13(3)16

Reflectie jaargang 13nummer 3, herfst 2016 6 Maar in het Westen worden gelovigen nogal eens het ratio- nele kille bos ingestuurdmet de boodschap: Dood is dood . En in een ziekenhuis wendt een vrouw haar hoofd naar de muur, weg van de dominee. Op haar vraag wat er na de dood gebeurt, had hij geen ant- woord. En zweeg... De vrouw ook. Na haar overgaan zei haar dochter dat ze tijdens het sterven plotseling stralend overeind was gekomen. Ze stierf met een glimlach... Met vele anderen had dominee eigenlijk niets met die ‘andere werkelijkheid’ waarvan velen vertelden. William James, één van de pioniers op het gebied van psychologie en godsdienstpsychologie, schreef al dat achter een flinterdunne sluier een andere werkelijkheid schuil- gaat die met onze werkelijkheid niets te maken heeft . James schrijft over mensen die deze andere werkelijkheid hebben gezien. Het zijn belevingen van alle tijden. Denk aan bijvoorbeeld nabij-de-doodervaringen waarbij mensen een werkelijkheid ervoeren die wordt gekenmerkt door vrede, harmonie, eenheid en licht. ‘ De werkelijkheid, ’ zegt Jaap Dijkstra in zijnmooie boek De absolute werkelijkheid [A3 boeken, 2012] ‘ waarin wij denken te leven is slechts een flauwe afspiegeling daarvan. ’ En ook: De eerste lezing van vandaag komt uit het Evangelie van de Waarheid en behelst woorden van Valentinus. Valentinus was een gnosticus die voortdurend zoekende was, omde diepste waarheid vanuit zijn innerlijk naar boven te halen. Hij was tevens eenmysticus die probeerde zijn diepste ervaringen in woorden weer te geven. We weten allemaal hoe moeilijk het is om ervaringen in woorden uit te drukken. Woorden lijken vaak net niet te kunnen weergeven wat we nu bedoelen. Woorden lijken altijdminstens twee stappen verwijderd van de waarheid. Ze kunnen slechts een deel weergeven van wat in ons leeft. Als we iemand echt begrijpen, komt dat vaak niet door de woorden die iemand spreekt, maar door wáár die woorden naar verwijzen. Naar iets wat leeft in ons denken en/of in ons gevoel. En dat denken en/of gevoel is ook slechts dát wat wij van de waarheid kunnen oppikken. En soms is dat veel en soms is dat minder. Vandaag neemt Valentinus ons mee in zijn bespiegelingen over de Naam, in zijn bespiegelingen over wat wij God noemen. Want wij hebben talloze namen voor het allerhoogste. Net zoals in alle andere culturen en religies er vele, vele namen zijn voor het Hoogste, het Heiligste, de Oorsprong, het Al, het Niets, het Goede, het Ware en het Schone, de Al-Ene, Jahweh, de Bron, Brahma, de Grote Geest, Ahura Mazda en al die andere namen die we niet eens kennen. De Joden brengen tot uitdrukking dat geen enkele naam kan weergeven wie of wat God is en gebruiken dan het woord Hashem, hetgeen simpelweg ‘de Naam’ betekent. ‘ Want... ’ zegt Valentinus, ‘ Wie kan aan iemand een naam geven die eerder bestond dan hijzelf, alsof nakomelingen niet een naam krijgen van hen die hun het leven schonken. ’ Met andere woorden: het is niet aan ons namen te geven aan God. Het is wel aan ons te beseffen dat het altijd on- volledig is, wat we ook zeggen. En dat is de reden dat Valen- tinus ons de raad geeft om te mediteren op: de Naam. Misschien kunnenwe danproeven, smaak krijgen, vermoe- den van dat wat ten diepste leeft, beweegt en is en dat wij niet kunnen benoemen. Valentinus spreekt over de Soevereine Naam . Een Naamdie enig, uniek en onvervangbaar is. Een naamdie niet gekre- gen is. Een naamdie onnoembaar is en onzegbaar, totdat de ‘volmaakte hem zelf uitspreekt en ziet’. Anders gezegd: alleen God weet dat hij/zij God is. Of: alleen het Al weet wat het Al is. Gelukkig is er iets wat we ‘de Zoon’ noemen. Alhoewel ook De laatste preek van pr. Eleonore Kemperink De preek van 17 april 2016, de derde zondag na Pasen, vlak voor haar overlijden op 28 april 2016 Ten tijde van het vorige nummer hebben wij veel verschillende kopij ontvangen betreffende het overlijden van priester Eleonore Kemperink. Haar laatste preek wilden wij u niet onthouden... ‘ De oorsprong ligt daar wel, achter die dunne sluier. ’ En: ‘ Ook vandaag de dag zijn er mensen die wonderlijke ervaringen hebben. In die werkelijkheid achter de sluier zou wel eens de bron van het bestaan kunnen liggen. Religieuze tradities blijken hierover kennis te hebben. Enmet deze kennis kijkt men anders naar de werkelijkheid aan deze kant van de sluier. ’ Het eigen verhaal overstijgen Terecht stelt Dijkstra vast dat het eigen verhaal loslaten beangstigend is, omdat de zelfopgebouwde wereld dan moet worden losgelaten. ‘ Het eigen verhaal overstijgen. Dat is precies wat de inhoud is van de weg die religieuze enmystieke tradities willen laten zien. Het overstijgen van onze verhalen, om zodoende de dingen weer te kunnen waarnemen zoals ze werkelijk zijn. ’ Wie zijn verhaal toch wil overstijgen en bereid is de werke- lijkheid te zien, gaat volgens Dijkstra geen gemakkelijke weg, maar is dit niet wat de oude tradities enmystici ons al zo lang zeggen? Yogananda wees er eens op dat net achter het donker van gesloten ogen het licht van God schijnt. ‘ Als je inmeditatie dat licht ziet, houd er danmet devote ijver aan vast. Voel jezelf erin: dat is waar God woont. Het is goed om in het leven vóór de dood weet te hebben van het leven ná de dood, van die andere werkelijkheid die de echte werkelijk is. ’ Dát is pas een verhaal! n