Reflectie 6(3) herfst 09.vp

Column Lambèrt de Kwant Geluk zit van binnen Op zondag 18 en 25 oktober is het programma De Lotusvijver van OHM (Organisatie voor Hindoe-Media) (1) gewijd aan het thema Geluk en spiritualiteit. Het programma onderzoekt een verschuiving in het doel van spiritualiteit. Oorspronkelijk is dat doel een verbinding met het hogere te zoeken. Maar steeds meer zoekers zeggen gelukkig te willen worden door spiritualiteit. Aanleiding was een artikel in het Reformatorisch Dagblad van 5 december 2008: “In nieuwe spiritualiteit staat geluk centraal”. Deze krant heeft het niet zo met die nieuwe spiritualiteit. Het is volgens de auteur van het artikel nog maar de vraag of die nieuwe spiritualiteit wel zo wenselijk is, als de term steeds meer staat voor een gevoel van ultiem geluk. Hoezo geluk? De geloofservaring is ook een ervaring van lijden en pijn. Tja, het is een gedachtegoed dat ik al heel lang achter mij heb gelaten. Opgevoed met het idee dat we hier in een tranendal leven vol kommer en kwel, hield m’n vader me al voor dat mijn leven op aarde op een faliekante mislukking zou uitlopen. Met dat dromerige jongetje dat maar geen zakenman zoals hij wilde worden, zou het niets worden. Verbaal en fysiek geweld hebben niet tot het gewenste resultaat geleid. Gespeend van elk zakelijk inzicht, maar wel al vroeg creatief met woorden en liefde voor muziek. Die was er ook niet uit te slaan. Maar ook in het hiernamaals zou het er somber voor me uitzien: eeuwig branden in de hel zou mijn deel zijn. Ik voel me overigens geen slachtoffer van mijn opvoeding, hoewel zo’n jeugd later natuurlijk wel doorwerkt in tal van si- tuaties zoals in relaties. Dat kunnen heel pijnlijke, maar ook heel leerzame confrontaties zijn; het gebeurt ook niet voor niets. Tenslotte koos ik er zelf voor om bij deze ouders gebo- ren te worden. . In zijn recente boek “Afdalen in je ziel. He- len van verleden en toekomst met soul Retrieval” beschrijft de Amerikaanse psycholoog Alberto Villoldo hoe we onze ziels- opdracht weer kunnen herinneren, de werkelijke reden waar- om je hier bent. Voor mij wordt de reden waarom ik hier ben, ook steeds duidelijker Nog even over die hel, een bewustzijnsplaats overigens. Toen ik bij die krant werkte, verbijsterde het mij net als vroeger dat col- lega’s vrolijk konden zijn, terwijl ze er niet zeker van waren dat het hemels geluk hen wachtte.Ze hielden er doodleuk rekening mee dat ze naar de hel gingen, zoals ook mijn vader(hij had long- kanker) is overgaan door steeds het woord “helle, helle, te herha- len. Zó groot was kennelijk zijn schuldbesef… Mistige blik Het artikel in het Reformatisch Dagblad gaat in op een artikel over geluk in het jubileumnummer van het glossy tijdschrift Happinez . Het venijn zit in de staart. Ik citeer: Het jubileum- nummer staat bol van foto’s van spirituele leiders. Ze hebben één ding gemeenschappelijk. Ze staren in de camera, maar kij- ken toch langs je heen, zweverig, mistig, dromerig. Zouden ze ooit wakker worden? Je moet maar lef hebben! Het is deze veroordelende instel- ling waarmee ik altijd zo’n moeite heb. Die arrogante toon waarmee die spirituele leiders zo neerbuigend worden neerge- zet. Ik kijk liever naar hen dan naar sommige dominees, waar geen greintje liefde uit spreekt, zoals ik dat in mijn jeugd ge- wend was. Toen mijn moeder door mijn vader net als ik weer eens was afgeranseld (hij las ook preken voor in de kerk), kreeg ze van de dominee die zij belde te horen dat zij dit als doemwaardige zondares verdiend had en dat mijn vader een kind van God was. Eigen schuld dus. Natuurlijk, waren en zijn ze niet allemaal zo bikkelhard. Zeker vandaag de dag niet. Ik weet nog dat tijdens de begrafe- nis van mijn moeder de predikant in tegenstelling tot veel van zijn collega’s heel mild was. Hij preekte moeder niet de hel in, hoewel zij ervan overtuigd was dat het de hel was die haar wachtte. Hij was een goede bekende van ons gezin en wist van het intense verdriet en het lijden van moeder. Zonder daarnaar direct te verwijzen zei hij: “Maar Louise is nu op een plaats waar de Here alle tranen van haar ogen zal afwissen.” De man stond (ook ongebruikelijk in die Kerk) zo ongeveer te stralen. Een week later overleed hij zelf en ging over naar dat land, waar ik in mijn toespraak tijdens de begrafenis naar verwees: Er is een land van Louter Licht - Waar heil’gen heersers zijn - Nooit gaat de gouden dag daar dicht in duisternis of pijn. In die tijd was ik nog niet met bijna-doodervaringen bezig, maar je krijgt de indruk dat de auteur een glimp van gene zijde moet hebben opgevangen, zoals ook blijkt uit deze strofe van dit haast esoterische gezang: Maar ach, de stervelingen staan - Hier huiverend terzij En durven niet op weg te gaan - Het duister niet voorbij. Dit doet je toch even denken aan christenen van de zware snit die het licht als het ware wantrouwen en het duister niet voor- bij durven gaan. Ze staan hun eigen geluk, maar ook dat van medegelovigen in de weg. Er zijn er zelfs die Jezus al te licht vonden en zich meer thuis voelen bij de God ‘der wrake’. Ook bij sommige andere religieuze en spirituele beweging- en kom je overigens de opvatting tegen dat het gaan van de spirituele weg een weg van lijden is. Het feit dat je op deze aardbol bent, is in deze visies al een grote vergissing en je kunt hier dan ook nooit echt gelukkig zijn. Brrrrr… In het voorwoord van het jubileumnummer van Happinez, sprak de toenmalige oprichtster Inez van Oord van een nieuwe vorm van spiritualiteit waarin het geluk centraal staat. Er be- staat volgens haar niets in de wereld dat je gelukkig maakt. Echt niets, het is een harde waarheid. Geluk zit diep van bin- nen, het is een ‘goddelijke vonk’ die elk moment kan ontvlam- men, onafhankelijk van je omstandigheden. Er is niets wat een mens gelukkig maakt, daarom moet je ervoor kiezen je gelukkig te voelen.