14(2)17

Reflectie jaargang 14 nummer 2, zomer 2017 23 Het in dit nummer op bladzijde 28 besproken boek ‘ Verslaafd aan God ’ bevat ook een interview met schrijver Peter Rollins; met toestemming van uitgever Skandalon nemen wij dat over in deze Reflectie . Kun je iets zeggen over de titel ‘ Verslaafd aan God ’ en hoe die titel zich verhoudt tot de centrale vraagstelling van jouw boek? Peter: Het wordt tegenwoordig bij kerkmensen steeds populairder om specifieke theologische taal te vermij- den in hun gesprekken en in de dingen die ze schrij- ven. Dat zie je bijvoorbeeld in Bijbelvertalingen die mikken op een tekst die geschreven is in ‘ omgangstaal ’. In tegenstelling tot deze trend ben ik geïnteresseerd in het opnieuw doordenken en opnieuw bezig zijn met veel van deze oude theologische begrippen. Ik geloof namelijk dat deze termen een diepgang, een zeggings- kracht en een gewicht hebben waar wij nog maar nauwelijks aan zijn toegekomen. Ze hebben een stimu- lerende kracht die ver uitgaat boven het eenvoudige begrip van de termen waarin zo vaak door religionisten (aanhangers van de polytheïstische religie uit de Griek- se oudheid) over wordt gepreekt. De centrale term die ik in dit boek wil onderzoeken en ontsluiten is afgoderij . In het bijzonder wil ik laten zien hoe het idee van God zoals dat in grote delen van de kerk wordt gepreekt niets meer is dan een onmachtige afgod. Eenvoudig gezegd leidt dit tot de stelling dat God wordt behandeld als niets meer dan een produkt, een produkt dat zekerheid en bevrediging belooft terwijl het niets anders dan onwaarheid en onvrede laat zien. Dat mag een krasse bewering zijn, maar het betreft de kern van mijn theologische project. Wanneer de lezer dit doorheeft zal hij begrijpen wat ik bedoel wanneer ik beweer dat de huidige kerk grofweg de oude schepping representeert. Mijn stelling is dat een nieuwe (geloofs-) gemeenschap mogelijk is, een gemeenschap aan de afgoderij voorbij. Een gemeenschap die groepsgrenzen kan overschrijden en ons kan leren hoe de wereld te omarmen en te vechten voor echte emancipatie. Welke factoren inspireerden of dwongen je om juist nú ‘ Ver- slaafd aan God ’ te schrijven? Heb je het gevoel dat het boek een boodschap bevat die in het bijzonder van betekenis is ‘voor de huidige tijd’ in de geschiedenis van de kerk? Peter: Al mijn boeken zijn geschreven als een poging om te spreken over de kern van de zaak als datgene waar- mee we moeten worstelen om een nieuwe en levende gemeenschap geboren te laten worden, een gemeen- schap gebouwd op de bevrijdende boodschap die wordt gevonden in het gebeuren van Christus. Mijn boeken en artikelen proberen het archimedisch punt 1 te vinden van waaruit we de gigantische structuur omver kunnen werpen die een reactionaire en afgodische levensvorm propageert, in een valse vermomming van het christe- lijk geloof. Een structuur waar we met ons gezonde verstand misschien de spot mee drijven, maar die we omarmen op liturgisch en inhoudelijk niveau. Dit laatste boek is mijn meest systematische en meest duidelijke schets van het probleem zoals ik het zie. In die zin geloof ik dat het een hermeneutische sleutel 2 biedt waarmee al mijn andere werk kan worden begrepen. Het geeft een beeld van de omheining waarbinnen de rest van mijn werk zijn plek vindt. Welke specifieke trends of kenmerken van de moderne kerk probeer je in dit boek tegen te gaan? Welke veranderingen hoop je te zien op het gebied van de lofprijzing, het werk als voorganger en de gemeenschap? Peter: In wezen beweer ik dat de moderne kerk meedoet aan veel van de concrete praktijken die zijn bedacht om het leven een idee van veiligheid te geven. Dat doet zij door verkondiging aan te bieden èn gebeden èn liederen die onze groepsidentiteit versterken en vervul- ling beloven. Zodoende wordt de kerk een soort coffeeshop die feelgood -drugs verkoopt aan wie er binnenkomen. Het probleem is echter dat onze poging, om de moei- lijkheden die bij het leven horen te vermijden, er niet toe leidt dat we vrij zijn van het lijden maar eerder dat we er angstig van worden. De waarheid dat we lijden kunnen we misschien een groot deel van de tijd ver- mijden, maar we lopen altijd het gevaar om er direct mee geconfronteerd te worden. Hierdoor neigen we ertoe om het idee van veiligheid vast te houden of het nu via de kerk is, via drank of via drugs. Zulke dingen zijn op zichzelf genomen geen probleem, maar eerder de ‘oplossing’ voor een probleem, namelijk het probleem van de pijn. Niettemin komt de beperkt- heid van deze oplossing de volgende dag al aan het licht wanneer we de terugkeer ervaren van alles wat we hadden onderdrukt. De pijn is niet doorstaan maar eenvoudig vermeden. Met als gevolg dat we worden verleid om de cyclus te herhalen. Er is echter een andere manier om met onze pijn om te gaan. Deze andere manier houdt in dat je deelneemt aan een symbolische handeling. Je zou bijvoorbeeld naar een dichter kunnen gaan luisteren die het lijden aan verlies op muziek zet; een individu dat in staat is om het soort lijden dat je voelt lyrisch te verwoorden. Interviewmet Peter Rollins Spraakmakend interview met de Ierse schrijver, theoloog en filosoof Peter Rollins