14(1)17

Reflectie jaargang 14nummer 1, voorjaar 2017 21 Een spirituele visie op dementie ‘De ziel wordt niet ziek, maar toont zich in haar werkelijke gedaante’ Communicatiedeskundige, voorlichter, woordvoerder en schrijver Hans Siepel maakte van dichtbij het twee jaar durende dementieproces van zijn moeder mee. Alle ‘aangetaste hersencellen’ ten spijt ont- vouwden zich haar diepere zielslagen voor zijn ogen. Diep geraakt schreef hij er twee boeken over. Stemmen van de ziel In dit ontroerende en aangrijpende boek schrijft Hans Siepel over de dementie van zijnmoeder, die thuis niet meer te handhaven was, die fysiek nog goed was, en werd opgenomen in een verpleegtehuis. Na drie weken was ze een wrak. Het is een verbijsterend boek dat weer eens aantoont hoe dementerenden in de handen van de regu- liere gezondheidszorg worden tot slechts eenmedische definitie. Een standaardmodel vanmedisch-wetenschap- pelijk onderzoek. Het levensverhaal van zijnmoeder en haar strijd werd teruggebracht tot het dichtslibben van hersenvaten. Haar geest en ziel als medescheppers van haar leven en haar dementie werdenmonddood gemaakt. Van elke relevantie en betekenis ontdaan en in de professionele wetenschap- pelijke prullenbak gemikt. ‘ Het verhaal vanmoeder ,’ schrijft Siepel, ‘ werd in de handen van de geneeskunde teruggebracht tot een standaard ‘object’ , waar definities, boekenwijsheid en de arrogantie van het eigen seculiere gelijk de behandeltherapie voorschreven. Veel konden de professionals niet bieden. Het enige wat de medisch handen aanreikten waren pillen. Veel pillen. Heel erg veel pillen, die hun uitwerking niet misten en ook nog eens gepaard gingenmet een scala van fysieke bijwerkingen. ’ Het is schrijnend te lezen hoe hij zijnmoeder, die fysiek nog in goede conditie ver- keerde aantrof: ‘ Ik liep naar binnen en daar zat ze. Moederziel alleen. Met een leren riemhadden ze haar vastgebonden aan de stoel. Haar armen hingen lusteloos langs haar lichaam. Ze had haar ogen dicht en haar kin rustte krachteloos op haar borst- been. Naast haar rechteroog doorlopend zat een enorme bloed- uitstorting. De uitbundige kleuren staken schril af bij mijn emoties van dat moment. Haar mond hing half open en ik zag dat ze haar gebit niet in had. Ik stond aan de grond genageld. Was dit mijnmoeder?Was dit de fysiek gezonde vrouw die nog maar drie weken geleden in het Sonsbeekpark zelf haar thee dronk en appelgebak at? ’ Ik heb dat meer gehoord en gelezen, hoe mensen die fysiek in prima conditie verkeren, in verpleeghuizen veel pillen krijgen en binnen korte tijd een schaduw zijn van degene die ze waren. De ziel ontkend Dezer dagen lees ik ook het boek Dodelijke psychiatrie en stelstelselmatige ontkenning 1 van Peter Gøtzsche. Hij beschrijft daarinhoepsychiatersmassaal psychofarma- ca voorschrijven die vaakmeer bijwerkingen en sterfte tot gevolg hebben dan dat ze bijdragen aan een beter leven van de patiënt. Met steun van de farmaceutische industrie wordt in de geestelijke gezondheidszorg de mythe verspreid dat vrij- wel alle psychiatrische ziektenmet medicijnen te behan- delen zouden zijn. De waarheid is dat de meeste psycho­ farmaca patiëntenmeer kwaad dan goed doen en dat het overmatig gebruik ervan leidt tot een alarmerend aantal sterfgevallen. Het boek van Hans Siepel toont het gelijk van Gøtzsche aan: volgens Gøtzsche overlijden in Europa en de VS jaarlijks circa 500.000 patiënten door het gebruik van psychofarmaca. En dan te bedenken dat mensenmet een NDE in zieken- huizen nogal eens gesommeerd werden op te houdenmet te vertellen over hun NDE, of anders een spuitje zouden krijgen om rustig te worden en wie weet of zij al dan niet een pilletje kregen toegediend. In een interview in Imagine zegt Siepel: ‘ Zo op het eerste gezicht lijkt het verhaal vanmijnmoeder een vreselijke herbele- ving. Je kunt het ook zien als een reinigingsproces van de ziel. Dat is soms nodig. In onze moderne tijd, gestoeld op de Verlich- ting, wordt de ziel ontkend. Ze bestaat niet, ook niet in de wes- terse geneeskunde. Dat is wat mij betreft een erg reductionis- tisch mensbeeld. In oude beschavingen en religies is nog sprake van een ziel. De geest gaat vooraf aan de materie. Het is eigen- lijk nogal uitzonderlijk dat wij denken dat het andersom is. ’ Stemmen van de Ziel gaat over de diepere lagen van de geest die in de nevelen van de dementie aan de oppervlakte komen. De geest van een dementerende houdt niet op te bestaan als hersencellen worden aangetast. Dementie als de stem van de ziel Wat is dementie? Medici twijfelen niet aan het antwoord op die vraag: het is een ziekte van de hersenen. Hersencel- len worden aangetast waardoor het denkproces van de mens wordt vernietigd. Het boek dat het dementieproces van Siepels moeder schetst, laat zien dat aan dementie ook een heel andere betekenis gegeven kan worden. Dementie als de stem van de ziel . Het is waar dat de ziekte de hersencellen aantast en dat dementerenden zich terugtrekken uit ‘onze werkelijkheid’. Maar naar welke werkelijkheid gaat de geest dan? Het verhaal van zijn dementerende moeder laat die andere betekenis van dementie zien. De geest van een demente- rende houdt niet op te bestaan wanneer hersencellen wor- den aangetast. Integendeel, de diepere lagen komen in de nevelen vande dementie aande oppervlakte. De ziel spreekt . Hans Siepel vertelt over die andere werkelijkheid die met de bril van de ziel zichtbaar werd. Als je in die werkelijk- heid durft te treden, krijgt dementie zo veel meer beteke- nis dan slechts het dichtslibben van hersenvaten. Zijn Aat-Lambèrt de Kwant