Reflectie 8(1) voorjaar 2011.vp

het ego worden doorzien, zodat ze niet meer ons leven bepa- len. In die zin kan er sprake zijn van een ontwikkeling. Het is altijd paradoxaal als je over dit soort dingen praat, maar ik zie wel dat er een groeiende belangstelling voor deze dingen is. Dat zie ik ook bij mensen die naar mijn retraites en bijeenkomsten komen. Het lijkt alsof het veel meer aansluit dan een jaar of vijf geleden, mensen begrijpen veel beter waar over het gaat en hebben veel minder woorden nodig dingen duidelijk te maken. Het resoneert veel meer.” Van Zuydam spreekt van een golfbeweging, zoals dat ook in zijn leven is gegaan. De pijn die het leven vanuit het ego geeft, leid je naar een psycholoog, om te ontdekken dat ook dit zijn grenzen heeft. Vervolgens zoek je het meer in de alterna- tieve hoek en ga je dus het spirituele pad op. “Het gaat van psychotherapie, werken en sleutelen aan jezelf, naar een eigen- lijk steeds simpeler verhaal. Je komt uit bij meditatie, bij ad- vaita, non-dualiteit en het wordt steeds eenduidiger en simpe- ler. Het lijkt erop dat grote groepen mensen dit proces door- maken en dichter bij het eindstation komen.” Zes miljoen recepten tegen depressie Toch zijn er ook velen die niet in therapie gaan, spirituele boe- ken lezen en vooral in deze tijd te maken krijgen met depres- sies, slapeloosheid en veel onrust en niet weten waarom ze daarmee te maken krijgen. Het lijkt erop of het allemaal flink wordt opgeschud en tot een kookpunt aan het komen is, zegt Van Zuydam. “Alles gaat steeds sneller, wordt intenser, com- plexer, internet, nieuwe media zoals twitter en facebook be- heersen het leven van velen en als je dan niet ergens een an- kertje hebt, een plek in jezelf, waar het stil en rustig is, kun je helemaal horendol worden. Niet zo verwonderlijk dat er in Nederland per jaar zes miljoen recepten tegen depressie uitge- schreven worden. Zes miljoen! Het duidt erop dat het leven vanuit de “mind” gewoon niet meer werkt, met alle onrust, stress en geduw en getrek dat daarbij hoort. Het raakt failliet. Maar soms lijkt het nodig dat je helemaal doordraait, tot op de bodem komt om open te staan voor de mogelijkheid om er eens anders naar te gaan kijken. Het leven dwingt ons eigen- lijk ons over te geven en dat ik-gerichte willetje van ons prijs te geven. Natuurlijk is het voor mensen heftig om zulke din- gen mee te maken, maar ik zie daar toch een perfectie in, en is dit kennelijk hoe het werkt. We zijn zo koppig en hardleers dat we het heel ver moeten laten komen, voordat we werkelijk be- reid zijn om tot inzicht te komen.” In zijn boek zegt Van Duyndam dat depressie helemaal geen ‘ziekte’ is. Depressie is een bewijs dat je systeem juist gezond functioneert. Het wil je iets laten zien: dat je bezig bent iets te doen wat totaal indruist tegen je natuur. Net als wanneer je een splinter in je vinger hebt de pijn een waarschu- wingssignaal is dat er iets niet in de haak is, is de pijn van de- pressie ook een alarmbel dat er iets dient te gebeuren, om er- ger te voorkomen. Feitelijk is het al ‘erger’, want voordat je depressief werd, heeft je systeem je allang de nodige waar- schuwingssignalen gegeven, maar die werden genegeerd. Wanneer die waarschuwingstekenen langdurig worden ont- kend, word je op een gegeven moment vanzelf depressief. Het lichaam is wat dat betreft coulant. Als je dingen doet die tegen je natuur indruisen, zal het je eerst op een milde manier hierop proberen te attenderen, bijvoorbeeld door een gevoel van be- rouw (geen schuld), plotselinge futloosheid of spanningen er- gens in je lichaam. Als deze signalen worden genegeerd of on- derdrukt