Reflectie 6(2).vp

met een onbevooroordeelde blik proberen te achterhalen wie Jezus in feite was en wat hij voor je kan betekenen. Modern historisch onderzoek is daarbij een grote hulp. En dat heeft, vooral sinds de vondsten van de Nag Hammadi teksten , veel nieuw onderzoeksmateriaal opgeleverd over de oorspron- kelijke Jezus. Ook het befaamde Jezus Seminar heeft er veel toe bijgedragen Jezus weer herkenbaar te maken vanuit zijn oorspronkelijke context. Welk beeld ontstaat er nu, als je onbevooroordeeld kijkt? Voor de traditionele gelovige is het onthutsend. Je vindt niet meer iemand die de Eniggeboren Zoon van God pretendeert te zijn, maar een mens zoals wij, die zijn goddelijke natuur ont- dekte. Geen Verlosser van buiten af die op zijn kruis verzoe- ning voor de zonden van alle mensen bewerkte, maar een ‘verlichter’, iemand die je de weg wijst naar verlossing van binnenuit. Geen stichter van een goed georganiseerde Kerk, maar een zeer bijzondere en moedige wijsheidsleraar die je door zijn leven en leringen helpt om het pad naar bevrijding en verlichting te vinden in het hier en nu. Deze Jezus wijkt nauwelijks af van het beeld zoals dat in de gnostische traditie altijd geliefd is gebleven. Het nieuwe is nu echter dat dit beeld nu ook tevoorschijn komt uit de onder- zoekingen van wetenschappers. En dat deze Jezus nu ook, zo- als we verder in dit artikel zullen zien, voor Oosterse wijsge- ren en ontkerkelijkte wereldburgers in de 21 eeuw een her- kenbare inspiratiebron blijkt te zijn. Nieuwe beelden van Jezus Is het een ramp dat deze Jezus afwijkt van wat we traditioneel van Jezus geloofden? Elke tijd krijgt de Jezus die hij verdient. Dat zien we duidelijk in de geschiedenis van het christendom. Een kort overzicht maakt dat duidelijk. De evangelisten hadden al hun eigen theologische agenda, toen zij over Jezus schreven. Zo creëerde Matheus met zijn talloze citaten uit het Oude Testament een Jezus die met name de Joden zou aanspreken, en beschreven Marcus, Lucas en Jo- hannes ieder op eigen manier Jezus’ leven zó dat het een in- spiratiebron zou zijn voor de heidenen van hun tijd. Daarna veranderde het beeld van Jezus aanzienlijk. Want toen rond 300 AD een orthodox-christelijke stroming tot staatskerk van het Romeinse Rijk werd verklaard, werd Jezus behangen met luister en macht en kreeg hij de gestalte van een glorieuze Heerser over hemel en aarde. In de oosters-ortho- doxe Kerken zien wij nog de majesteitelijke gestalte van deze Pantocrator hoog in de koepels van de kerken op de mensheid neerblikken... Dat beeld veranderde in de Europese Middeleeuwen, toen Jezus pijnlijke, menselijke trekken kreeg en zijn verlossende kruisdood centraal kwam staan. Het beeld wijzigde opnieuw ten tijde van de optimistische Renaissance, toen Jezus er uit begon te zien als een Griekse held met Adonisachtige trekken. Deze Jezus verdween in de daaropvolgende, bloedige eeuwen, toen de pijnen en het lijden van de gekruisigde Jezus de volle aandacht kregen. Met name in de tijd tussen de twee wereld- oorlogen gaf dit beeld troost aan de wanhopige mensheid. Tot dit bijna psychotische trekken begon te vertonen, bijvoorbeeld in de wrede, door de conservatieve christenen alom geroemde film ‘The Passsion of Christ’ van Mel Gibson. Een vriend van mij had de film gezien, want hij wilde nu eens echt zien – los van alle aanslibsels van de laatste eeuwen – wat Jezus echt overkomen is. Toen hij terugkwam waren zijn eerste woorden: “Erger dan in deze striemende film kon Jezus niet geleden hebben”. En toen, na even aarzelen: “Maar wat moet ik met het deze twee uur durende marteling van een mens? Je komt in deze film helemaal niets te weten over wie de echte Jezus was. De film zegt helemaal niet waar Jezus voor staat”. Met dat laatste drukte hij precies uit wat we op dit moment willen weten. Revolutie van het hart Historici kunnen daar in onze tijd, beter dan in de eeuwen voor ons, een antwoord op geven. Zij hebben een uitgekiende ‘contextuele theologie’ waarmee ze teksten van Jezus in hun oorspronkelijke context kunnen doen herleven. En daarmee nieuwe ruimte geven om deze onbevooroordeeld te lezen en ons erdoor te laten inspireren. Het beeld dat zo van Jezus verschijnt, is dat van een charis- matische wijsheidsleraar die de geheimen van het Rijk van God kende en dat verkondigde. Hij had een spirituele door- braak bij zijn doop, realiseerde toen zijn goddelijke natuur, en voltooide het proces dat toen was ingezet in zijn totale overga- ve aan het kruis. Daarmee bracht hij een nieuwe geest, een nieuwe vibratie op aarde, die ons nog steeds kan inspireren. Hiermee wordt Jezus opnieuw in de historie geplaatst, en tege- lijk er boven uitgelicht. En dat is precies waar wij in onze dagen behoefte aan lijken te hebben. Historici kunnen ook aangeven wat er in de decennia daar- na gebeurd is en het is boeiend dat te volgen, want dat geeft een totaal nieuw perspectief op het ontstaan van de Kerk. Konden de oorspronkelijke discipelen van Jezus zijn geest, zijn frequentie, het Christusbewustzijn, vasthouden? Al tijdens Jezus’ leven was duidelijk geworden dat velen hem hoorden, maar niet begrepen. Wel toekeken, maar niets zagen. Maar dat gold niet voor iedereen. Er waren er ook enkelen die Jezus van binnen uit begrepen en tot ‘kennis van het hart’ kwamen. Zij waren de eerste getuigen van hetgeen er bij zijn doop in de Jord- aan gebeurde. Zij volgden hem ook tijdens zijn turbulente open- bare optreden in Israel en maakten zijn kruisdood mee. Daarna hielden zij de frequentie van ‘de revolutie van het hart’ zoveel mogelijk vast, groeiden erin en bleven ervan getuigen, eerst in het landelijke Galilea, later in het grootsteedse Judea en tenslot- te op verschillende plaatsen in de toen bekende wereld.