Reflectie 6(2).vp

Kerken. De rij is lang van geloofsstromingen en individuele geloofsbelevingen, die door de Kerken zijn bestreden. Het is onvoorstelbaar hoeveel mensen daarbij zijn omgekomen. In naam van de geloofswaarheden zijn miljoenen mensen ter dood gebracht en vaak op een afschuwelijke manier aan hun einde gekomen. En dat is tot ver in onze tijd doorgegaan. Homoseksuelen, vrouwen die als heksen werden gezien, men- sen die anders waren, anders hun geloof invulden. Werden ze niet letterlijk vermoord dan wel met woorden. ‘Wie niet dit of dat gelooft , zal in eeuwigheid branden in het hellevuur‘. Dat zijn woorden, die niet uit de Middeleeu- wen stammen, maar nog steeds klinken uit de mond van de paus, van kerkelijke leiders, en terug zijn te vinden in de leer van diverse Kerken. Het is onvoorstelbaar wat de paus heeft gedaan met zijn in ere herstellen van de zogenaamde ‘Levrebisten’. En dan daar- na nog doen ook, alsof ‘hij het niet heeft geweten’. Hij is niet alleen verantwoordelijk voor deze beslissing, hij maakt zich hiermee ook medeschuldig aan een Kerk, die het in stand hou- den van geloofswaarheden belangrijker vindt dan het bestrij- den van antisemitisme. En het is hierbij niet gebleven. Zijn uitspraken over homoseksualiteit liegen er niet om en geven net zoveel alibi als de orthodoxe Islam dat doet om tot homo- haat over te gaan. Wat nauwelijks aandacht heeft gekregen, maar even kwa- lijk is, is zijn verbod op animisme, het gebruik van de medi- cijnman en hekserij in Afrika. Alsof de Kerk nog niet genoeg schade heeft aangericht. Moet Afrika dezelfde heksenjacht meemaken als wij hebben meegemaakt, dankzij diezelfde Kerk? Het mag blijkbaar gezegd worden. Er is dus commen- taar. Maar welke officiële kerkleiding heeft zich hiervan open- lijk gedistantieerd? Dit gebeurt niet alleen vanuit de Rooms-Katholieke Kerk. Ook binnen de veelheid aan Protestantse Kerken, zijn er nog steeds kerkgenootschappen, die bezig zijn met de strijd om het ei- gen gelijk. Nog steeds vinden er kerkscheuringen plaats, omdat mensen vinden dat als je niet zus of zo gelooft, je niet met hen door één deur kunt en dan met name niet door de hemelse deur. Van verbazing naar verbijstering Nog steeds zijn er kerkgemeenschappen waar homoseksuele mannen en vrouwen van het avondmaal worden geweerd. Nog steeds worden andere geloofsvormen als ketters veroordeeld en wordt van mensen die zulke inzichten aanhangen gezegd, dat ze voor eeuwig verloren gaan. Ook al zijn het op dit mo- ment in onze westerse samenleving alleen maar woorden, de geschiedenis leert dat er maar iets hoeft te gebeuren, of ze vor- men het excuus voor de vreselijkste daden. Kortom, het is niet raar dat mijn verbazing is omgeslagen in verbijstering. Ik ben verbijsterd over de geschiedenis en het handelen van de geïnstitutionaliseerde Kerken. Ik ben echter niet alleen verbijsterd geraakt. De confrontatie met de effecten hiervan hebben mij ook tot een dieper inzicht gebracht over het hoe en waarom. En dat inzicht heeft geleid tot de conclusie dat geloof, dat in beelden of waarheden wordt vastgelegd, een belemmering is voor individuele geloofsvrijheid en individue- le geloofsontwikkeling; en ten gevolge daarvan ook in strijd is met een gelijkwaardige manier van samenleven. We leven in een samenleving waar discriminatie een straf- baar feit is en in strijd is met Artikel 1 van de grondwet. Tege- lijkertijd laten we in diezelfde samenleving al eeuwenlang toe, dat Kerken in woord en daad mensen hun eigenheid mogen ontzeggen. Wie zegt dat er maar één ras, sekse of huidskleur zaligmakend is, krijgt zowat de hele wereld over zich heen. Opgelegde geloofswaarheden Dat er nog steeds Kerken zijn, die verkondigen dat er maar één waarheid is, de kerkeigen waarheid, en dat wie dat niet gelooft voor eeuwig verloren zal gaan, mag blijkbaar ongestoord zijn gang gaan... Ik begrijp dat niet. Hoe heeft het zover kunnen komen? Hoe is het mogelijk, dat het woord “geloven” hieraan verbon- den is? En dan ook nog eens een geloof, dat zou rusten op Bij- belse grondslagen. Zelf ben ik veel met de Bijbel bezig. Ik vind het een prach- tig levensboek. Maar om er de dood uit te halen? Om op basis van de Bijbelse verhalen een geloofswaarheid in elkaar te zet- ten, die hele volksstammen hun eigenheid ontzegt? Dat kan al- leen maar als je de verhalen zó letterlijk neemt, dat het zich vertaalt in een keiharde absolute waarheid. Het antwoord op de hierboven gestelde vragen is mij dan ook steeds duidelijker geworden. Juist omdat de geïnstitutio- naliseerde Kerken hun bestaansrecht ontlenen aan absolute waarheden, leggen zijzelf de basis voor vervolgingen, uitslui- tingen en kerkscheuringen. In het hebben van vaste geloofs- beelden ligt de oorzaak dat Kerken niet pluralistisch (pluraal is nog beter gezegd) kunnen zijn en dus ook geen basis kunnen vormen voor een gelijkwaardige samenleving. Dat kun je wel vinden, … maar is er een alternatief? Kan geloven bestaan zonder vaste waarheden en van buitenaf op- gelegde geloofsbeelden? Voor mezelf heb ik hierop een ant- woord gevonden. Ik heb het alleen niet binnen de Kerken, maar daarbuiten gevonden. Er bestaat een manier van geloven, die geen vaste waarheden en geen opgelegde geloofsbeelden nodig heeft. Alleen het onmogelijke is, dat het gros van de ge- ïnstitutionaliseerde Kerken deze manier van geloven juist al die eeuwen door ontkent, verboden en verketterd hebben. Wat volgens mij de enige geloofsweg is, is door die Kerken als ‘ongelovig’ bestempeld. Maar toch is het juist deze weg, de weg van geloven van binnenuit, die de mogelijkheid biedt om als individueel mens op eigen wijze te geloven, zonder een ander diezelfde ruimte te misgunnen. Het is een manier van geloven, die zoveel vrij- heid biedt, zo gewetensvol is, dat de eenheid niet in de gelijk- heid van de gemeenschappelijke waarheid zit, maar in de gelij- kwaardigheid van de verschillende waarheden. Geloven vanuit de esoterische traditie De geloofsstroom waar ik het over heb, is terug te vinden in de esoterische traditie. Dat is een traditie die ouder en breder is dan de christelijke geloofsstroom. Zij kenmerkt zich door haar geloofsvoorstellingen niet vast te leggen, maar onderdeel te la- ten zijn van het ontwikkelingsproces van ieder menselijk indi- vidu. Beelden en waarheden worden niet absoluut, maar relatief gemaakt. Daardoor worden het eerder gedachten en waarden, dan beelden en waarheden. De mens is niet afhank- elijk van een groepsgedachte, maar een zelfstandig wezen. Een zelfstandig wezen dat in zichzelf goed is. Het is een wijze van geloven waarbinnen waarheid berust op individuele wijsheid. Het doel is niet anderen te overtuigen van het eigen gelijk, maar te leren van elkaars wijsheden.