Reflectie 3(4).vp

haar te verwerpen? Zeer zeker kende de Verlosser haar erg goed en daarom heeft hij van haar meer gehouden dan van ons. We moesten ons eerder schamen en ons bekleden met de volkomen mens en hem in ons zelf verwerven, zolas hij ons heeft opgedragen ...’ Ma 17,18. De LCC staat niet alléén in haar afwijzende houding ten aan- zien van vrouwen in het (priester)ambt. Dat in onze VK kerk, sinds kort, vrouwen wél de hogere wijdingen (tot en met die van bisschop) kunnen ontvangen, daarin staan wij evenmin al- leen - al zijn wij zeker niet de eerste. Het is goed te weten hoe het gesteld is in andere Kerken. Hieronder volgt een onvolle- dig en summier informatief overzicht daarover. De houding van een aantal Kerken ten aanzien van het priesterschap voor vrouwen — In de OKK in Nederland zijn gehuwde priesters en gewijde vrouwen aan het altaar geheel geaccepteerd en de Kerk kent geen strakke hiërarchie: de verzamelde geestelijken kiezen uit hun midden zelf de nieuwe bisschop en ook leken hebben daarin hun stem. Het heeft overigens decennia geduurd voordat de getrouwde priester vanzelfsprekend was en er zit ruim honderd jaar tussen de afschaffing van de celibaatsverplichting en de eerste vrouwelijke priester, die pas in de jaren ‘80 werd overwogen. De OKK kent nu vier vrouwelijke priesters. Aan de eerste priesterwijding in Nederland ging een uitge- breide, schriftelijke bisschoppelijke verantwoording vooraf, waarin de traditie vanaf het begin werd weergegeven (toen in- derdaad geen vrouwen als priester), maar waaraan niet de con- clusie werd verbonden dat daarom nú geen vrouwen tot priester gewijd zouden dienen worden. — De Rooms-Katholieke Kerk, wereldwijd. Mogelijk zal daar de celibaatsverplichting worden opgeheven – al herbevestigde de Vaticaanse Curie nog in november van dit jaar het belang van het priestercelibaat – maar van het priesterschap blijven vrouwen zeker uitgesloten, en wel op traditionele gronden. In 1994 verklaarde paus Johannes Paulus II zelfs een debat over vrouwenwijdingen als ongeoorloofd, en zijn opvolger paus Benedictus XVI bevestigde dat: vrouwenwijding is uitgeslo- ten. Hoewel het geen officiële verklaring inhoudt, wordt wel op het feit gewezen dat Jezus ook alleen mannen als apostelen heeft aangewezen; de algemene erkenning door de oude Kerk van Maria Magdalena als apostel heeft in dit verband blijkbaar geen betekenis gekregen. Dit neemt niet weg dat rk vrouwen zich tot priester laten wijden. In 2002 gebeurde dat met zeven vrouwen in een boot op de Donau; daarbij verrichte een niet door Rome erkende bisschop de wijding. De gewijde priesters werden echter kort daarna geëxcommuniceerd. In de zomer van dit jaar werden in Zwitserland vier en in de USA twaalf vrouwen gewijd. Wat het verdere lot van deze vrouwen is, is mij niet bekend. Dat de vrouwenwijding Rome niet welgevallig is, moge ook blijken uit een tweetal recente, ouderwetse ketterproces- sen in de USA. Tegen een rk priester heeft daar eind vorig jaar een proces gelopen: hij verwerpt de pauselijke onfeilbaarheid, is voor geboortebeperking en voor de wijding van vrouwen tot priester, en geeft ook aan homo’s alle ruimte in de Mis; en, hij vindt de pauselijke onfeilbaarheid onzin. Twee jaar eerder werd een andere Amerikaanse rk priester veroordeeld voor een of enkele van deze vergrijpen; en, hij juichte het priesterhuwelijk toe. — In de Anglicaanse wereldkerk, waartoe the Church of England behoort, mogen sinds begin jaren ‘90 vrouwen tot priester worden gewijd; van deze mogelijkheid wordt door een derde van de ca. 40 verenigde Anglicaanse Kerken in de we- reld gebruik gemaakt. In the Church of England is ca. vijftien procent van de priesters een vrouw. De Anglicaanse wereld- kerk wil nu ook vrouwelijke bisschoppen, op zijn vroegst wel- iswaar in 2012! , maar dat kan een scheuring teweeg brengen. Zeker zal dat verzet oproepen in de conservatieve moederkerk in Engeland. Er is al gedacht aan ‘vliegende bisschoppen’ die de zielzorg op zich gaan nemen voor verontrusten die met het vooruitzicht van vrouwelijke bisschoppen onoverkomelijke problemen hebben. De onrust die dit voorstel oproept, valt sa- men met de grote onrust als gevolg van de wijding (begin dit jaar) van een homoseksueel als bisschop in de USA, wat als ‘erger’ wordt bevonden dan het aanvaarden van vrouwen in het hoogste ambt. — De (Russisch / Grieks) Orthodoxe Kerken *). Het interna- tionale congres in Rhodos in 1988 was geheel gewijd aan het onderwerp ‘De vrouw in de Orthodoxe Kerk’. Algemeen werd geconcludeerd, dat het sacramentele priesterschap voor vrou- wen niet mogelijk is; het wijden van vrouwen is totaal iets nieuws, zonder enige grondslap in de heilige traditie: — het voorbeeld van onze Heer Jezus Christus, die onder zijn apostelen geen enkele vrouw verkoren heeft; — het voorbeeld van de Theotokos (de moeder Gods), die geen enkele priesterlijke functie in de Kerk heeft vervuld, hoe- wel zij waardig gekeurd werd de moeder van het vleesgewor- den Woord en de Zoon van God te worden; — de apostolische overlevering volgens welke de apostelen, steunend op het voorbeeld van de Heer, nooit een vrouw tot het bijzondere priesterschap van de Kerk hebben gewijd; — bepaalde stellingen van het paulinisch onderricht over de plaats van de vrouw in het Kerk; — de toets van overeenkomst welke, indien het vrouwen ge- oorloofd was een priesterlijk ambt uit te oefenen, de Maagd deze functie het eerst had moeten vervullen. Het argument vanuit de traditie zal, zo werd wel veronder- steld, door het merendeel van de westerse christenen als niet ter zake worden gezien. Het is voor hen niet voldoende om te zeggen waarom het niet volgens de traditie is, maar daardoor het sacramentele priesterschap is voorbehouden aan mannen? Daar is min of meer bij voorbaat al op geantwoord door in de conclusie van het congres in Rhodos te wijzen op het diaco- naat dat zeer positief werd beoordeeld. Het betreft immers het apostolische ambt van de diaconessen dat nooit geheel in on- bruik is geraakt en nu zeker volledig hersteld dient te worden. NB. Dit inzicht en dit voornemen is los van de Orthodoxe Kerken en mogelijk zonder dat te beseffen, wel opgevolgd door de LCC in de Order of Our Lady, met als hoogste en laatste wijding die van diaconessen. Over het standpunt van de Orthodoxe Kerk zou wel meer te zeggen zijn, maar het enige argument tegen het vrouwelijk sacramentele priesterambt is de traditie. Het wordt nog nader verduidelijkt door erop te wijzen dat de priester, speciaal in de viering van de Eucharistie, op rechtstreekse wijze Christus vertegenwoordigt. Hij handelt in persona Christi , zó dat hij ei- genlijk kan worden beschouwd als ‘het beeld of de icoon van 15 Reflectie 3(4) winter 2006