Reflectie 11(1) voorjaar 2014.vp

Sluit dit niet prachtig aan op Gnosis: ‘kennis van ons inner- lijk’? Gnosis brengt ons kennis van het hart. Juist door inner- lijk onze kennis te vergroten, innerlijk te observeren en erva- ren, kan ook religie sterker en dieper van binnen beleefd wor- den. Door middel van diverse technieken van zelfobservatie wordt het mogelijk ook het goddelijke in onszelf te ervaren. De Gnostische uitspraak ‘herinner jezelf’ kan heel goed ge- zien worden als vorm van gewaarzijn. We maken een innerlij- ke reis door te vertragen, stil te staan en ons bewustzijn te ver- groten. Bewustzijn is te zien niet als een begrijpen met ons verstand maar eerder een zintuiglijke ervaring, een gewaar- wording. Zelfobservatie is letterlijk en figuurlijk het her-inne- ren van je-zelf. Gewaarzijn kunnen we beschrijven als het be- wust ervaren van alle zintuiglijke prikkels, stilstaan in het nu. “Who looks outside dreams. Who looks inside awakens.” (Carl G. Jung) (1) Onze aandacht richten we dus van buiten naar binnen. Van de situatie en de omgevingsfactoren af naar binnen, in de rich- ting onze essentie. Wat kunnen we dan observeren in onszelf? We kunnen ons van binnen gewaar worden van onze eerste neiging. Het zou een bijzondere oefening zijn om nu – tijdens het lezen – te onderzoeken welke thema’s van aandacht van de enneagramtypen je herkent. Tabel I – Automatische aandacht van de 9 enneagramtypen type-naam aandacht gaat automatisch naar type 1 perfectionist juist en onjuist, zorgvuldigheid, wat verbeterd kan worden type 2 gever behoeften van anderen, beschikbaar zijn, helpen, onmisbaarheid type 3 succesvolle werker efficiëntie, doelen, applaus type 4 romanticus melancholie, verlangen, verbinding type 5 waarnemer kennis, verwachtingen van anderen, opladen type 6 loyalist risico’s, veiligheid, verborgen agenda’s van anderen type 7 levensgenieter plannen maken, fascinaties, ieder nieuw begin type 8 baas controle, rechtvaardigheid, bescherming type 9 bemiddelaar meningen en verzoeken van anderen, harmonie, alles wat afleidt Persoonlijke ontwikkeling en zelfrealisatie Innerlijk werk met het enneagram en het innerlijk werk waar- voor de VKK een ruimte biedt, zijn beiden, ieder op specifieke wijze, een mogelijke katalysator op het pad van zelfrealisatie. Wat verstaan we daar nu eigenlijk onder? Zelfrealisatie: verwezenlijken van ons eigen potentieel. Zelfrealisatie is op te vatten als het thuiskomen in onszelf, of is ook op te vatten als het vanuit ons lagere zelf naar ons hogere zelf toe groeien. Niet dat we dan geen valkuilen meer tegenko- men maar we kunnen bewust stilstaan bij wat zich aandient. Als we ons gewaarworden wat het moment nodig heeft, kunnen we kiezen welke enneagramtypebril daarbij past. Dus als het pas- send is om beschermend te handelen hanteren we de type 8 bril terwijl dat niet ons persoonlijke type hoeft te zijn. Zo leren we meer afgestemd te zijn op het moment, op de flow. Veranderende omgevingsfactoren brengen ons dan minder uit balans, er is aandacht voor het specifieke hogere zelf. We kunnen aanvaarden wat er is in het nu en ons daarmee verbin- den en ermee omgaan. Dit ontstaat wanneer we het verschil le- ren ervaren tussen de buitenwereld (gebeurtenissen, situatie, omgevingsfactoren, ed.) en de binnenwereld (patronen, auto- matische reacties, vanzelfsprekendheden, ed.). Het enneagram beschrijft, een bij ieder type specifiek horend, lager zelf en hoger zelf. Wanneer je reflecteert op onderstaande lijst, merk je dat sommige kwaliteiten – en de daarbij behorende uitdagingen – als vanzelf in je aanwezig zijn. Andere deugden vergen meer aandacht om zich te kunnen ontwikkelen. Ontwikkeling van typespecifieke ondeugden richting deugden Het is bekend dat alles wat aandacht krijgt groeit. De bril waardoor we naar de wereld kijken is subjectief. We kijken naar deugden die bij ons passen, die ons individueel gemakke- lijk afgaan. Daarmee vergroten we kwaliteiten die we al heb- ben, terwijl we wellicht vergeten aandacht te besteden aan kwaliteiten van andere typen. Het enneagram geeft ons de mo- gelijkheid om heel concreet te kunnen werken aan de deugden. We richten ons op specifieke thema’s van deugden waardoor we ze ‘her-inneren’, zodat ze aandacht krijgen en groeien. 22 Reflectie 11(1), voorjaar 2014