14(2)17

BOEK bespreking Reflectie jaargang 14 nummer 2, zomer 2017 28 Steenrots en struikelblok Petrus in de evangelies, handelingen en brieven Auteur: Henk Jansen/Klaas Touwen [red.] Uitgever: Skandalon, 2017 De auteurs/onderzoekers maakten ge- bruik van de beschikbare bronnen, zoals de Evangeliën, Handelingen, de beide Petrusbrieven en enkele apocrie- fe geschriften. In de bundel komt de weerbarstigheid en veelkleurigheid van Petrus volop aan het licht: een visser van mensen, zondaar en bidder, verloochenaar en belijder? De vier evangeliën benaderen hem duidelijk verschillend en soms tegengesteld. In de synoptici (Mattheüs, Marcus en Lucas) en in de Handelingen neemt Petrus een belangrijke, zij het gedeelde, plaats in. ‘ Aan Johannes moest een heel hoofdstuk ter compensatie worden toegevoegd om het evangelie geschikt te maken voor breed christelijk gebruik .’ Was de discipel en apostel Petrus een messiasbelijder of een satan, een haan- tje-de-voorste of een dienaar, een rots of een losse zwerfsteen? De vier evange- liën zijn het daarover onderling niet eens, en waar Petrus in de traditie de founding father van de Sint-Pieter werd, krijgt hij in de exegese van de afgelopen veertig jaar een veel kleinere plaats toebedeeld. Petrus is daar weliswaar de zegsman van de leerlingen, maar de felbegeerde eerste plaats moet hij telkens met anderen delen: met Andreas, Jakobus, met de geliefde leerling , met Martha en Maria. Volgens Touwen komt Petrus er vooral in Johannesevangelie bekaaid vanaf. ‘ De centrale rol die de synoptische evangelies hem nog geven, wordt in het Johannesevangelie door Martha en Maria ingenomen .’ Of Petrus werkelijk in Rome is geweest, is een spannende vraag, maar erg waar- schijnlijk is het niet. Touwen: ‘ Het Hande- lingenboek laat een interpretatie toe dat Petrus in Jeruzalemdoor Herodes Agrippa I uit de weg is geruimd. Zijn Romeinse lotgevallen zijn pseudepigraaf en apo- crief. Niettemin geeft het Nieuwe Testa- ment aanleiding tot de wenselijkheid van een Petrusambt dat de eenheid van de christenen belichaamt, ook zonder dat hij ooit een voet in Rome heeft gezet .’ De visser met het Galilees accent wordt de founding father van de Sint-Pieter. Volgens de evangeliën maakte hij de eerste tussenstappen van Galilea naar Judea. Het boek Handelingen van de apostelen ziet hem niet veel verder komen. Zijn eindbestemming in Rome is pseudepigrafisch en apocrief. Maar volgens Fik Meijer heeft Petrus geen stap in Rome gezet. In zijn boek ‘ Petrus: leerling, leraar, mythe ’ ontmas- kert hij de mythe dat Petrus ooit in Rome is geweest en onder de Sint-Pieter begra- ven ligt. ‘ De traditie van het martelaar- schap van Petrus is verzonnen om van hem een gelijkwaardige pendant van Paulus te maken .’ Indezebundelkomendeweerbarstigheid en veelkleurigheid van de apostel Petrus volop aan het licht. Is Petrus een belijder of een satan, haantje-de-voorste of die- naar van allen, rots of een losse zwerf- steen, visser van mensen, zondaar en bidder, verloochenaar en belijder, herder en martelaar? Alle boekbesprekingen zijn geschreven door Aat-Lambèrt de Kwant, tenzij anders vermeld Verslaafd aan God Auteur: Peter Rollins Uitgever: Skandalon, 2017 De Ierse theoloog Peter Rollins houdt ervan om je uit je comfortzone te halen, zo bleek al uit zijn vorige in dit blad besproken boek, De Orthodoxe Ketter . In de geest van Jezus’ parabels schreef Rollins verhalen, die hij toelicht en waar- mee hij wil laten zien dat het christelijk geloof níét iets statisch en systematisch is. Rollins is een Ierse schrijver, theoloog en filosoof. Zijn denken en schrijven ken- merkt zich door postmodern gedachten- goed. Hij wordt ook in verband gebracht met de Emerging Church -beweging (groepje gelovigen dat probeert buiten de restanten van traditionele kerken iets van Jezus levend te houden). De Noord-Ierse Rollins (1973) is wel filosoof maar ook actief in een avantgardistische christelijke voorhoede van experimente- rende geloofsgemeenschappen. Hij noemt zichzelf een pyrotheoloog , die de heilige huisjes van kerk en theologie in brand zet. Hij hanteert graag de methode van de rebel, die radicale dingen zegt én doet, en zo een ontregelend effect heeft. De rebel die zich niet laat vangen in de strakke kaders van een academisch discours , konden de deelnemers aan de genoemde studiedag ervaren. Verslaving aan een God die gelukkig maakt en die de leegte in hun ziel opvult . Kerken propageren vaak dit godsbeeld en verkopen God als ‘geluksprodukt’. Zo is de kerk één van de spelers op de markt van welzijn en geluk, maar voor Rollins is de aanvaarding van leegte en niet-weten juist een kern van christen- zijn. Dat laten Jezus’ kruisiging en ande- re christelijke verhalen zien. Bevrijding van de verslaving wordt mogelijk wan- neer ‘het niets’ als grond van het bestaan wordt erkend in plaats van het te ontvluchten. In díé diepte is God te benaderen. Het mysterie van Gods werkelijkheid kan worden ontmoet door een diepe en toegewijde liefde voor de wereld zelf. In zijn nieuwe boek strijdt Rollins op twee fronten. Tegen een conservatieve theologie die blijft steken in een voor- kritische letterlijkheid aan de ene kant en tegen een liberale theologie die met haar over-kritische geest de radicaliteit van de christelijke boodschap ontmantelt. Voor Rollins gaat het er juist om de radicaliteit te bewaren, wat in zijn visie betekent dat de vreemdheid, het paradoxale, het geheim, het ontregelende wordt gekoesterd. Tenslotte hoeft de kerk zich volgens hem niet bezig te houden met worship - muziek, daar ontfermen de hitparades