Reflectie herfst 2012.vp

vrouwen als even volmaakt. Gnostische christenen (‘gnosis’ betekent god in onszelf ervaren) beschouwen god en de mens- heid als mannelijk zowel als vrouwelijk. Het Joodse schep- pingsverhaal wordt later in de tijd zo bijgesteld dat de andro- gynie eruit verdwijnt. Islam In 610 na Chr. gaat in Saoedi Arabië de Islam ontstaan. Allah was een androgyne godheid. Het woord ‘allah’ stamt van het Hebreeuwse ‘elohim’. Wanneer Mohammed het visioen krijgt waaruit de Islam voortkomt, bestaat het christendom al zes eeuwen en is de on- gelijkwaardigheid van man en vrouw al lang een feit gewor- den. De Koran nu moet tegenwicht bieden aan deze uitwassen van het christendom. De oorspronkelijke versie van de Koran biedt dit tegenwicht. Maar Islamitische religieuze en Christe- lijke religieuze leiders blijken nauwelijks van elkaar te ver- schillen daarin. Dus ondergaat de koran eenzelfde lot als de bijbel. De oorspronkelijke versie wordt zodanig bijgesteld dat hij past in het denkkader van de heersende klasse. De in Span- je geboren Islamitische filosoof Averroes ageert fel tegen deze vrouwonvriendelijkheid. Dit stuit onmiddellijk op verzet. In deze vrouwonvriendelijke vorm is de Islam de oudste globali- serende macht die zich voor de kerstening en de kolonialisa- ties over de wereld verspreidde. Oude Grieken In het Griekse scheppingsverhaal schenkt de godin van de aar- de, Gaia, onbevlekt, het leven aan Ouranos, de hemel. Zij komt voort uit Chaos (= opening). Echter één van de nazaten, Zeus genaamd, neemt al gauw de macht in handen en eet zijn vrouw Metys (= wijsheid) op en baart uit zijn hoofd een intel- lectuele dochter, Pallas Athene. De in de zesde eeuw v. Chr. opkomende wetenschappen en filosofie waar onder andere So- crates en Plato, en de natuurfilosofie in Zuid-Italië hun aan- deel in hebben, zijn vrouw- en godinvriendelijker. Vrouwen hebben in Griekenland en in het Romeinse Rijk rechten, poli- tieke invloed en nemen belangrijke posities in. Die van pries- teres, is er één van. Aristoteles noemt de schepper: ‘de onbe- wogen beweger’ maar keert zich evenals Socrates en de apos- telen Petrus en Paulus tegen vrouwen. Ondertussen heeft het aanzien van de androgyne Egyptische godin Isis zich over een ander groot gebied verbreid. Isis beschikt over zowel manne- lijke als vrouwelijke krachten en heeft als zodanig macht over de materie waaruit alles ontstaat: licht en donker, vuur en wa- ter, leven en dood, begin en eind. Zij staat symbool voor de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw, maar wordt weer verdreven door de uit Perzië overgekomen god Mithras. India Ook hier maakt men een dergelijke ontwikkeling door. Hin- doeïsme is een verzamelnaam voor religieuze en culturele tra- dities. Het woord is afgeleid van de naam Indus, de naam van een rivier. De oorspronkelijke, meer androgyne, Dravidische godsdienst werd overwoekerd door de sterk patriarchale Indo- Europese, Arische, leefwijze en godsdienst, die nu nog in In- dia veel in de melk te brokkelen heeft. Het kastenstelsel met de vele privileges van de hoogste priester- en lerarenkaste, de Brahmanen, hoort bij deze sterk patriarchale traditie. Eén van de privileges van de hoogste kaste is dat iedere vrouw, van welke leeftijd ook, waar dan ook, bereid moet zijn tot seksuele gemeenschap met een Brahmaan. Dat zou haar algehele heil verhogen. De weduweverbranding, die nu verboden is, was ook een Arisch ritueel. Er zijn nog zo’n zeven andere religieuze groeperingen in India, waaronder de Buddhisten, de Sikhs, de Shakta’s en de Tantrika’s. India was voor de Arische invasie overdekt met ‘yogini’ tempels. Ze hadden de vorm van de vagina, rond en open naar de hemel. In de muren waren alkoven met godin- nenbeeldjes en enkele goden met erecties. De grootste vondst is een beeldje van een man die met gekruiste benen en gehe- ven lid, kijkt naar een naakte dansende vrouw. De godinnen, zoals de nog steeds aanbeden Saraswati en Kali-Durga, waren onafhankelijk van de goden. In de uit het noorden van India komende Tantra traditie staan de godin, de vrouw, en god, de man, als volkomen gelijkwaardig in de erotische goddelijke verbinding centraal. Dit wordt zoveel als maar mogelijk is ver- vloekt en zwart gemaakt door de Arische traditie. De speciale plek die erotiek met de eigen sekse heeft, wordt door de Arische fundamentalisten als pervers en verdervelijk gezien. China In China worden ‘aarde’ en ‘leven’ beschouwd als een on- verbrekelijke eenheid die een begin noch een einde heeft. Het vermogen tot voortplan- ting wordt gezien als spontani- teit van de tweeledige krachten in de natuur: ‘yin’ en ‘yang’, die voor het vrouwelijke en het mannelijke staan. Een man heeft zowel het vrouwelijke in zich als een vrouw het manne- lijke. Vanuit de oneindige cyclische interactie tussen het manne- lijke en het vrouwelijke ontstaan de elementen: water, vuur, hout en metaal. Deze elementen verenigen zich in de aarde. Er wandelen door dit kosmisch model vrouwelijke en mannelijke godheden heen die sterk verweven zijn met het gewone leven. Het scheppende aspect wordt daarbij vooral door het vrouwelij- ke vertegenwoordigd en het bestuurlijke en de macht door het mannelijke. De vertegenwoordigers van deze aspecten worden soms voorgesteld als half slang, half mens, maar vaqak ook worden keizers als die vertegenwoordigers beschouwd. Ook in China zijn, eEvenals in het Midden-Oosten en in Europa, onder invloed van binnenvallende volkeren andere godheden in de Chinese cultuur terecht gekomen. Natuurvolken Natuurvolken ervaren, elk op eigen wijze, met eigen interpre- taties, de onderlinge verbondenheid van alles wat bestaat. In hun optiek vormen mensen, dieren, planten, gesteenten, de zon, de maan, de sterren en alle natuurverschijnselen één ge- heel met elkaar, in voortdurende wisselwerking. Het mannelij- ke en het vrouwelijke vinden daarin ieder hun plek. Natuur- voljken leven volgens collectieve waarden die deze wisselwer- king dienen. In ‘La pensée sauvage’ noemt Lévi-Strauss dit ‘participation mystique’ . Met man en macht Vanaf de periode in de historie waarin mannen zich bewust worden van hun aandeel in de schepping door hun zaadlozing 12 Reflectie 9(3), herfst 2012 Ying en Yang