Reflectie2(1).vp

Het Kerkelijke gezag heeft daardoor veel zeggingskracht verlo- ren. De Kerk zal meer een begeleider moeten worden dan een gever van pasklare antwoorden en dat heeft consequenties voor de theologische opleiding. Daar zal meer dan totnogtoe het ac- cent moeten liggen op persoonlijke vorming en innerlijke groei. De tijd van dogmatische beweringen is voorbij. Het is nu nodig leringen te brengen, die het intellect kunnen bevredigen zonder het religieuze gevoel te veronachtzamen. Toewijding aan de Hogere Macht, die de basis is van ons bestaan, zou vanzelfsprekend moeten zijn voor iedereen. Moderne standpunten De moderne mensen trachten de betekenis van het leven te doorgronden door naar elkaar te luisteren en naar de antwoor- den van inspirerende gidsen uit religieuze, filosofische en psychologische literatuur en kunst. Men is bereid het oor te lenen aan profeten en apostelen van vroeger en later. Maar men bepaalt zich niet tot de Bijbel alleen, maar wenst ook kennis te nemen van de woorden van Boeddha en Confucius en de wijsheid van Grieken en Romei- nen. Dit is gegrond op de overtuiging, dat Gods openbaring niet beperkt is tot de Bijbel alleen, maar ook te vinden is in alle andere bronnen van inspiratie. Alle religies en levensover- tuigingen zijn in principe waardevol voor de mens. Het denken over levensbeschouwelijke vragen gaat de gehe- le mens aan en staat niet los van elke emotie. Het denken en het gevoel kunnen wel worden onderscheiden, maar niet worden gescheiden. Omdat wordt gestreefd naar zoveel mogelijke open- heid van geest, kiest men niet voor enig gesloten systeem. Daar- om wijst men nieuwe kennis en inzichten, bemiddeld door de verschillende wetenschappen niet af, maar wil daardoor worden verrijkt. Niettemin begrijpt men heel goed, dat de wetenschap- pen niet in staat zijn een antwoord te geven op levensvragen. Het verschil met vorige generaties is, dat voor de orthodoxe gelovige het antwoord op onze levensvragen klaar ligt. Priesters en predikanten leggen de oude woorden uit en gaan hun actuele betekenis na. Maar het antwoord is al gegeven in als heilige schrift beschouwde teksten. Dat hoeft niet te betekenen, dat wat men in het verleden als waarheid zag nu altijd verouderd hoeft te zijn. Alleen wil men het nu beoordelen vanuit het moderne levensbesef. De antwoorden liggen niet meer klaar. Er is sprake van de relativering van schijnwaarden, die lange tijd een grote rol hebben gespeeld. Een voorbeeld is de tegenwoordige grondi- ge twijfel aan de discriminatie op grond van sekseverschil. Overal ter wereld gaat de vrouw zodanig meedoen en krijgt een zodanige taak toegewezen, dat men alleen nog kan spreken van psychologische verschillen tussen man en vrouw, maar niet meer van waardeverschillen. Een van de gevolgen hiervan is de toegenomen belangstelling voor Hildegard von Bingen, de ge- nezeres, dichteres, mystica en musica, die leefde van 1098 tot 1179. Zij zag reeds in haar tijd mens, aarde en kosmos als een mystiek geheel en man en vrouw als een twee-eenheid. Zij stelt dat heiliging en heiligheid niet voorbehouden zijn aan de Mid- deleeuwse mens of aan bijzonder devote lieden. Het is een toe- stand die door iedereen bereikt kan worden, die oprecht zoekt en volhardt in het streven naar die verruimde vorm van bewust- zijn die verlichting wordt genoemd. De huidige ontwikkelingen betekenen, dat men met meer onzekerheden zal moeten leven, en dat is voor een aantal men- sen niet aantrekkelijk. Sommigen hebben behoefte aan een meer dogmatisch houvast, terwijl anderen zich beter thuis voe- len in een meer gevoelsmatige houding. Het gaat er niet om wat de beste weg is, maar wat die weg is die bij de mens past en die de steun en inspiratie geeft die men zoekt. Hoewel zij die van hun geloof afvielen niet “niets” willen zijn, is tot dusver gebleken, dat maar een bescheiden aantal mensen zich met ondogmatisch religieus denken wil bezighou- den in georganiseerd verband. Arthur Broekhuysen (1924) was vele jaren lid van de Theosofische Vereniging, waarvan acht jaar als bestuurslid van de Haagse loge. Academische studie economie; diepgaande interesse voor theosofie, filosofie en psychologie, en lid van verenigingen op deze gebieden. Hij schreef vele artikelen in Amerikaanse en Nederlandse tijdschriften. Petra Schuurmans (Rotterdam, 1942) is R.K. opgevoed. Zij is momenteel bestuurslid van de Vrij-Katholieke kerkgemeente Rotter- dam. Zij verdiepte zich jarenlang in theosofie, antroposofie, psycho- logie en de relatie hiervan met de geschiedenis en het wezen van religie. Nu houdt zij zich o.a. bezig met ‘de oude vormen van kerk-zijn ’, in het streven ‘het kind niet met het badwater weg te gooien’. Zij hoopt de discussie hieromtrent te kunnen verhelderen. || 16 Reflectie 2(1), maart 2005 Sint Franciscus — sculptuur van Carl Milles (Zweden) Foto: Nelly Schouw-Zaat