Reflectie2(1).vp

Elke maaltijd een communie – een pleidooi Klaas Laan “Wat voor zin heeft het om te gaan mediteren of yoga te beoe- fenen, als men de gewoonte behoudt zenuwachtig en gejaagd te eten, temidden van het lawaai en de discussie? Wat een ko- medie! Waarom ziet u toch niet in, dat we twee- of driemaal per dag de kans krijgen ons te oefenen in het ontspannen, con- centreren en harmoniseren van onze cellen?” 1 In bovenstaand citaat wijst de filosoof en pedagoog Om- raam Mikhaël Aïvanhov op een groot probleem dat elke zoeker naar God wel zal herkennen. Om ons dagelijkse leven te spiritu- aliseren, biedt het “leren eten” een ongekende kans. Los van wat de mens eet, is hoe hij eet en het bewustzijnsaspect daarbij van essentieel belang. Dat wordt in dit artikel uitgewerkt. Een kuur is ‘hot’, een dieet is ‘cool’ Voedsel staat heden ten dage in het middelpunt van de belang- stelling. Mensen eten te veel en te vet, en dat begint al bij kin- deren. Jonge meiden blijken met elkaar te rivaliseren in het hongeren. Idolen gaan naar kuuroorden om een paar dagen te vasten en we zijn op de TV getuige van hun darmspoelingen. De media overstromen ons met de wonderen die geschieden bij het praktiseren van de leringen van dieetgoeroe. Het is mooi dat de uitwerking van voedsel op ons lichaam en onze geest onder de aandacht van het publiek wordt ge- bracht. Velen grijpen dergelijke zaken aan om aan zichzelf te werken, overwinningen op zichzelf te behalen. Eten biedt daartoe inderdaad ongekende mogelijkheden, maar wordt hier niet een weg bewandeld die precies tegengesteld is aan wat de mens echt verder zou helpen? Wie naar het essentiële op zoek is, onderzoekt wat het eten op aarde voor betekenis heeft, maar ook hoe dat zit met de ove- rige wezens die het universum bevolken. En hij kan zo tot het inzicht komen, dat in heel Gods schepping het ene wezen (van) het andere eet; en dat tevens jij (of, dat van jou) gegeten wordt. Op die manier wordt een bijdrage geleverd aan de transformatie van de aarde en aan de evolutie van de schepping als geheel; door te eten of door het offer verbindt het enkele zich met het geheel, …als een voortdurende kosmische communie. Affiniteit als de sleutel 2 Eten is bij uitstek het middel om zich te verbinden, om affini- teit te ervaren met de natuur, met de schepping én zich te ver- binden met de Schepper zelf. De kwintessens van affiniteit is het bewust benutten van de mogelijkheid die het fenomeen “trilling” ons verschaft. Zoals bijvoorbeeld de g-snaren van twee gelijkgestemde gitaren, die zich op afstand in een kamer bevinden, gelijktijdig zullen klinken (trillen) als op één ervan wordt getokkeld. Wat op dezelfde golflengte trilt, versmelt met elkaar, wordt één. Daarom weet een spiritueel minnend mens, dat hij alleen iets van de Allerhoogste kan verwachten, als hij of zij zich in- spant om in een hogere trilling te komen, door zich te verhef- fen. Jezus had dit in hoge mate bewerkstelligd en kon, vereen- zelvigd met de Christus, zeggen: “De Vader en ik zijn één”. Van deze affiniteit, die door Aïvanhov als een kosmische wet wordt aangeduid, is met name sprake bij het met bewustzijn leren eten. In dit verband zegt hij: “Het voedsel is een liefdes- brief van de Schepper, die je moet doorgronden. Het is de bes- te, de krachtigste en de meest overtuigende liefdesbrief, omdat hij ons vertelt hoezeer we bemind worden… deze brief geeft ons leven kracht.” En breng ons niet in beproeving Maar hoe geven we dit een plaats in ons dagelijkse leven? Wie grijpt de gelegenheid aan om zich tijdens de maaltijd op het voedsel zelf te concentreren en er een innerlijk werk mee te doen? Alleen al het moment van de maaltijd zelf wordt in onze 24-uurs-economie bedreigd! We hebben werkontbijten, werk- lunches, we gaan uit eten met zakenrelaties om…zaken te doen. Kunnen we de maaltijd wel een plaats en tijdsduur ge- ven, in plaats van het eten te zien als een onderbreking van ons werk, of als een pauze waarin de gezelligheid de boventoon voert? Hebben we de terugdringing van de maaltijd al niet bij- na voltooid door het organiseren van fast food, door kant-en-klaar-maaltijden uit de supermarkt of door de uitvin- ding van de magnetron? Mocht het dan af en toe voorkomen, dat we echt op onszelf zijn, dan lijkt het wel of krachten, in ons of van buiten af, ons ertoe aanzetten voor de TV, met de radio aan of met de krant onder ons bord te eten. Het lijkt wel of “iets” er enorm veel belang bij heeft om heer en meester te blijven over ons, op elk moment dat verband houdt met het nuttigen van de maaltijd. Eten is inderdaad een magische handeling en we zijn vergeten hoe we bewust met deze magie kunnen werken…en daardoor is vaak het snel-vullen-van-de-maag overgebleven. Het lijkt of het spirituele steeds minder ruimte krijgt toebe- deeld in het ondermaanse. Heeft er ooit een waarachtig even- wicht bestaan tussen “binnen” en “buiten”? Jazeker. Alledaagse inwijding, een paradox? (Na elf uur in de ochtend) “…kwamen (zij) allen samen, dom- pelden zich in koud water, trokken hun witte kleren aan, het symbool van zuiverheid, en gingen op weg naar de refter (eet- zaal), die zij plechtig binnengingen alsof het de tempel was. Het eten zelf was gewóón te noemen, en elke deelnemer nam plaats overeenkomstig de rangorde in leeftijd… Geduren- de de maaltijd werd een mysterieuze stilte in acht genomen, die de maaltijd het karakter gaf van een sacrament….” (na de maaltijd trok een ieder zijn werkkleding weer aan en wijdde zich aan andere bezigheden. 3 Bovenstaande beschrijft de rol van de maaltijd in de dagor- de van de Essenen (een belangrijke religieuze stroming in Pa- lestina ten tijde van het leven van Jezus). Er zijn verschillende getuigenissen over te boek gesteld, waaronder die van de Ro- mein Flavius Josephus. Sommige bronnen beweren dat Jezus’ ouders Essenen waren. 4 4 Reflectie 2(1), maart 2005