn: “Geef wat heilig is niet aan de honden en gooi je parels niet voor de zwijnen; die zouden ze maar met hun poten vertrappen, zich omkeren en jullie verscheuren.” Maar hij roept ons op om zijn woorden echt te horen en ernaar te handelen. ’ De grondwet voor geluk : een warm aanbevolen boek, ook voor mensen die eigenlijk niets hebben met de Bijbel en de Bergrede. Hein Stufkens is filosoof, (zen)leraar, dichter en auteur van tal van boeken op het grensvlak van filosofie, religie en dieptepsychologie. Hij woont en werkt in het bezinningscentrum La Cordelle te Cadzand. 1 Zie: http://www.nieuwwij.nl/interview/hein- stufkens-probleem-ego-op-troon-gezet/ Het verguisde christendom Oorsprong en teloorgang van de vroegste ‘kerk’ Auteur: Jacob Slavenburg Uitgever: Walburg Pers, 2016 In Het verguisde christendom , een her- ziene versie van het in 2001 verschenen Opus postuum , gaat Jacob Slavenburg op zoek naar de oorsprong en teloorgang van de vroegste kerk. Die vroegste kerk was die welke na Jezus’ dood ontstond en die bestond tot aan de verwoesting van Jeruzalem, 70 na Chr. Er zijn eigenlijk weinig boeken geschre- ven over het vroegste christendom uit de allereerste tijd, nog voor het ontstaan van de bijbelse evangeliën. Oorzaak is mede dat er weinig bronnen uit die periode beschikbaar waren. Bij velen bestaat daardoor het onterech- te beeld van een zich van aanvang af harmonisch ontwikkelende wereldkerk. Historicus Jacob Slavenburg toont aan de hand van uitputtend bronnenonder- zoek aan dat dit een vals beeld is. Er is praktisch geen enkele overeenkomst tussen de kerken van vandaag en de vroegste christelijke gemeenten. Het allervroegste christendom heeft weinig tot niets te maken met de kerk van vandaag. Laatstgenoemde instituut is een constructie uit een latere periode. Bij beiden stond Jezus aan de basis. In het vroegste christendom als de ver- kondiger , in het christendom van eind eerste eeuw en daarna als de verkon- digde . Van Jezus de Christus werd godsdienst gemaakt. Jezus werd door velen in het vroegste christendom gezien als de geïnspireerde leraar die ‘achter de wet’ Gods ware bedoelingen onthulde. ‘ Jezus heeft, ’ zegt Slavenburg, ‘ nooit een leergezag uitgedragen, doch een weg gewezen. Zijn eerste volgelingen werden dan ook ‘mensen van de Weg’ ge- noemd. De ethiek van Jezus werd als een wegwijzer naar het Koninkrijk gezien. ’ Definitieve scheiding der geesten Er zijn heel weinig boeken geschreven over het vroegste christendom uit de allereerste tijd, nog vóór het ontstaan van de bijbelse evangeliën. Dit komt mede omdat er weinig bronnen uit die periode leken te bestaan. Jacob Slaven- burg wijst erop dat uit het vroege en pluriforme christendom van de eerste veertig jaar een aantal ontwikkelingen voortvloeiden die vaak tot definitieve scheiding der geesten en on- verzoenlijke geschillen hebben geleid. Dit leidde ertoe dat onder andere tot uitsluiting van bijvoorbeeld ‘ketters’. Niet alleen het charisma verminderde (of kwam onder druk van een gemeente- ordening te staan), ook de aandacht voor ethiek, neergelegd in de logica , nam af en kwam in de schaduw terecht van zich ontwikkelende theologische en christologische opvattingen. Opvattin- gen die in de vroegste gemeenten met verbijstering zouden zijn gadegeslagen. Van Jezus Christus werd theologie gemaakt. Waar Jezus vrede predikte sloeg men elkaar om leerstellige rede­ nen de hersens in. Waar Jezus (en Paulus) de liefde voor de naasten leerden, werden complete godsdienst- oorlogen gevoerd en miljoenen mede- mensen afgeslacht. Geen geschiedenis om vrolijk van te wor- den! Van 500 jaar Luther (en reformatie) en de vele kerkscheuringen en repete- rende breuken word je ook niet blij! Toch is Het verguisde Christendom een boeiend en toegankelijk geschreven boek zoals we dat van Slavenburg gewend zijn. Waardoor hij zich mag verheugen in een grote en groeiende groep lezers.