Reflectie 7(4) winter 2010.vp

zo gebleven, ondanks de argwaan en vaak belastende verkla- ringen van de Kerk van Rome. Tegelijkertijd is deze kerk een sluitstuk van een tijd waarin het matriarchale denken nog in een kerkelijk bouwwerk kon worden uitgedrukt. Hierna is een dergelijke experiment op kerkelijk gebied niet meer gewaagd en heeft het denken in ter- men van een almachtige, alomtegenwoordige vadergod die vanuit de hemel de aarde regeert, steeds meer greep gekregen op de westerse wereld. Tot ook dit eenzijdige denken in de laatste eeuwen onder druk is komen staan, onder meer vanwe- ge de rampzalige gevolgen die dit op dit moment voor de aarde en de mensheid blijkt te hebben. Een vrouw, omkleed met de zon. Maar de natuur blijkt sterker dan de leer. Dat blijkt al in de He- breeuwse Bijbel, waarin uitvoerig wordt beschreven hoe moei- lijk het is de Israëlieten aan een bondgenootschap met de ‘enige, ware vadergod’ te binden. Maar ook onder de oorspronkelijke christenen is er geen eenduidigheid. Zelfs in het door de traditi- onele Kerken als canonieke ‘woord van God’ bestempelde boek van de Apocalyps komt plotseling het beeld van de Moedergo- din naar voren, op een majestei- telijke wijze. Als ik er nu dit laatste boek van het Nieuwe Testament nog eens op nalees, voel ik me nog steeds verloren en overdonderd door die fascinerende en tegelijk gru- welijke wereld van patriarchaal geweld: wraakengelen, draken, meedogenloze ruiters, verdoem- den en uitverkorenen. Maar on- der het geweld van de klassieke vier elementen – vuur, aarde, lucht en water – verschijnt hét verlossend teken: ‘Een groot te- ken verscheen aan de hemel: een vrouw, omkleed met de zon, de maan onder haar voeten en op haar hoofd een kroon van twaalf sterren. Zij was zwanger en schreeuwde in haar weeën en barensnood.’ (Apocalyps, 12.1-2). Deze vrouw vecht met de draak om haar kind te verdedi- gen en dan baart zij het kind. Dat wordt ijlings naar de hemel weggevoerd en zij vlucht naar een geheime plaats in de woes- tijn waar God haar 1260 dagen zal beschermen (idem,12.3-6). Volmaakt bewustzijn Dit is niet de Maria uit het kerstverhaal. De vrouw is naakt, slechts ‘omkleed’ door het zonnelicht. En zij wordt beschre- ven met kosmische termen: ze is niet alleen omkleed met de zon, maar ook met de maan, klassieke symbolen van het man- nelijke en vrouwelijke, van hemel en aarde, van licht en duis- ternis, van geest en materie. Ze omvat alles. Hier spreekt een Vrouwelijke Kracht die ook te beluisteren is in ‘Donder: volmaakt bewustzijn’ (7) een van de gnostieke teksten die gevonden is in Nag Hammadí. In dit geschrift komen echter ook andere wezenlijke aspec- ten van de vrouwelijke energie naar voren. De Vrouwelijke Kracht die in dit geschrift spreekt, zegt over zichzelf: ‘ Ik ben de eerste en de laatste. Ik ben de hoer en de heilige. Ik ben de vrouw en de maagd. Ik ben de moeder en de dochter… Ik ben de onvruchtbare, en vele zijn mijn kinderen. Ik ben het wiens bruiloft schitterend is en ik ben niet gehuwd. Ik ben de kraam- vrouw en zij die niet baart.’ Ook in andere gnostieke teksten wordt gesproken over ‘de zonnevrouw’, de ‘grote moeder’, de ‘moeder-maagd’, de ‘hoer van Babylon’, de ‘bruid’. Volgens Quispel (8) verschijnen al deze vrouwen als even zovele complementaire tegenstellingen van één archetype, de ‘anima mundi’, de wereldziel. Ogen- schijnlijk zijn het vele vrouwen, in wezen is het er maar één. Ik ben het hier graag mee eens, want dit strookt niet alleen met het huidige psychologische inzicht omtrent de aard van een archetype, maar ook met het type levensbeschouwingen die Joodse christenen tweeduizend jaar geleden hadden, een levensbeschouwing die toen nog sterk gnostiek van aard was. Zij kenden nog de erfenis van een ver verleden. Ook de schrijver van de Apocalyps krijgt een verschijning van een grote Moedergodin, zoals die in de matriarchale pre-historie gestalte heeft gekregen. De paleolithische ‘Venus- sen’, de neolithische ‘Barende Vrouwen’, de ‘Tronende Vrou- wen’ uit Egypte en de ‘Sterre der zee’ uit Kreta, zij allen wor- den in deze ene archetypische vrouw geconfigureerd en zetten zich voort in de christelijke ‘Zwarte Madonna’s’. Geen wonder dat zij weer als inspirerende kracht in ons bewustzijn komen, nu het patriarchale tijdperk ten einde lijkt te lopen. De tijd is rijp voor een nieuwe balans tussen het mannelijke en vrouwelijke in de mensheid. Had Jezus al niet gezegd dat je het Rijk Gods pas kunt binnengaan ‘als je het mannelijke en vrouwelijke één maakt.’? (9) . Er gloort licht voor een wereld die te lang alleen door mannen beheerst werd. * * * * * Ojas Th. de Ronde behaalde in 1970 zijn doctoraal theologie aan de Universiteit van Nijmegen. Daarna verbleef hij enige jaren als spiritueel zoeker in India. Na zijn terugkeer in Nederland begon hij, samen met zijn vrouw, het coaching- en counselingbureau Fenix en werd hij docent aan de Humanuniversity, een internatio- naal centrum voor therapie en meditatie. Momenteel geeft hij workshops, schrijft arti- kelen en verzorgt wekelijkse webradio uit- zendingen ‘De Nieuwe Mens’, www.de - nieuwemens.eu (1) Dr. Anine E.G. van der Meer: Venus is geen vamp. Het vrouwbeeld in 35.000 jaar Venuskunst, A3boeken, 2009. (2) Theo Mensink, Verslag Forumbijeenkoms op 2 April in Utrecht, in: Reflectie, zomer 2010, p.3 (3) Een verfilming van dit gebeuren is te zien in de groots opgezette film Agora van de Egyptische regisseur Alejandro Aménabar (4) Handelingen 19, 23-40 (5) Gaius Julius Caesar, De Bello Gallico, 51 BC (6) Het labyrint is een zoektocht naar het eigen middelpunt. Rondom het labyrint zijn 113 tanden, een getal dat het levenslot symboliseert. Je beweegt met de zon mee maar ook tegen de loop van de zon in, een teken dat je op je weg ook de verkeerde richting moet kunnen ingaan om er van te leren. (7) J. Slavenburg/W.G.GLaudemans, Nag Hammadi-geschriften II, Deventer 1995, p.384 (8) G.Quispel, Het geheime boek der openbaringen, Amerongen, 1979, p. 132 – 133. (9) Evangelie van Thomas, Karnak, 1980, logion 22. * * * 9 Reflectie 7(4) winter 2010 Willeke Hendrikx: zonnevrouw www.healingart.nl/willeke.html