zal het lichaam met steeds zwaarder geschut komen om je wakker te maken. Wanneer alle alarmbellen coûte que coûte worden genegeerd – en dat is een immense inspanning – is er een goede kans dat er op het laatst alleen nog maar een dof en zwaar gevoel van depressie overblijft. Op dat punt aangekomen, is het vaak lastig om helder te krijgen wat de depressie in eerste instantie heeft veroorzaakt, omdat we inmiddels laag op laag hebben weggedrukt.” Zoeken is het vermijden van dit moment. Volgens Van Zuydam slaat de “mind” soms zo op hol kan dat we er ongelukkig of zelfs depressief van worden. “In de hoop om aan de gekte te ontsnappen, begeven sommige mensen zich op het spirituele pad. Ze worden een zoeker. De belofte die uit- gaat van het zoeken is dat je uiteindelijk de rust en de vrede zult vinden waarvan je intuïtief weet dat die er moet zijn. Het pro- blematische van het zoeken is echter dat we daarbij nog steeds vertrekken vanuit het perspectief van het ego. We zien niet dat de zoektocht nog steeds in dienst staat van verzet tegen wat er is. Het zoeken dient nog steeds hetzelfde doel: we willen van iets af, óf we willen juist iets hebben wat lijkt te ontbreken. We willen verandering, verbetering, groei. We zijn op die manier nog steeds in strijd met wat er in het moment is, en zo brengen de meeste inspanningen die we doen onder de vlag van spiritua- liteit ons eerder van huis weg dan dat ze ons ernaartoe leiden. Het zoeken pakt de wortel van het probleem niet aan, het houdt juist de gerichtheid op een toekomstig geluk in stand. Zoeken is het vermijden van dit moment. Het zoeken is een bevestiging van het idee dat je er nu nog niet bent, dat er iets aan je ont- breekt. En zo wordt het zoeken zelf het probleem waar het de oplossing voor had moeten aanreiken.” Het leven is dus erg royaal in het aanreiken van lessen, maar Van Zuydam weet niet of er sprake is van een hele beweging en dit ergens naar toe gaat of dat het een tijdelijke golf is, want spi- ritualiteit is op dit moment natuurlijk wel “hot”. Je hoort wel veel verhalen over sensitieve jongeren, maar hij ziet ook veel jeugdige mensen die alleen maar bezig zijn met carrière, geld verdienen en met veel egocentrisch gedrag. “Ik ben zelf in de ja- ren ’60 en ’70 opgegroeid en toen ging het om idealen. Het was gewoon “not done” om met carrière en geld verdienen bezig te zijn. Maar op dit moment zie ik bij jongeren een enorme materi- alistische tendens Ik zie het dan ook meer in golfbewegingen dan dat opeens de hele aarde aan het, ontwaken is. Tegelijk zie je dat veel mensen “hoppen” van de ene lezing en workshop naar de andere, en alleen maar gelukkig willen zijn, zich “feel good” willen voelen, maar vaak niet de weg naar binnen willen gaan, want dat is eng. Je gaat niet naar yoga om meer inzicht te krijgen, maar om je lekker te voelen. En je moet vooral snel verlicht kunnen worden en het com- merciële alternatieve circuit speelt daar handig op in. Erik van Zuydam spreekt in dit verband van spiritualiteit van het ego, zoals de Tibetaanse meditatiemeester Chögyam Trungpa jaren geleden al wees op spiritueel materialisme. Duyndam: “Ze willen wel spiritualiteit maar dan met be- houd van het ego, terwijl de ware spiritualiteit neerkomt op het prijsgeven van je hele ik-structuur. Veel mensen willen wel die leuke bij-effecten, maar weigeren om de prijs ervoor te be- talen en die kan vrij hoog zijn Je donkere kanten willen inzien, daar schrikt menigeen voor terug. Veel mensen, ook die bij mij komen, willen niet echt vrijheid en zijn feitelijk op zoek naar comfort. Vooral dat. Ze willen zich lekker en comfortabel 19 Reflectie 8(1), voorjaar 2011