refl7(2) zomer 2010-rechtstreeks.vp

Meditatie hervonden Petra Schuurmans Velen van ons zijn vroeg of laat wel eens met meditatie in aan- raking gekomen en zijn daar, al dan niet op eigen wijze, mee aan de slag gegaan. Wat houdt meditatie nu eigenlijk in? Stilte van het denken We zouden kunnen zeggen dat meditatie geen concentratie is. Bij concentratie is er een zelf dat zich concentreert, en een voorwerp waarop geconcentreerd wordt. Ware meditatie kan eerder gezien worden als een toestand van niet-denken: als een toestand van zuiver bewustzijn zonder inhoud. Doorgaans zit ons bewustzijn vol rommel, zoals een met stof beslagen spiegel. Onze menselijke geest kan gezien wor- den als een onophoudelijke verkeersstroom, een eindeloze file. Een gestage stroom van gedachten, verlangens, herinneringen, ambities en angsten. Dag in dag uit. Zelfs als we slapen, is onze geest al dromend aan het werk. Het denken gaat door. Onze zorgen en onrust zijn nog steeds aanwezig. We bereiden ons voor op de volgende dag. Ondergronds gaan de voorbereidingen door. Dat kan gezien worden als de toestand van niet-meditatie. Meditatie is precies het tegenovergestelde. Er is geen ver- keer en het denken staat stil – er zijn geen gedachten , er steekt geen enkel verlangen de kop op, je bent doodstil – die stilte is meditatie. En alleen in die stilte kunnen we Waarheid leren kennen. Waarheid zoals we die aan het begin van onze Dienst onder de aandacht brengen. ‘Wij geloven dat God Liefde is en Kracht en Waarheid en Licht….’ Een toestand van niet-denken Meditatie dus als: een toestand van niet-denken. En we komen nooit tot meditatie met behulp van onze geest, want onze denkactiviteit houdt zichzelf in stand. We kunnen alleen ont- dekken wat meditatie is door het denken opzij te zetten, door koel, onverstoorbaar te zijn, door ons niet te vereenzelvigen met het denken, door te zien wat er in onze geest omgaat; zon- der te denken: dat ben ik nu. Meditatie is die bewustwording, dat we niet zijn wat er in ons hoofd omgaat. Als die bewustwording zich verdiept, volgen er stukje bij beetje, af en toe enkele momenten – momenten van stilte, momenten van louter ruimte, transparante momenten, waarop niets zich (ver)roert. Alles is stil. In die stille momenten weet je wie je bent en doorzie je het geheim van het bestaan. Paradise regained Vroeg of mogelijk later, kan er een dag komen, een gelukkige dag, waarop meditatie een natuurlijke zijnstoestand voor ons wordt. Denken is heel onnatuurlijk en wordt ook nooit natuur- lijk. Meditatie is een natuurlijke toestand – een toestand die we verloren zijn. Ons verloren paradijs, dat we kunnen herwinnen. Kijk een kind in de ogen en zie die geweldige stilte en on- schuld. Ieder kind komt in een toestand van meditatie op de wereld, maar hij of zij moet de gedragslijnen van de maat- schappij aanleren – moet leren denken, rekenen, redeneren, ar- gumenteren – het moet woorden, taal, denkbeelden aanleren. En langzaam, heel langzaam, verliest het kind het contact met haar of zijn eigen onschuld. Het wordt besmet, geconditioneerd en min of meer vergif- tigd door de maatschappij. Gekneed tot een doeltreffend me- chanisme, waarin de natuurlijke zuiverheid en onschuld ver te zoeken zijn. Het enige wat we eraan kunnen doen, is die verloren ge- waande ruimte nog eenmaal of misschien zelfs wel telkens, te- rugvinden. We hebben die ruimte gekend. Als we dus vertrouwd raken met meditatie, zullen we tot onze verbazing merken dat we al weten wat het is. We zijn het alleen maar vergeten. De diamant is verloren geraakt in een hoop rommel. Maar we kunnen hem herontdekken, we zullen hem terugvinden: hij is van ons. Hij kan niet werkelijk verlo- ren gaan, alleen worden vergeten. We zijn geboren als mediterenden en leren dan te leven vol- gens de wegen van de menselijke geest, maar onze ware aard blijft diep van binnen als een onderstroom verborgen. Op een dag, nadat we een beetje gegraven hebben, merken we dat de Bron nog steeds stroomt. Een bron met fris water. En het vinden van die Bron is ieders uiteindelijke Weg en de grootste levensvreugde. Petra Schuurmans is lid en voorzitster van de VK-kerkge- meente ‘St. Franciscus’ te Rotterdam. Het ‘vrouwelijke aspect’ en ‘het hart’ in religie, alsmede ‘meditatie’ liggen haar na aan het hart. * * * 19 Reflectie 7(2) zomer 2010 De menselijke gedachte is een macht, even werkelijk, even reëel als een motor met honderden paardenkrachten. De kracht van de gedachte kan genezen of doden. Zij heeft wonden gesloten, die geen balsem helen kon. uit: M. Kojc: “Het Leerboek des Levens”, 17de druk, Uitg. Servire