Refl Herfst 2010 7(3).vp

Ook het boeddhisme verkondigt dat wij eerst door inzicht uit de verwarring van ons ego-denken geraken en dat daaruit dan spontaan waarachtig mededogen voortspruit. Het ontwaken uit de nachtmerrie van het ego staat voorop. Als dat in een mens gebeurt, noemen zij hem een ‘bodhichit- ta’, iemand die in zichzelf de Boeddha-natuur heeft ontdekt, iemand die ontwaakt is (bodhi) in zijn bewustzijn (chitta). Als een ‘bodhichitta’ gemotiveerd is om overeenkomstig dit inzicht te handelen, wordt hij een ‘bodhisattva’ genoemd. Een mens die de werkelijkheid waarneemt zoals ze is en van daaruit spontaan met compassie, met mededogen handelt. De boeddhistische tradities kennen talloze bodhisattva’s. Zij treden op als leraar en inspirator en stralen mededogen in de wereld uit. Het zijn ‘geëngageerde boeddhisten’. Een van de bekendste in het Westen is Thich Nhat Hanh. Geboren in Vietnam stichtte hij daar in het begin van de jaren zestig de School for Youth Social Service om mensen te helpen die le- den onder de oorlog en verbrande dorpen op te bouwen. Toen het communistische regime hem als klassenvijand ging be- schouwen, moest hij het land verlaten en stichtte de monastie- ke gemeenschap ‘Order of Inter-Being’ , die onderricht geeft in het trainen van aandacht en geëngageerd boeddhisme. Veel oorlogsveteranen uit Amerika zijn hier lid van geworden. In 1982 stichtte hij het boeddhistische centrum Plum Villa- ge in Zuid Frankrijk, waar hij momenteel aan tallozen uit de hele wereld intensieve aandachtstraining geeft. Hier leer je je bewust te worden van de patronen van je ego en deze los te la- ten, zodat je vrij wordt voor de bron van liefde in jezelf en van daaruit gaat handelen. Het princiep daarvan heeft hij eens als volgt verklaard: ‘Als we aandachtig zijn en in direct contact met het huidige ogenblik, verdiept zich ons inzicht in wat er in en om ons heen gebeurt. Daardoor worden we geleidelijk ver- vuld van instemming, vreugde, vrede en liefde.’ Meditatieve christenen Thich Nhat Hanh ziet dit als een nieuw accent in de Westerse, christelijke traditie. Hij spreekt hierover in zijn boeken ‘Living Buddha, Living Christ’ en ‘Going Home: Jezus and Buddha as Brothers . (9) . Hij legt hierin de meditatieve aandachtstrai- ning nader uit. Het is een proces waarbij je door bewustwor- ding je natuurlijke persoon overstijgt en contact maakt met je wezenlijke natuur, je Boeddhanatuur. Christenen kunnen dit proces ook meemaken en dan ware christenen worden, want voor hen is het overstijgen van hun persoonlijkheid contact maken met hun Christusnatuur. Is er een verschil? Boeddhisten kunnen van christenen le- ren om actief geëngageerd te raken met wat er in de maat- schappij gebeurt. Want boeddhisten blijven graag in de vrije, meditatieve staat en komen moeilijk tot actie. Van de andere kant kunnen christenen van boeddhisten leren om de medita- tieve staat van het Christusbewustzijn serieus te nemen en van daaruit te handelen. Christenen hebben immers de neiging om ‘naastenliefde’ – hun woord voor compassie – gemakkelijk te beschouwen als een emotionele impuls of moeizame zelfopof- fering. Maar naastenliefde is veel meer. Zij is een spontaan uitvloeisel van de Christusnatuur die in ieder van ons aanwe- zig is en die ons vrij maakt. Daarmee kom je door meditatie in contact. Christenen worden daarom door Thich Nhat Hanh aangespoord om meditatieve christenen te worden. Dan komen ze pas tot bloei. Gnosis en compassie. Gnostieke christenen beseffen dit. Zij verkondigden al in de eerste eeuwen van onze jaartelling dat Jezus hun had verkon- digd dat in hem de goddelijke natuur gerealiseerd was en dat ieder met deze goddelijke natuur, deze heldere goddelijke vonk, in contact kon komen. De gnostiek bood een ‘innerlijke weg’ om zich met deze goddelijke vonk te verbinden en wie die verbinding hersteld had, beschikte ten gevolge daarvan over ‘gnosis’: helder weten vanuit het hart. Zo zou de mens los komen van de slavernij van zijn onbewuste ego en zich kunnen verbinden met al zijn broeders en zusters op deze aar- de. Zo realiseerde hij de ’Christusnatuur’ en zou het ‘Gods Rijk’ op aarde worden gerealiseerd. De nadruk van de gnostieke christenen op de ‘innerlijke weg’, los van de opkomende autoritair-dogmatisch christelijke Kerk, was voor sommige kerkvaders de aanleiding om hen van amoreel gedrag te betichten. Maar niets is minder waar. Gnostieke christenen kenden de meditatieve diepte van boed- dhistische monniken en leefden van daaruit in mededogen met hun medemens. En wat toen gold, geldt nu ook. Meditatieve christenen, boeddhistische monniken en vele anderen die bewust en in lief- de leven, kunnen in hun leven laten zien dat bewust doorleefde compassie en de concrete uitwerking daarvan in ‘de gouden regel’ in hun dagelijkse leven de gouden standaard is. Zij kun- nen een verbindende kracht zijn in een verscheurde wereld. Noten (1) www.ted.com. Karen Armstrong kreeg voor haar initiatief van de ‘Charter for Compassion’ een TED Award van $ 100.000. (2) Ojas Th. de Ronde, Leven vanuit je wortels, Reflectie, zomer 2010 (3) Mahabharata V 1517 (4) Lao Tze, Dao de Jing, 49,2 (5) Amitai Etzioni, The New Golden Rule – Morality and Community in a Democrtic Society, Basic Books, 1996 (6) Amitai Etzioni: Nederland bevindt zich in een moreel vacuüm, in: Intermediair, 02-05-2007. (7) Osho: Zen – The Special Transmission, (8) Bestsellers van Karen Armstrong zijn o.a. A History of God (1993), The Battle for God: Fundamentalism in Judaism, Christianity and Islam (2000) en Muhammed: A Profet for Our Time (2006). (9) Thich Nhat Hanh: Living Buddha. Living Christ en Going Home: Jesus and Buddha as Brothers , www.bol.com Ojas Th. de Ronde behaalde in 1970 zijn doctoraal theologie aan de Uni- versiteit van Nijmegen. Daarna ver- bleef hij enige jaren als spiritueel zoeker in India. Na zijn terugkeer in Nederland begon hij, samen met zijn vrouw, het coa- ching- en counselingbureau Fenix en werd hij docent aan de Humanuniver- sity, een internationaal centrum voor therapie en meditatie. Momenteel geeft hij workshops, schrijft artikelen en verzorgt wekelijk- se webradio uitzendingen ‘De Nieuwe Mens’, www.denieuwemens.eu . * * * * * * * * * 11 Reflectie 7(3) herfst 2010