Reflectie2(3&4).vp

(1 e - 4 e à 7 e eeuw) tot Vaticanum II (1962 e.v.) nooit ruimte geweest voor het bekleden van regulier kerkelijke ambten. Integendeel, de spaarzame berichten over gewijde vrouwen in het eerste millennium lijken uitzonderingen en ontbreken geheel in het tweede millennium. Na Vaticanum II is het voor vrouwen in de R.K.K. toege- staan veel organisatorisch en pastoraal werk te doen. Ook kun- nen zij gebedsdiensten leiden en de H. Communie uitreiken. Maar de ‘lagere wijdingen’ zijn afgeschaft en de ‘hogere’ wij- dingen zijn nog steeds niet toegankelijk voor vrouwen. De ‘sta- tus subjectionis’ van de vrouw dicteert nog steeds het beleid. *** Noten 1– Adam: de oorspronkelijke, hier bedoelde term betekende ‘ de mens(heid) ’ – als collectief begrip. [Ida Raming, History of women and Ordination , Vol.2, Toronto 2004, p. 166]. 2 – Idem, p. 168. 3 – “Christus stelde het H. Sacrament des Altaars in onmiddellijk na het vieren van het Pascha en wel zóó dat de ritus van het laatste ineenvloeide met dien van het eerste” [A.J.Koenders, Handboek der liturgie ”, p. 23]. “De ritus van het Pascha bood een geleidelijken en tevens zeer natuurlijken overgang voor de instelling der H. Eucharistie” [idem, p. 21]. 4 – De bevoegdheden van deze vrouwen zijn onderwerp van onderzoek. Het zal niet vaak zijn voorgekomen, dat zij de H. Mis mochten opdragen zoals hun mannelijke collega’s; hooguit als er geen man voorhanden was. Wel kregen sommigen van hen een kerkelijke wijding, b.v. als diacones. Anderen waren niet anders dan de echtgenoten van hun gewijde mannen en waren stand-by bij afwezigheid van hun man, ongeveer zoals vele doktersvrouwen en dominees- vrouwen tot in recente tijd. (Het celibaat bestond tot onge- veer het jaar 1000 niet, en in Orthodoxe Kerken nog steeds niet – evenals in de VKK.) 5 – Splitsing tussen de oosterse (Byzantijnse) Kerken en de Kerk van Rome, in 1451 – over de goddelijke en menselijke natuur van (Jezus) Christus. Overigens was de Koptische (Egyptische) Kerk al in 451 afgescheiden, en behield een bescheiden taak voor vrouwen (diaconessen) in de dage- lijkse kerkpraktijk. Hun taak was het lichaam van vrouwen te zalven tijdens het Vormsel, voordat de bisschop het hoofd bekruiste; en om lekenvrouwen te begeleiden bij hun bezoek aan een bisschop. Het was in dit geval dus meer en bevestiging van de bestaande discriminatie dan een teken van emancipatie. 6 – Meaningfull community service. 7 –1 Tim. 2: 11-12. Een vrouw dient zich gehoorzaam en bescheiden te laten onderwijzen. Ik sta haar dus niet toe, dat zij zelf onderwijst of gezag over mannen heeft … idem 13: … want Adam werd als eerste geschapen, pas daarna Eva, en niet Adam werd misleid, maar de vrouw; zij overtrad Gods gebod. 8 – B.v. een decreet van het Concilie van Chalcedon (451): “Diaconessen mogen niet worden gewijd (ordinari) vóór hun 40ste levensjaar”. (Dus wél gewijd!). En in een oud-Byzan- tijnse liturgie werd beschreven, dat diaconessen tussen de subdiakens en diakens in werden gewijd, en met de volgen- de toelichting: “Nadat de aartsbisschop zijn handen op het hoofd van de vrouw had gelegd om de wijding te geven, bad hij: O Heer en Meester, schenk de genade van Uw Heilige Geest aan Uw dienaresse en vervul haar met de genade van het diaconaat…om geroepen te worden tot het werk van de openbare liturgie.” Daarna werd ze bekleed met de stola, ontving de kelk en plaatste deze op het altaar. Alles dus net zo als bij de mannelijke diakenwijding. [Naar: Ida Raming, Vol. 2, p. XXXII]. 9 – Deze zin wordt opvallend vaak aangehaald in de verklaren- de tekst bij de “Pastorale Brief ‘Ordinatio Socerdotalis’” (de priesterwijding), uit 1994 van kardinaal J. Ratzinger, de hedendaagse paus. Verdere studies Ik heb artikelen in voorbereiding over de rol van de vrouw in andere christelijke stromingen en roep iedere lezer op reacties, relevante artikelen en studies toe te zenden. A . Vrouwen in de gnostische tradities in de eerste eeuwen na Chr. B. Gewijde vrouwen bij de Katharen. C. Jan van Ruysbroec en zijn Geestelijke Bruiloft – Wie is de Bruid? D. Beatrijs – vrouw of ook personificatie? E. Mgr. C.W. Leadbeater en vrouwenwijdingen. F. Moderne vrouwelijke geestelijken in diverse Kerken en stromingen. G. De geldigheid van de Bijbelse argumenten tegen de gelijkwaardigheid van de vrouw. H. De rol van vrouwen in Europese feodale samenlevingen. 12 Reflectie 2(3&4), december 2005 "Kracht" — Schildering van Sita Boonstra