1-Reflectie 4(1)vrj07.vp

Een mysterieuze, lachende Jezus ... (een recensie) Johan Pameijer Eindelijk moest het hoge woord er een keertje uit. Jezus was een heidense godheid en de christelijke Kerk baseerde haar leer op leugens. Wie zich daardoor geraakt voelt, moet maar niet verder lezen, want wij bespreken twee boeken van auteurs die geen blad voor de mond hebben genomen. Timothy Freke en Peter Gandy hebben in Engeland een behoorlijke staat van dienst. Internationaal worden ze als gerespecteerde autoriteiten beschouwd. Freke is eredoctor in de wijsbegeerte en zijn me- deauteur Gandy cultuurhistoricus. Samen maakten zij een diepgaande studie naar de bronnen van het Christendom en zochten ze naar de ware identiteit van Jezus. De twee boeken die er de neerslag van vormen, “De mys- terieuze Jezus” 1 en “De lachende Jezus” 2 , kunnen door som- migen als godslasterlijk worden ervaren, maar zo zijn ze zeker niet bedoeld. Freke en Gandy zijn ware gnostici. Zij nemen het de Kerk zeer kwalijk, dat destijds alles wat naar de gnosis zweemde bij het oud vuil werd neergezet. Naar hun idee – en ze hebben gelijk – heeft dat de ene tweespalt na de andere in de geschiedenis opgeleverd. De meeste oorlogen, zo betogen zij in “De lachende Jezus”, zijn in principe godsdienstoorlogen, te wijten aan het fundamenta- lisme van de kerkelijke leiders. Er niets nieuws onder de zon. Het moslimfundamentalisme vindt een voorbeeld in het christelijke fundamentalis- me. Denk aan de Inquisitie, haar martelkel- ders en brandstapels. Kortom, zij hebben geen goed woord over voor de kerkelijke organisatie. Neem de figuur van Jezus. Als bron van het geloof staat hij boven alle twijfel, maar zijn levensgeschiedenis is bij elkaar geschar- reld uit heidense bronnen. “Wij zijn ervan overtuigd geraakt, dat het verhaal over Jezus geen biografie is van een historische Messi- as, maar een mythe die berust op overgele- verde, heidense verhalen.” Het Christendom was geen nieuwe en unieke openbaring, zo- als de Kerk altijd heeft volgehouden. In wer- kelijkheid was het een Joodse aanpassing aan de oude, heidense mysteriereligies. Voor deze bewering voeren de auteurs tal van be- wijzen aan, vaak afkomstig van heidense filo- sofen en zelfs uit geschriften van kerkvaders. De moedwillige vernietiging van onze heidense erfenis noemen zij de grootste tragedie uit de wereld- geschiedenis. Heidense mystiek en wetenschappelijk onder- zoek werden vervangen door dogmatische, autoritaire systemen, die uitblonken in onverdraagzaamheid en liefde- loosheid. De Kerk ontzegde de mens het recht om zijn eigen weg naar spirituele verlossing te zoeken. Meedogenloos preekte zij hel en verdoemenis voor degenen die durfden af te wijken van de leer. Mystici van alle tijden en alle tradities leerden, dat spiritu- ele waarheid slechts in volle vrijheid verworven kan worden en niet via leergezag kan worden opgedrongen. De auteurs willen het Christendom niet aanvallen, maar de lezer met hun polemieken de ogen openen voor de geestelijke werkelijkheid, die door de Kerk is verworpen. In een zeer vroegtijdig stadium vreesde de Kerk, dat de gnostiek haar autoritaire gezag zou ondermijnen. Daarom diende de gnosis te verdwijnen. Met name bisschop Ireneus van Lyon heeft daarvoor pionierswerk verricht. Freke en Gan- dy houden hem verantwoordelijk voor de geschiedvervalsing van de vier evangeliën. Ergens uiten zij de veronderstelling dat de Handelingen van de apostelen in hem, Ireneus, een ge- dreven ghostwriter hebben gevonden. Het nieuwe testament is een aanslag op de waarheid, ten gevolge waarvan groepen Christenen eeuwenlang, tot op de huidige dag, op elkaar hebben ingehakt. Als overtuigde aanhangers van de gnosis kunnen de auteurs het niet nalaten het gnostische gedachtegoed te actualiseren. Daaraan is het tweede deel van “De lachende Christus” gewijd. Beide boeken zijn lezenswaardig, mits men bereid is elk vooroordeel te laten varen en ontvankelijk te staan tegenover andere meningen. Wat de schrijvers onthullen, is niet nieuw. Andere auteurs, zelfs tot in het verre verleden, schreven in de- zelfde geest. Destijds kwam je daarvoor op de brandstapel, maar tegenwoordig mogen wij in volle vrij- heid kennisnemen van andere heilige schrif- ten, het Nag Hammadi-materiaal, de werken van het Maniëchisme. Religie wordt tegen- woordig aangeleverd uit vele bronnen. De vrijheid om zich te laten inspireren door de bronnen van voorkeur is een groot, pas in onze tijd verworven goed. Zoals gezegd, de onthullingen van de beide auteurs zijn niet nieuw. Het merendeel van mijn eigen twaalf boeken ademt dezelfde geest. Ik kan mij vinden in de teksten van hun boeken, hoewel ze hier en daar wel wat te ong- enuanceerd te keer gaan. In grote lijnen en vaak in felle bewoordingen stellen ze orde op zaken. Dat kan geen kwaad. Naar mijn mening is de Christus die in elke individuele ziel leeft grootser en indrukwekkender dan de Jezus, die gestorven is voor onze zonden. Als Vrij-Katholieke Kerk zullen wij wei- nig moeite hebben met wat de beide auteurs met zoveel pathos te berde brengen. Wij voe- len ons toch verwant met de gnosis, de goddelijke wijsheid, en onze sympathie gaat immers uit naar de Katharen? Wij gelo- ven dat God liefde is en kracht en waarheid en licht. Dat is precies wat de auteurs ook betogen. Wat zij de grote, in de vierde eeuw gestichte, Kerk verwijten, is juist dat deze eigen- schappen in al die eeuwen hebben ontbroken. *** 1. Timothy Freke en Peter Gandy: De mysterieuze Jezus . (2005). ISBN 9062719376 2. Idem : De lachende Jezus . (2006). ISBN 9062719953, Uitgeverij Synthese, Den Haag 27 Reflectie 4(1) voorjaar 2007 Lachende Jezus op een kruis ergens in Zd-Limburg. Foto: Rudolf H.Smit