Reflectie 7(4) winter 2010.vp

Spiritualiteit kan werken in je crisis Socrates, Jezus en Boeddha als veeleisende welwillende verloskundigen. Aat (Lambèrt) de Kwant “Kiest u voor zekerheid of geluk?”, zo luidde de tekst op een auto van een verzekeringsbedrijf .Ik had erbij willen schrijven: “ik kies voor geluk”. Die tekst op de auto geeft treffend weer waar het in onze samenleving om gaat: zekerheid. Van de wieg tot het graf. Geluk is abstract, iets ongrijpbaars, maar door zekerheid weet je waar je aan toe bent, heb je geen zorgen en kun je dus geluk ervaren, zo denken velen. Toch werd het de laatste jaren duidelijk dat die zekerheid ook maar betrekkelijk is. Hoezo zekerheid, als je geld had belegd bij een Finse bank om daarna te zien dat er van je spaargeld letterlijk niets over- bleef. Hoezo zekerheid, als je steeds meer signalen krijgt dat je de zekerheid van je pensioen ook wel kunt vergeten. Dat zullen we de komende jaren wel gaan merken. En reken maar dat er door de knabbels en babbels van dit kabinet ook aan je AOW geknabbeld gaat worden. Dit is geen politieke column, zoals ik die vroeger als parlementsredacteur had en die de naam Haags Dagboek droeg. Wekelijks gunde ik wat badine- rend een kijkje in de Haagse keuken en schreef ook nog een boekje: ‘De Kamer te kijk’ waarin ik wat badinerend het reilen en zeilen van de dames en heren politici beschreef. De Volkskrant sprak in recensie dat ik mij aan onderbroe- kenlol schuldig maakte. Wat ik deed was in die tijd nog heilig- schennis, maar wat ik deed was kinderspel in vergelijking met wat er vandaag de dag over de politici gezegd wordt. De vingers van Rutte Nu, jaren later, kijk ik met verbijstering naar wat er in Den Haag gebeurt, waar gewelddadige PVV-politici de Haagse agenda lijken te bepalen. Op het moment waarop ik dit schrijf, kunnen er al PVV–Kamerleden uit de fractie verwijderd zijn of een eigen toko begonnen zijn, want ook al heb je iemand tot moes geslagen of ben je handtastelijk geweest of erger, je kunt Kamerlid blijven. Nee, van wat er nu in Den Haag gebeurt, word ik niet be- paald gelukkig, maar ge-luk-kig ben ik nu geen politiek ver- slaggever meer, ook al jeuken m’n vingers om erover te schrij- ven, zoals ik dat nu even doe. Even maar! Volgens Rutte zouden we bij dit regeerakkoord onze ving- ers moeten aflikken. Nou, geef mijn portie maar aan Fikkie! Moet ik m’n vingers aflikken als iedereen mij op de snel- weg met 130 km per uur voorbij raast? Moet ik m’n vingers aflikken waar dit kabinet het begrip duurzaamheid in de ijskast heeft gezet en de giga milieuproblemen bagatelliseert? Moet ik m’n vingers aflikken als ik lees hoe het Muziekcentrum en drie gerenommeerde orkesten de nek worden omgedraaid en we met een culturele kaalslag te maken krijgen die zijn weerga niet kent? Alles wat met cultuur heeft te maken schijnt bij de linkse elite te horen, waarop nu meesmuilend wraak genomen wordt. Moet ik mijn vingers aflikken als ik lees dat Nederland koplo- per illegalenjacht is en roept over onze nationale identiteit, ter- wijl vele volkeren, ook Nederland, juist door immigratie zijn ontstaan (2) Ik citeer in dit verband ook met instemming Rik Torfs (een bekende Vlaming. Hij is hoogleraar kerkelijk recht, schrijver, columnist en politicus voor de Belgische christendemocraten). ‘Ik ben politiek gezien een absolute anti-populist want wie de taal van het volk spreekt, minacht eigenlijk het volk. De po- pulist gebruikt de mindere gevoelens van de mensen, het buik- gevoel, om hen uiteindelijk te manipuleren.(3) Torfs kritiseert ook de deelname van het CDA aan dit kabinet. Nee, in plaats van het vingers likken wordt het meer nagel- bijten en tandenknarsen. Het woord zekerheid zal straks uit de Dikke van Dalen verdwijnen, ook al kun je de huidige crisis dit kabinet niet alleen verwijten. Er is sprake van een mondiale crisis die ons financiële en pensioenstelsel onder druk zetten, een crisis die ook weer kansen biedt. Geluk overkomt je Aan ons geluksgevoel en welbevinden wordt geknaagd, zo niet een bom onder gelegd. Onze levenswijze die is gebaseerd op een voortdurende groei van de consumptie, zullen we moeten wijzigen, of we willen of niet. Maar, kunnen we nog gelukkig zijn zonder de allernieuwste auto, het nieuwste model dvd-spe- ler of mobiele telefoon? Zonder televisie of PC in elk vertrek? In zijn fascinerende boek Socrates, Jezus, Boeddha, drie leermeesters (1) van de Franse filosoof en godsdienstweten- schapper, Fréderic Lenoir, zegt hij te geloven dat de huidige crisis een positieve uitwerking kan en moet krijgen. Ze kan ons volgens hem helpen om voor onze beschaving, die voor het eerst wereldomvattend is geworden, een nieuwe grondslag te vinden, op basis van andere criteria dan enkel geld en con- sumptie. “Deze crisis,” zo zegt hij, “is niet alleen economisch en financieel, maar ook filosofisch en spiritueel. Die plaatst ons voor universele vragen: wat maakt een mens gelukkig? Wat kunnen we ware vooruitgang noemen? Wat zijn de voor- waarden voor een harmonieus en sociaal leven?” Lenoir is gegrepen door de boodschap van de Boeddha en Socrates. De woorden van Jezus raakten niet alleen zijn ver- stand, maar ook zijn hart. Bij hem rees het verlangen om hun getuigenis, die hem in zijn leven al jaren helpt, te delen. Hij is ervan overtuigd dat ze antwoord geven op de diepste vragen en behoeften van de wereldwijde crisis die wij doormaken. De vraag die zich echt aan ons opdringt is: kan de mens gelukkig zijn en in harmonie met anderen leven als de beschaving vol- ledig is opgebouwd rond het ideaal van het ‘hebben’? Nee, luidt het stellige antwoord van Boeddha, Socrates en Jezus. Geld en materieel bezit zijn slechts middelen die welis- waar waardevol zijn, maar nooit een doel op zichzelf vormen. 3 Reflectie 7(4) winter 2010