Reflectie 6(1) voorjaar 09.vp

was: Hoe kon God dit laten gebeuren? Waarom greep Hij niet in? Als Hij oppermachtig is, alomtegenwoordig en alles be- stuurt, waarom laat Hij dit verschrikkelijke dan toe zonder in te grijpen? Voor mij werden die vragen een nachtmerrie toen we in 1962 via de tv het proces tegen de oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann meemaakten. Daar zat dan een mens die trots was een radertje in een gruwelijke oorlogsmachine geweest te zijn. Die, als hij er de kans voor had gehad, graag nog meer had wil- len moorden. Hoe kon dit gebeuren? Was God dan blind? Was Jezus dan voor niets gestorven? Kon ik nog jubelen met Pasen? Ik wist, dat de traditionele geloofsvoorstellingen het antwoord schuldig zouden blijven en dat er radicaal anders over God en de mens gedacht zou moeten worden. Kon dat nog binnen het Christendom? Waren er nog alternatieven te vinden waardoor je christen kon blijven en tegelijk niet meer hoefde te geloven in versleten en grotendeels versteende dogma’s? Ontdekking van de gnosis Studie van het oerchristendom gaf meer licht. Hierdoor werd al snel duidelijk dat de onderliggende mythische leer van de Kerk over Jezus’ verzoeningsdood en opstanding pas achteraf, in de eeuwen na Jezus’ dood, ontwikkeld was. En wel door een kleine orthodoxe stroming binnen het oerchristendom. Er waren in het oerchristendom ook andere christenen. Gnostische christenen die een totaal andere interpretatie aan Jezus’ leven en dood gaven. Voor hen was Jezus’ leven zelf, zijn boodschap en de realisatie van de Christusnatuur die tij- dens zijn doop plaats had gevonden, het belangrijkste. Het was een Jezus die leefde in een tijd van crisis. Die mens onder de mensen was en een intieme en spirituele relatie had met een vrouw, Maria Magdalena. Jezus was een Joodse wijze die Gods Rijk aanwezig wist en de kern van de Wet en de Profe- ten wist bloot te leggen Hij preekte daarover in Galilea en ver- oorzaakte later grote opschudding in de tempel in Jeruzalem. Uiteindelijk stierf hij een dramatische profetendood. Bij deze gnostische christenen voelde ik me veel meer thuis. Met name toen de teksten van Nag Hammadi binnen mijn on- derzoeksveld kwamen en ik in contact kwam met het zeer oor- spronkelijke, gnostische Evangelie van Thomas . Ik voelde me toen thuiskomen. Gnostiek werd mijn lievelingsvak. De Jezus die ik er ontmoette, sprak me aan en leek me au- thentiek. Hij sprak niet over dogma’s of speciale, vaak levens- vreemde, regels en voorschriften maar over de ‘kennis van het hart’. Ik voelde me hierin dichtbij de Bron en tegelijk in con- tact met iets universeels. Later in mijn leven, toen ik in India een spirituele grensganger werd, kon dit dan ook een opening worden naar een waarachtige, eigentijdse wereldspiritualiteit. Traditionele antwoorden Vergeleken met het boeddhisme is het christendom een ‘wrede godsdienst’. Voor de Boeddha is Verlichting ‘het einde van het lijden’. Maar in de christelijke theologie schijnt het lijden centraal te staan. In dogmatische studies wordt dan ook ge- sproken over ‘theologia crucis’, de ‘theologie van het kruis’. De dag waarop men herdenkt dat Jezus gekruisigd is, wordt een ‘goede vrijdag’ genoemd. Het roept veel misverstanden op als je dat moet uitleggen binnen andere culturen dan de Wes- terse. Het veronderstelt dat de moord op een goed mens ‘goed’ genoemd kan worden. Het wordt nog moeilijker als je moet uitleggen dat een mens, die een vernederende dood is gestorven, na verloop van tijd gezien kan worden als iemand die door zijn dood ‘heil’ en ‘verlossing’ aan de wereld heeft geschonken. Eeuwenlang was het antwoord dat christenen op deze vraag gaven helder en eenvoudig: “God heeft de gekruisigde uit de dood opgewekt.” Lange tijd kon dat eenvoudig geloofd worden, zonder aarzeling. God troonde volgens ieders overtui- ging hoog in de hemel en aan Hem was men gehoorzaamheid en eerbetuigingen verschuldigd. Komt een mens deze ver- plichting niet na, dan zondigt hij. De mens zondigde vaak en God zag de zonden van de mensheid. Maar in plaats van zijn recht op te eisen, zond Hij zijn Zoon om te boeten voor onze Jezus aan het kruis, Wasili Wasin. Voor hedendaagse iconen van Wasin: contact p/a Galerie Wim Zwijsen, Mosterdsteeg 8, 1621 HR Hoorn. T. 0229-219256. info@galeriezwijssen.demon.nl of www.galeriezwijssen.nl