Reflectie 3(4).vp

zijde, en bekleed Mij met de heerlijkheid die Ik bij U bezat voordat de wereld bestond. (Johannes 17:1b-5) 2 Het laatste stuk van dit bijbelcitaat licht een tipje van de sluier op. Jezus zou de volgende dag aan het kruis de heerlijkheid ontvangen die Hij al had bij God de Vader voordat de wereld bestond, oftewel voor het begin der tijden. Het is iets wat bui- ten de tijd staat. Het woord ‘al’ is eigenlijk niet van toepas- sing, want dat spreekt per definitie over tijd. Het ging niet over iets wat Hij al eens eerder had, maar iets wat er ‘altijd’ geweest is, is en zal zijn. Jezus’ kruisdood was op het eerste gezicht enkel een ordinaire executie op de toen gangbare, en extreem wrede 3 , Romeinse wij- ze. Dat is dat wat wij in de geschiedenis konden zien van iets wat zo groot is, dat er geen woorden voor zijn. De eeuwigheid, de tijdloosheid van God kruiste daar met ons tijdsbesef. Herhaling vs. tegenwoordigstelling Volgens eerdergenoemde gereformeerde visie wordt het offer van Jezus Christus, dat aan het kruis zo’n tweeduizend jaar ge- leden op een plaats hier duizenden kilometers vandaan is vol- trokken, herhaald op het altaar wanneer nu de Eucharistie gevierd wordt. De katholieken zelf spreken over tegenwoor- digstellen . Dit is een cruciaal (!) verschil. De eeuwige tijdloos- heid van God kruiste met onze tijd op Golgotha, maar niet alléén daar. Het gebeurde ook al op de avond ervoor, bij het Laatste Avondmaal, toen Jezus de eerste Eucharistieviering uit de geschiedenis opdroeg: Hij nam een brood, sprak het dankgebed, brak het brood in stukken en gaf het hun, en zei: ‘Dit is mijn lichaam; het wordt voor jullie gegeven. Blijf dit doen om Mij te gedenken.’ Na de maaltijd zei Hij zo ook van de beker: ‘Deze beker is het nieuwe verbond door mijn bloed; hij wordt voor jullie leeggegoten.’ (Lucas 22:19-21) En het gebeurt weer, als katholieke en oosters-orthodoxe pries- ters via de apostolische successie de opdracht van Jezus, om dit te doen tot Zijn gedachtenis, ten uitvoer brengen. Er is geen sprake van herhalen, maar van het tegenwoordigstellen in de tijd. Gedenken is dan ook niet hetzelfde als herdenken . Dat laat- ste doen we bijv. op 4 mei, we herdenken dan de slachtoffers uit de Wereldoorlogen. Hun dood wordt op de Dodenherdenking niet tegenwoordiggesteld, noch herhaald. Jezus’ dood is zo an- ders, zo alomvattend, dat dat niet met elkaar te vergelijken is. Werkelijke Tegenwoordigheid Zo komen we eigenlijk als vanzelf bij het tweede punt: het ve- randeren van brood en wijn in het aanbiddelijke Lichaam en Bloed van Christus. Het is onlosmakelijk verbonden met het punt van de tegenwoordigstelling, van het kruisen in de tijd van onze werkelijkheid met die van God in de eindeloze eeu- wigheid. Steeds als een gewijde priester de instellingswoorden in Persona Christi uitspreekt over het brood en de wijn, komt dezelfde Jezus die twee millennia geleden werd gekruisigd werkelijk, fysiek tegenwoordig. Er is al heel vaak met de Bijbel in de hand geprobeerd aan te tonen, waarom Jezus’ woorden bij het Laatste Avondmaal nu wèl of níet letterlijk genomen moeten worden. Het is te betwij- felen of het zin heeft om hier weer naar diezelfde verzen te gaan kijken. Dat wil ik nu dus ook niet doen. Ik denk, dat de twee as- pecten van de Mis: het tegenwoordigstellen