15(1)18

 Eenmiddelbare Kandinsky, staandmet kat in het zonnetje vóór Compositie ViI uit 1913, het meest complexe stuk dat hij ooit heeft geschilderd. 9 Reflectie jaargang ı5 nummer ı, voorjaar 20ı8 Hoe kun je het o n z i c h t b a r e zichtbaar maken? Wassily Wassiliewitsj Kandinsky was de eerste schilder die mij met zijn kleurrijke, abstracte schilderingen de vibraties van de astrale wereld liet voelen. Onlangs ontdekte ik hoeveel hij daarbij geïnspireerd was door de theosofie, met name door de ideeën en afbeeldingen van ‘ Thought Forms ’, een boekje dat in 1901 werd uitgebracht door Annie Besant en Charles W. Leadbeater. Gedachtenvormen Toen de Russische schilder Kandinsky (1866–1944) dit boekje in handen kreeg, woonde hij al een aantal jaren in Duitsland. Hij was vanuit Moskou, waar hij was geboren en een succesvol advocaat en professor econo- mie was geworden, verhuisd naar München. En dat was omdat hij een diepe drang in zich voelde om zijn leven een totaal nieuwe wending te geven. Hij wilde, zoals vele andere intellectuelen van die tijd, een spiritueel antwoord vinden op de uitdagingen van de opkomende industrie en het daarmee verbonden rationalisme en materialisme. De dominantie van de rationele wetenschap, economie en techniek en haar materialistische ideologie bracht sommigen tot extase over ‘ de technisch gestuurde onstuit- bare vooruitgang ’ maar was voor velen in die tijd een nachtmerrie. Ook voor Kandinsky. Wanhopig schrijft hij daarover: ‘ De nachtmerrie van het materialisme, dat het leven van het universum tot een kwaadaardig en zinloos spel maakt, is nog lang niet voorbij en blijft de ontwakende ziel in haar greep houden .’ 1 Er kwam verzet tegen deze ‘ onstuit- bare vooruitgang ’ vanuit de anarchistische en socialisti- sche hoek, die meer vrijheid en solidariteit eisten. Maar er tekende zich ook een andere tegenbeweging af, een meer kunstzinnige en mystieke. Kandinsky voelde zich hierin beter thuis. Ontwaken uit de nachtmerrie van het materialisme Samen met een aantal kunstzinnige beeldende kunste- naars en architecten, in Moskou verenigd in de Club van de Blauwe Roos , zocht hij een antwoord op de problemen van zijn tijd in de esoterische, mystieke stromingen van Oost en West. Die maakten hem innerlijk wakker. Hij ontdekte zo dat het mogelijk was de noodzakelijke vernieuwing van binnenuit op te bouwen en die dan uit te drukken in een nieuwe beeldtaal. Misschien ook wel in de taal van de muziek, want hij ontdekte hoe uniek je daarin de innerlijke vibraties van je diepste gevoelens kon weergeven. Muziek zou hem daarom zijn leven lang blijven inspireren bij al zijn wer- Het o n z i c h t b a r e z i c h t b a a rmaken Theosofie als bron van inspiratie voor kunstschilder Wassily Kandinsky (1866–1944) Ojas Th. de Ronde Over de auteur Ojas Th. de Ronde behaalde in 1970 zijn doc- toraal theologie aan de universiteit van Nij- megen. Daarna verbleef hij enige jaren als spiritueel zoeker in India. Na zijn terugkeer in Nederland begon hij (samen met zijn vrouw) het coaching- en counselingbureau Fenix en werd hij docent aan de Humaniversity, een interationaal centrum voor therapie en meditatie. Vandaag de dag geeft hij workshops, schrijft hij artikelen en verzorgt hij wekelijkse webradio-uitzendingen getiteld ‘De Nieuwe Mens’. url : www.denieuwemens.eu . Kandinsky