14(2)17

Reflectie jaargang 14 nummer 2, zomer 2017 31 van Wagner of een lied van Ramses Shaf- fy de filosofie van hun tijd waarnemen. Je ziet en hoort Kant en Schiller, Nietzsche en Sartre door de kunstwerken heen. Filosofie is overal, in alle hoeken van de samenleving – niet alleen in de kunsten, maar ook in reclameboodschappen, in pornografie en zelfs in de graffiti op straat .' Beeld- en geluidsfragmenten bij dit boek zijn te vinden op de website www.degeestuitdefles.com . Het niemandsland van een moeder Als je kinderen je dood verklaren Auteur: Geertje Paaij Uitgever: Just Publishers, 2016 Ik stuitte op dit boek door kennismaking met de auteur op Facebook en ben haar boek meteen gaan lezen en stopte niet eerder tot ik op de laatste bladzijde was. Ook staat zij op het interviewlijstje voor mijn radioprogramma, waaruit ik wellicht wat delen licht. Geertje Paaij (1952) is moeder van twee dochters, Brigit en Iris. Over haar oudste, Brigit, schreef ze in augustus 2015 een column in Metro , wat leidde tot kamer- vragen van de SP. Het gebrek aan betrokkenheid van ouders bij de psychiatrische behandeling van hun kind heeft zij treffend beschreven in haar vorig jaar verschenen boek ‘ Het Niemandsland van een Moeder ’. GeertjePaaij schetst indit taboedoorbre- kende boek een wel heel ontluisterend beeld van de stand van zaken binnen de GGZ en de hulpverlening. Brigit lijdt aan schizofrenie, een ziekte die wordt versterkt door drugsgebruik. Als mentor van haar oudste dochter streeft Paaij inspraak na bij het behandel- plan bij de GGZ, maar Brigit neemt het haar moeder heel kwalijk dat zij deze volgens haar onterechte diagnose krijgt. De bureaucratie en rigide regels eisen in een later stadium hun tol en langzaam verliest Paaij het zicht en de grip op de levens van haar dochters. Wanneer Brigit in de letterlijke beslotenheid van een GGZ-instelling via social media schokken- kende wegen vindt om met de buiten- wereld in contact te komen, escaleert de situatie. In haar ziekte begint Brigit haar moeder als een soort satan te zien. Als ook haar jongste dochter Iris, die kamptmet ADHDeneenpersoonlijkheids- stoornis, het contact met Paaij verbreekt wanneer die de geldkraan dichtdraait, rijst de vraag: hoe ver gaat moederliefde? Steeds weer loopt zij tegen de verslaving en de gedragsproblemen aan en zij heeft daarbij ook nog temakenmet een falende hulpverlening. Het is een heel aangrijpend verhaal, dat voor mensen die in vergelijkbare situaties zitten, herkenbare beelden en gevoelens oproept. De tweede verhaallijn in haar boek be- schrijft het schrijnende verhaal van Ron, Geertjes partner, die na onderhuidse verwijten van zijn kinderen het contact met hen verloor. Na talloze pogingen het contact met zijn kinderen te herstellen in de hoop op een harmonieuze en lief- devolle omgang met zijn zoon en doch- ter, steekt hij er geen energie meer in en bant hij ze noodgedwongen uit zijn innerlijke belevingswereld. Het niemandsland van een moeder is een schrijnend en treffend geschreven boek dat mij, als vader van twee doch- ters die ik niet meer zie, heeft gekraakt. Meegaan tot het einde Stervende mensen bijstaan Auteur: Marinus van den Berg Uitgever: Ten Have, 2017 In Meegaan tot het einde biedt Marinus van den Berg inzicht in de laatste, maar zeer kostbare tijd van een stervende. ' Hoe lang duurt het nog? ' Deze vraag wordt heel vaak gesteld als iemands ziekbed zijn sterfbed wordt. Een mens in de laatste periode van zijn leven begeleiden kan zwaar, maar ook zeer waardevol zijn. In korte, vaak prak- tische hoofdstukken beschrijft Van den Berg wat er kan gebeuren. Thema's zijn onder meer: het tempo waarin het einde nadert,fysiekeenmentaleachteruitgang, waken, en de zorg voor de gestorvene. Een boek voor familieleden, mantelzor- gers en hulpverleners. Van den Berg staat kort stil bij de vraag wat er na de dood komt. Hij haalt daarbij de schrijver Bomans aan. Vroeger zei men ‘ hij is er bijna ’, nu zeggen we ‘ hij is er bijna geweest ’. Van den Berg geeft aan dat er veel vragen leven over wat er na de dood is. Soms stellen stervenden de vraag aan de geestelijk verzorger. Anderen zijn overtuigd van een gelukkig leven na de dood, maar nog al te vaak wordt iemend die gelooft in een leven nadedoodmeteenzekeremeewarigheid aangekeken en als een strenggelovige gezien. ‘ Zo’n opvatting over een leven na dit leven zou duiden op gebrek aan gezond verstand, op onhelder denken. Geloven wordt dan al te gemakkelijk verengd tot een geloven in een leven na de dood, een hiernamaals, een hemel .’ Terughoudend is Van den Berg in het geven van antwoorden, ook dus op vragen over leven na de dood. Maar hij luistert wel naar mensen die geen vragen stellen maar spreken uit een innerlijke overtuiging dat zij hun dier- baren terugzien. ‘ Zij getuigen van hun geloof. Zij antwoorden op wat voor anderen een vraag is .’ Marinus van den Berg schreef een waar- devol boek voor naasten, nabestaanden, mantelzorgers, professionals en vrij- willigers die betrokken zijn bij het levenseinde. Het harde paradijs Opkomst, bloei en neergang van Bhagwan Shree Rajneesh (Osho) Auteur: Karel Wellinghoff Uitgever: Aspekt, 2017 Er is veel geschreven over de methoden van Osho die in de vele therapiegroepen in zijn ashram werden toegepast. Hoe het er daar aan toeging, is bij niet veel mensen bekend. Karel Wellinghoff doet in dit boek een indringend verslag als deelnemer aan de groepen en hij beschrijft wat de ge- volgen waren in de relaties van mensen en de maatschappelijke impact op hen. Omdat het boek heet van de naald is ge- schreven heb je het gevoel bij dit explo- Het onderstaande boek zal worden besproken in het volgende nummer: