14(4)17

 Hilma af Klint: Zonder titel ; uit de serie altaarschilderingen, 1915. Reflectie jaargang ı4 nummer 4, winter 20ı7 16 Noten 1 Deze lezing citeer ik uit Luther’s Spirituality ( The Classics of Western Spirituality ). New York, 2007; blz. 172–181. 2 Deze tekst staat in zijn boek The trail of life in college , en ik citeer deze uit Elizabeth Gray Vining: Friend of Life: the Biography of Rufus M. Jones. Philadelphia/New York 1958, blz. 51. 3 Ik citeer weer uit Luther’s Spirituality , en wel blz. 123. 4 Ik citeer weer uit Luther’s Spirituality , en wel blz. 74. Gods verborgenheid en ons onvermogen om tot Hem door te dringen. Ieder mens kent dat wel. Er zijn mo- menten of perioden in je leven dat je het niet meer ziet zitten. Dat je geen perspectief ziet. Dat je je van God en mensen verlaten voelt... een donkere nacht. Ook Luther en Calvijn spreken hierover. Luther: Luther schrijft het volgende: ‘De aanvechting is een test die je niet alleen leert om te weten en te begrijpen, maar ook om bewust te ervaren hoe echt, hoe zoet, hoe liefelijk, hoe machtig, hoe troostend Gods woord is, wijsheid boven alle wijsheid. Want zodra Gods woord in jou opstaat, zal de duivel je opsporen en aanvechten. Dit zal een echte ‘ervaringsdeskundige’ van je maken. Want door het ondergaan van zulke duivelse aanvallen leer je om uit te zien naar Gods woord en zijn woord lief te hebben.’ ³ Calvijn: En Calvijn schrijft in De Institutie : ‘ Om deze aanvallen te weerstaan wapent en versterkt het geloof zich met het Woord van de Heer. En wanneer het aangevallen wordt door een aanvechting van deze aard, dat God onze vijand is, omdat Hij verbolgen is, dan zegt het geloof daarop, dat Hij ook, wanneer Hij kastijdt, barmhartig is, omdat de kastijding veeleer uit liefde dan uit toorn voortkomt. Als het getroffen wordt door deze gedachte, dat God een wreker is der ongerechtigheden, dan stelt het daartegenover, dat voor alle zonden vergeving bereid is, zo dikwijls als de zondaar zich begeeft tot Gods goedheid. Zo komt een vroom hart, op welke wonderbare wijzen het ook geschokt en gekweld wordt, toch eindelijk alle moeilijkheden te boven en laat zich nooit het vertrouwen op Gods barmhartigheid ontnemen .’ Beiden zijn zich welbewust van de pijnlijke kwellingen die onze geest zichzelf aandoet door van God een tegen- stander en een wrekende gerechtigheid te maken. Maar zij wijzen op de bevrijdende kracht van Gods woord, dat ons hier doorheen kan leiden en zo worden we door deze innerlijke strijd heen alleen maar ‘ervaringsdes- kundige’. Eenwording met God De Zweedse kunstenares Hilma af Klint was geïnspi- reerd door de theosofie. Dit schilderij is een beeld van de innerlijke weg naar eenwording met de geestelijke werkelijkheid. De grote middeleeuwse mystici spreken over één worden met God in steeds intensere zin. En daarin zou onze bestemming liggen. Jan van Ruusbroec zegt dat we steeds meer op God gaan lijken in ons liefdevolle gedrag en tegelijk steeds meer één zijn met God in stille genieting. Die eenheid kun je ervaren op verschillende niveaus. Bijvoorbeeld: door in je omgang met medemensen te handelen in overeenstemming met Gods liefde. Maar ook door in liturgie en gebed de omgang met God te zoeken. En ten diepste door te groeien in een diep innerlijk rusten in Gods onbegrijpelijke allesdoordringende aanwezigheid. Luther en Calvijn: Ook Luther en Calvijn schrijven over de unio mystica (de mystieke eenheid met God). Maar voor hen is de een- heid met God niet een ideaal waar we een leven lang naar moeten streven. Maar een geschenk dat God ons geeft als we eenvoudig in geloof Hem vertrouwen op zijn woord. Toch kan deze eenheid zich steeds dieper in ons wezen nestelen. Als we in vertrouwen leven verdiept die eenheid met God zich voortdurend. Zo schrijft Luther daar bijvoorbeeld het volgende over: ‘ Al Gods woorden zijn heilig, getrouw, rechtvaardig, vreed- zaam, en totaal vol van het goede. En daarom, wie zich aan God bindt met een waarachtig geloof wordt zo volledig en totaal verenigd met God dat al de deugden van Gods woord het eigendom van de ziel worden. En zo wordt deze ziel door het woord van God, door geloof, heilig rechtvaardig, waarach- tig, vreedzaam, vrij, totaal vol van het goede en een echt kind van God. ’ 4 ● Boekinformatie: Titel: Oog in oog: christelijke mystiek in woord en beeld Auteur: Kick Bras Uitgever: Skandalon, oktober 2017 Uitvoering: gebonden boek, in totaal 224 bladzijden, rijk geïllustreerd