Reflectie 8(1) voorjaar 2011.vp

We zijn er al 2000 jaar mee bezig, maar hebben we de essentie te pakken? Theo Mensink Het christendom is 2000 jaar geleden ontstaan. De boodschap was duidelijk: ga naar uw binnenkamer, ontmoet daar de Vader en wordt volmaakt zoals de Vader volmaakt is, onder de toevoeging dat de Vader in hemel is. Jezus heeft die boodschap voorge- leefd en uitgedragen. Recent is gebleken dat er iets essentieels verloren is gegaan binnen het christendom. Het betreft de methode om naar de binnenkamer te gaan. We zijn al 2000 jaar bezig. De vraag is of we de essentie te pakken hebben. Hij is gekomen om de wereld te verlossen. Om mensen de weg te wijzen, om duidelijk te maken hoe zij zich zelf kunnen verlossen. Nu de vondsten uit Nag Hammadi zorgvuldig ver- taald zijn, vinden we daarin bijzondere aanwijzingen en aan- vullingen op de inhoud van de Bijbel. Dit heeft in de VKK in Nederland geleid tot uitbreiding van de lezingen met de Nag Hammadigeschriften en het geheime boek der Apocriefen. Vrijwel elke zondag wordt sinds Pasen 2010 in onze kerken voorgelezen uit die geschriften gevolgd door een toelichting. Steeds meer wordt duidelijk wat gnosis voor de mens kan be- tekenen in het kader van religie. In het evangelie van Maria Magdalena lezen we dat Jezus zegt: “Daarom is het goede in jullie midden gekomen, naar het wezen van iedere natuur, om deze weer in zijn wortel te herstellen” . Dat herstellen moet de mens zelf doen en de wor- tel zit in hem zelf. Daarbij is het belangrijk dat we als mens weten hoe dit kan. Eeuwenlang is in het christendom de nadruk gelegd op wat Je- zus gezegd heeft en niet op de meditatie die Hij en de zijnen beoe- fenden. Door het beoefenen van die meditatievorm kan de mens af- dalen in de wortel van zijn wezen. Hij en zijn apostelen beoefenden meditatie in de groep van de Essenen. Door dit te doen, bevrijdden zij zichzelf en maakten zij zich los van wat hen belemmerde om vrij mens te zijn. Dit is de betekenis van verlossen. Die meditatiemethode schonk hen het inzicht en de Waar- heid die in elk mens besloten ligt. In het Geheime Boek van Jacobus uit de Nag Hammadige- schriften (2004, strofe 8) zegt Jezus: “Zo kunnen ook jullie het Koninkrijk der Hemelen ontvangen. Als je het niet door gnosis (innerlijk weten) verkrijgt, zul je het niet vinden. Daarom zeg ik jullie, weest nuchter! Laat je niet misleiden! Vele malen heb ik tegen jullie allemaal gezegd – en ook tegen jou alleen, Ja- cobus: verlos jezelf.” Dus Jezus heeft de mensheid niet verlost, hij heeft de mensheid de weg gewezen om dit zelf te doen. Heel geleide- lijk is in de loop van de eeuwen zijn boodschap verdraaid en is ons voorgehouden dat hij de zonden van de wereld op zich ge- nomen heeft. Dit blijkt niet zo te zijn, het ligt anders. In het grote Boek der Apocriefen , uitgegeven in 2009, staan een aantal aanwijzingen waaruit blijkt dat Jezus en de apostelen een vorm van meditatie beoefenden. Op vijf plaat- sen, in de eerste 85 bladzijden, staan teksten waaruit dit blijkt. Door een vorm van meditatie te gebruiken die hen in de eigen goddelijke bron bracht, ontwikkelden zij innerlijk weten: gno- sis. Gnosis leidt tot kennis van het Zelf. Het gaat om de vol- gende aanwijzingen. 1. Blz. 44: “Mijn leerlingen en ik, van wie je zegt dat we ons niet ondergedompeld hebben, wij zijn ondergedompeld in het eeuwige water” . Onderdompelen in het eeuwige water betekent onderdompelen in het transcendente, het nooit veranderlijke gebied. Dit onderdompelen wordt bereikt door beoefening van een bepaalde vorm van meditatie: transcenderen. Hier wordt geen contemplatie bedoeld; die brengt de mens niet in het transcendente. 2. Blz. 46: “Door wie zal de laatste vijand, de dood, worden vernietigd? Door de ingeborene. Amen”. De ingeborene dat is God in de mens. Door God in de mens wordt de dood vernietigd. Dit komt o.a. tot stand door daar contact mee te leggen met behulp van meditatie die je in het trans- cendente brengt. 3. Blz.75: Jezus zei: “Als jullie niet vasten met betrekking tot de wereld, zullen jullie het Koninkrijk van God niet vin- den” . Dat wil zeggen: als jullie de zintuigen niet sluiten (niet naar buiten gericht zijn) en niet naar binnen gaan, dan zullen jullie het Koninkrijk van God niet vinden. Het naar binnen gaan onder afsluiting van de zintuigen is een vorm van meditatie. 4. Blz.76: Jezus zei: “De Farizeeën en schriftgeleerden heb- ben de sleutels van de gnosis ontvangen en hebben die ver- borgen. Zelf zijn zij niet naar binnengegaan, noch hen die naar binnen wilden gaan hebben ze toegelaten. Jullie echter, wees wijs als slangen en onschuldig als duiven”. Dat wil zeggen: zij die eigenlijk zouden moeten weten waar de kennis te vinden is, hebben die verborgen en ver- sluieren zelfs de bron voor hen die zoeken. Zij zijn niet naar binnen gegaan en hebben dus niet gevonden. Jullie, gedraag je als slangen. Dat wil zeggen: ga naar binnen in het Verborgene en wees onschuldig als duiven. Ga naar binnen en gedraag je als een kind, argeloos en wees ont- vankelijk, dan zul je weten. Dit argeloos naar binnengaan is een vorm van meditatie. Dit is het afdalen in de binnen- kamer. Ik roep hierbij in herinnering de uitspraak van Jezus: als gij niet wordt als kinderen, zult ge het Konink- rijk der Hemelen niet binnengaan. 5. Blz. 85: Op zekere dag gebeurde het dat Jezus bij zijn discipelen kwam in Judea. En hij vond hen bijeen, neer- gezeten in beoefening van de godzaligheid. Het beoefenen van godzaligheid kan alleen plaats vinden in het meest in- nerlijke van de mens, bereikbaar door voorbij het relatieve te gaan en het transcendente op te zoeken. Op het schei- dingsvlak van het relatieve en het transcendente kan de mens samadhi beoefenen. In het Sanskriet is godzaligheid: samadhi. 5 Reflectie 8(1) voorjaar 2011