Reflectie 5(4) winter 08.vp

Mithras, Aartsengel van de onoverwinnelijke zon Johan Pameijer God, verborgen in het onafzienbare rijk van de kosmos, leent zich niet voor speculatie. Terecht verbood het jodendom ons om de godheid tot een gesneden beeld te verlagen. Toch heeft de mensheid nooit anders gedaan dan zich een beeld vormen van de geheimzinnige bron van het universum, waarin onze kleine planeet al sinds onheuglijke tijden zijn rondjes draait. Onder vele namen werd de schepper vereerd, aanbeden en vooral geschoffeerd. Want diezelfde mensheid liet ook niets ongedaan om het beeld van de godheid te verdoezelen en zelfs te verkwanselen. Onbeschaamd werden nieuwe religies opge- richt op de puinhopen van voorgaande religies. Zo beseffen nog maar weinig christenen dat hun godsdienst in feite de re- ïncarnatie is van de Romeinse Mithrasmysteriën. Mithras, de naam is gevallen. Wij vieren nog steeds de ge- boorte van Jezus op de dag waarop Mithras volgens oude bron- nen het levenslicht aanschouwde. Wij kennen sacramenten waartoe reeds in de Mithrasmysteriën de aanzet werd gegeven. Zelfs onze wijdingen wortelen in de ceremoniën rond de Iraanse lichtgod. Het wil maar niet tot ons doordringen dat achter de drie wijzen uit het oosten drie Magiërs schuil gingen uit de dienst van Zarathustra, echte vereerders van Mithras. Onze communie is een rechtstreekse navolger van de rituele maaltij- den in de Mithrasdienst. Zelfs het brandende braambos van waaruit Jahweh sprak tot Mozes heeft zijn voorbeeld in de reli- gie van Zarathustra. Weinig mensen beseffen dat Mithras in de Hebreeuwse traditie identiek is met de aartsengel Michael. Is daardoor onze religie niet anders dan een lege kopie van een vroeger voorbeeld? In geen enkel opzicht. Het bewijst hoe levenskrachtig religieuze ideeën zijn. In de loop der tijden voe- gen ze zich naar veranderende omstandigheden, passen zich aan en groeien mee in de zich voortdurend vernieuwende samenle- ving. Zou dat niet gebeuren dan was elk religieuze vuur inmid- dels gedoofd. De mensheid zou vervallen tot dom automatisme. Ondanks verwilderd materialisme herinneren de vele diep- religieuze cellen aan een universele waarheid, die alle religies en religieus getinte bewegingen met elkaar gemeen hebben. Er bestaat een gemeenschappelijke ondergrond waaruit alle spiri- tuele denkbeelden zijn voortgekomen. Met enig recht mogen we spreken over een alomvattende wereldreligie, waarvan het christendom een vertakking is en die onder anderen is voort- gesproten uit de antieke Mithras-mysterieen. Strijder tegen het kwaad Oorspronkelijk was Mithras, toen nog Mitra geheten, een van de zeven zonen van de Hindoese moedergodin Aditi. In vedi- sche termen was Mitra dus een van de Aditya’s, die elk een as- pect van de zonnekracht symboliseerden. Mitra was verantwoordelijk voor de orde in het universum. Hij moest weerstand bieden aan kwade krachten en ging daarom voor in de strijd tegen het kwaad. In dienst van de Iraanse zonnegod Ahoera Mazda bewaakte hij de heelheid in de kosmos. Hij zorgde ervoor dat Ahriman, de Iraanse duivel, de overhand niet kon krijgen. Dat maakte hem ook tot een oorlogsgod. Op het eerste ge- zicht zal deze titel weinig sympathie wekken. Laten we dan bedenken dat ook Jezus lijdelijk en actief verzet pleegde tegen degene die hij als tegenstanders van het goede beschouwde. Zelfs het hanteren van een zwaard schuwde hij niet. De ge- neeskrachten en de opstanding van Jezus vinden hun voe- dingsbodem in de onoverwinnelijke, dagelijks uit de dood her- rijzende Zon, waarvan Mithras de vertegenwoordiger was. De Magiërs Volgens historisch onderzoek brachten de Magiërs Mithras naar het westen. Deze interessante ontdekking laat zien wat de drie wijzen uit het oosten werkelijk naar Jeruzalem voerden. Met geen andere reden ondernamen zij hun moeizame voetreis dan de nieuw geboren Saoshyant, de reïncarnatie van hun pro- feet Zarathustra, te begroeten. Met veel bewijzen hebben his- torici het verband tussen de Magiërs en de opkomst van de Mithrasmysteriën in het Romeinse rijk aangetoond. Via het rijk van de Chaldeeërs en Griekenland bereikten zij Rome, waar met name de demonische keizer Nero zich in de Mithrasverering liet inwijden. Deze plechtigheid vond plaats in dezelfde periode waarin Mattheus, de verteller van de drie ko- ningenmythe, aan zijn evangelie werkte. Zijn hoge inwijding stelde Nero in staat om deel te nemen aan de rituele maaltijd. Een magische bisschop In het Mithraeum van Rome troffen de onderzoekers een beel- tenis aan van een Vader, de hoogste ingewijde in de mysterie- diensten. Het kan geen toeval zijn dat deze ambtsdrager, gehuld in een rood gewaad en een rode puntmuts (mijter?) op zijn hoofd, opvallend veel lijkt op de Christelijke bisschoppen. In zijn rechterhand droeg hij een staf en aan zijn vinger prijkte een magisterring. Deze figuur in zijn bisschoppelijke uitmon- stering, Maximus geheten, was volgens een onthullende in- scriptie, een Magiër. In 66 na Christus, zo melden de onderzoekers, liet de Ar- meense koning Tiridates de Eerste, zich door keizer Nero tot de hoogste ingewijde van Mithras kronen. Tegenwoordig kun- nen wij ons afvragen of een tiran als Nero wel tot deze overd- racht van geestelijke macht de juiste persoon was. Feit is dat langs deze weg de Mithrasmysteriën ingang vonden in het Ro- meinse leger. De soldaten voelden zich verbonden met de ide- alen van de god Mithras, de bestrijder van het kwaad. Stierendoder Een van de eigenaardigheden van de Mithrasmysteriën is het doden van een stier. Runderen genoten in India altijd diepe verering. Nog tot op de huidige dag zal iedere automobilist eerbiedig om een in de weg liggende koe heenrijden. De koe is namelijk het symbooldier van Aditi, de goddelijke moeder van Mitra. Dankzij haar vruchtbaarheid stelde de koe de aarde voor. Met een stier is het wat anders gesteld. Deze actieve partner in het spel van de bevruchting dien je te doden om de