van het kruisoffer en de verandering van brood en wijn in Lichaam en Bloed van Jezus Christus, elkaar aanvullen. Hoe kun je geloven, dat op het moment van de Consecratie er als het ware een ruimte-tijdver- smelting met Golgotha van zo’n 2000 jaar geleden plaatsvindt en dan tóch de gebeurtenis als louter symbolisch afdoen? En an- dersom: het afwijzen van het offerkarakter van de Eucharistie, van de tegenwoordigstelling die abusievelijk voor herhaling wordt aangezien, gaat hand in hand met het afwijzen van de werkelijke, fysieke Tegenwoordigheid van onze Heer. De rol van Jezus Christus Een andere conclusie die we kunnen trekken, is dat Jezus Christus onvergelijkbaar is met welke ander mens dan ook op aarde. De Boeddha, Maria, Jeanne d’Arc, Martin Luther King, moeder Theresa: allemaal hadden ze een grote rol te vervullen op aarde. Maar geen van hen is door God verheerlijkt op de wijze van Jezus. God vond en vindt dat blijkbaar zó belang- rijk, dat Hij het niet tot één gebeurtenis in de geschiedenis heeft gemaakt, maar tot iets eeuwigs, waar we nu altijd nog ten volle getuige én deelgenoot van kunnen en mogen zijn. Jezus Christus is dan ook onvergelijkbaar met welke goeroe, heilige en of godsdienststichter dan ook, hoe een goed voorbeeld die ook mogen zijn voor ons. Paulus maakt de goddelijke status van Jezus op prachtige wijze inzichtelijk in zijn brief aan de christenen van Kolosse: Hij is het beeld van de onzichtbare God, de eerstgeborene van heel de schepping. Want in Hem is alles geschapen, in de hemel en op de aar- de, het zichtbare en het onzichtbare, tronen en hoogheden, heerschappijen en machten. Alles is door Hem en voor Hem geschapen. Hij bestaat vóór alles en alles bestaat in Hem. Hij is ook het hoofd van het lichaam dat de Kerk is. Hij is de oorsprong, de eerstgeborene uit de doden, om in alles de eerste te zijn, Hij alleen. Want in Hem heeft heel de Volheid willen wonen, om door Hem alles met zich te verzoenen en vrede te stichten door het bloed, aan het kruis vergoten, om alle wezens in de hemel en op de aarde door Hem te verzoenen. (Kolossenzen 1:15-20). Laat ons nooit onderschatten of vergeten hóe groot de zegen is die wij – telkens opnieuw – in de Mis en de Communie mogen ontvangen! Noten 1. Vertaling Heidelbergse Catechismus: © 1986, Gereformeerd Kerkboek van de Gereformeerde kerken (Vrijgemaakt) in Nederland 2. Alle in dit artikel gebruikte bijbelcitaten zijn afkomstig uit de Willibrord ’95-vertaling: © 1995 Katholieke Bijbelstichting 3. Meer informatie over deze gruwelijke martelmethode: “Die verschrikkelijke vrijdag, een minutieuze reconstructie van het lijden van Jezus Christus” door prof.dr.B.Smalhout in de Telegraaf van 30 maart 1985, en online te lezen op: http://www.solcon.nl/sbvdm/kruisiging.htm 4. http://forum.gkv.nl/forum/list_message/197714#197714 - noot 2 Edith Raats is secretaris en webdienaar van de V.K.kerkgemeente in Amersfoort. Ze is momenteel werkzaam als landbouwingenieur. In haar vrije tijd houdt zij zich bezig met religie en theologie en ze heeft veel contacten via internet en ‘in real life’ met christenen van verschil- lende denominaties en met moslims. Ze wil op termijn van deze interesse haar beroep maken en zal daarom in 2007 gaan studeren aan de Faculteit Katholieke Theologie in Utrecht. * * * 18 Reflectie 3(4) winter 2006