Reflectie3(1).vp

Een genealoog over Maria Magdalena Was ze een prostituee of de vrouw van Jezus? De Schotse his- toricus en genealoog (stamboomkundige) Sir Laurence Gard- ner heeft het allemaal uitgezocht in de verborgen archieven van het Vaticaan en van kloosters. Zijn 400 bladzijden tellen- de boek Maria Magdalena, waarin wordt ingegaan op haar ge- heime huwelijk en de vervolging van hun afstammelingen, was het gevolg van deze speurtocht. Het boek geeft in een aantal genealogische overzichten zeer veel gegevens die ons terug voeren tot ver voor het begin van de jaartelling. Het is geschreven “voor de onbevooroor- deelde en nieuwsgierige lezer”. De reeks die uit het eerder ge- lezen boek was afgeleid, bleek niet helemaal te kloppen, maar daar stond tegenover dat de afstamming veel verder terugging. De schrijver maakte gebruik van veel bronnen en heeft deze achter in het boek opgenomen. Een indrukwekkende lijst. Hoe omvangrijker het notenpakket en hoe uitgebreider de litera- tuuropgave, des te wetenschappelijker, zo lijken auteurs van dergelijke boeken vaak te denken. Een dergelijk notenapparaat geeft wel inzicht in het bronnenmateriaal waarvan een auteur gebruik maakt. In 1996 introduceerde Gardner in De erfopvolgers van De Graal , de uitgebreide stamboom van Jezus, die tot dan toe was gepubliceerd. In dit verband besprak hij ook Jezus’ huwelijkse staat, en in weerwil van de orthodoxie kwam zijn vrouw Maria Magdalena hierbij naar voren als een vrouw met een aanzien- lijke status. Opmerkelijk was, dat Gardners optredens in de media met priesters, bisschoppen en andere religieuze leiders, bijzonder vriendschappelijk verliepen. In 2000 bleek nog eens hoe breed zijn boek werd geaccepteerd. Men stelde hem zelfs voor het verhaal van Jezus en Maria op muziek te zetten. Hij kreeg de opdracht een libretto te schrijven voor een gnostisch oratorium, gebaseerd op zijn boek De erfopvolgers van De Graal. Het muzikale gedeelte werd verzorgd door Jaz Cole- man, de vaste componist van het Praags Symfonie Orkest. Hu- welijk in Kana, zo werd het twee uur durende oratorium genoemd. De première in december 2001 vond plaats in het Londense Royal Opara House in Covent Garden. Het verschij- nen van de Da Vincy Code, leidde tot een groot aantal verzoe- ken om dieper in te gaan op de informatie uit De erfopvolgers van De graal . Zijn boek, zo zegt Gardner, is niet bedoeld om de Da Vincy Code te bevestigen of in twijfel te trekken, maar om er enkele controversiële aspecten uit te lichten, en deze, in voorkomende gevallen, van commentaar te voorzien. Het boek van Dan Brown is een onderhoudende, fictieve roman en dient ook als zodanig te worden beoordeeld. Volgens Gardner bevat het echter wel bepaalde historische feiten en introduceert het een paar thema’s die relevant zijn voor het verhaal van De erfopvolgers van de graal. Dit boek tilt het debat dat is ontstaan na de verschijning van de Da Vinci Code naar een ander, hoger niveau. Het brengt nieuwe informatie over het geheime huwelijk van Ma- ria Magdalena met Jezus en legt informatie over hun nazaten bloot. Hij beschrijft hoe deze afstammelingen vervolgd wer- den en welke rol de Priorij van Sion speelde om hun erfenis te beschermen. Ook gaat hij in op de ‘ware’betekenis achter de schilderijen van Leonardo da Vinci. Boeiend is het deel waar- in Gardner ingaat op teksten die in de Bijbel zijn weggeredi- geerd. Zo zou een deel van de oorspronkelijke inhoud van het Bijbelboek Marcus weggelaten zijn, omdat de informatie niet overeenkwam met de orthodoxe eisen. In een brief van de kerkvader Clemens van Alexandrië, zegt deze ‘dat niet alle ware dingen tegen mensen moeten worden gezegd’. In de coupure uit Marcus roept Lazarus naar Jezus vanuit zijn graf, nog voor de steen werd teruggerold. Hieruit blijkt, volgens Gardner, duidelijk dat Lazarus niet in de lichamelijke betekenis dood was, en dat de ‘opwekking’ door Jezus niet het bovennatuurlijke wonder was zoals meestal wordt beschreven. Opmerkelijk zijn Koptische teksten die eveneens zijn wegge- laten uit het Nieuwe Testament. Geen wonder. Ze hadden be- trekking op de ware verhouding van Maria Magdalena tot Jezus, en dat kwam de kerkvaders uit die tijd bepaald niet goed uit. Bekende feiten, maar de teksten die Gardner in zijn boek opnam, werpen toch weer een nieuw licht op de houding van de Kerk in die dagen. Laurence Gardner: Maria Magdalena. Haar geheime hu- welijk met Jezus en de vervolging van hun afstammelingen. Ti- rion, 2005 De grote transformatie Karen Armstrong (1944, kloosterlinge van 1962-‘69) heeft in- middels een indrukwekkende stapel boeken geschreven. Eind november 2005 verscheen haar nieuwe boek De Grote Trans- formatie , met de ondertitel Het begin van onze religieuze tra- dities . Het boek telt maar liefst 544 bladzijden. In de periode van de negende eeuw tot ongeveer de tweede eeuw v. Chr. creëerden de bevolkingen van vier afzonderlijke streken in de wereld de religieuze en filosofische tradities die tot op de dag van vandaag de mensheid vormen en voeden: het confucianisme en taoïsme in China, hindoeïsme en boeddhis- me in India, monotheïsme in Israël, en het filosofische ratio- nalisme in Griekenland. Historici noemen deze periode de ‘axiale eeuw’ vanwege de centrale rol die deze inneemt in de spirituele ontwikkeling van de mensheid. In haar nieuwe boek volgt Karen Armstrong de ontwikkeling van deze eeuw, waarbij zij de bijdragen on- derzoekt die uiteenlopende figuren eraan leverden zoals Boeddha en Socrates, Confucius en Ezekiël. Zij toont aan, dat hoewel er ook verschillen waren, er vooral opmerkelijk veel overeenstemming was binnen de reli- gies en filosofieën: alle drongen ze aan op het belang van compassie boven haat en geweld. Het ging er de wijzen van deze cruciale periode in de menselijke ontwikkeling niet zo- zeer om de doctrines en vaste regels van één bepaald geloof te omhelzen, maar om te leven zonder geweld en met een gevoel voor anderen. Religie wás compassie, volgens deze wijzen. Armstrong laat zien wat deze gelijkenis zegt over de religieuze impuls en zoektocht van de mens. En ze gaat verder dan spiri- tuele ‘archeologie’. Ook onderzoekt ze hoe deze oeroude overtuigingen een instructieve en prikkelende uitdaging kunnen zijn voor de manier waarop wij nu religie beleven en toepassen. Spiltijd – Armstrong wijst erop, dat sinds het eind van de jaren zeventig er in grote delen van de wereld een geestelijk reveil plaatsvond. De militante vroomheid die we vaak ‘fundamentalistisch’ noemen is slechts één uiting van onze postmodere zoektocht naar verlichting. Hiermee kom ik op een centrale term in dit nieuwe boek van haar, in de Nederlandse versie, de Spiltijd. Het gaat hier om het woord ‘spil’ in de betekenis van draaipunt, scharnierpunt, 45 Reflectie 3(1) voorjaar 2006